Urzędnicy proszą o paragony i wręczają koperty. Polacy nie wiedzą, czy mogą odmówić

Główny Urząd Statystyczny prowadzi Badanie Budżetów Gospodarstw Domowych (BBGD), które pokazuje, ile Polacy zarabiają, na co wydają pieniądze i jak oceniają swoją sytuację materialną. Badanie trwa przez cały rok, dlatego ankieter może pojawić się także w kolejnych miesiącach.

Dlaczego GUS zbiera paragony i po co są mu dane o wydatkach?

Gospodarstwa wybrane do badania przekazują informacje o swoich dochodach i wydatkach. Jednym ze sposobów jest zbieranie paragonów z codziennych zakupów, a wydatki bez potwierdzenia można zapisywać osobno. Paragony pomagają odtworzyć strukturę domowego budżetu: wydatki na żywność, mieszkanie, transport, zdrowie i inne potrzeby. GUS wykorzystuje zebrane dane do analiz warunków życia Polaków, kosztów utrzymania oraz ubóstwa ekonomicznego. Jeżeli respondent korzysta z tej formy badania, może otrzymać specjalną kopertę na paragony. Badanie może też przybrać inną formę, między innymi rozmowy z ankieterem lub samodzielnego prowadzenia zapisów dotyczących budżetu.

Czy trzeba wpuścić ankietera GUS i oddać mu paragony?

Udział w Badaniu Budżetów Gospodarstw Domowych jest dobrowolny. Gospodarstwa trafiają do badania w wyniku doboru próby, a osoba poproszona o udział może odmówić. Za udział nie przysługuje wynagrodzenie. GUS zachęca jednak do współpracy, ponieważ wyniki badania służą do podejmowania decyzji dotyczących polityki społecznej i oceny warunków życia mieszkańców Polski.

Badanie obejmuje znacznie więcej niż zakupy spożywcze. GUS analizuje dochody i rozchody gospodarstw domowych, ich warunki mieszkaniowe oraz ocenę własnej sytuacji materialnej. Dane z BBGD są wykorzystywane między innymi przy:

• analizowaniu warunków życia ludności,
• badaniu ubóstwa ekonomicznego,
• ustalaniu struktury wydatków gospodarstw domowych,
• opracowywaniu wag wykorzystywanych przy obliczaniu indeksów cen,
• analizach dotyczących podatków i świadczeń społecznych.

Zobacz także

Nowy podatek od oszczędności od 2027 roku. Możesz zapłacić nawet wtedy, gdy stracisz

Jak sprawdzić, czy ankieter GUS jest prawdziwy? Potrzebne są trzy dane

Ankieter statystyki publicznej powinien posiadać legitymację służbową i upoważnienie do prowadzenia badania. GUS umożliwia sprawdzenie jego tożsamości w oficjalnym systemie. Do weryfikacji potrzebne są:

• imię,
• nazwisko,
• numer legitymacji.

Jeżeli dane budzą wątpliwości, można skontaktować się z infolinią statystyczną lub właściwym urzędem statystycznym. Dopiero po potwierdzeniu tożsamości warto rozpocząć rozmowę o dochodach i wydatkach.

Skąd GUS ma mój adres i dlaczego ankieter puka właśnie do mnie?

Badanie nie obejmuje wszystkich mieszkańców Polski. Gospodarstwa są wybierane do próby statystycznej, która ma pokazać, jak żyją i wydają pieniądze różne grupy społeczne. Dlatego ankieter może zapukać do jednego mieszkania, a ominąć sąsiednie. Wybór nie oznacza kontroli podatkowej ani zainteresowania urzędu konkretną rodziną z powodu jej zakupów. Zebrane informacje służą do tworzenia wyników zbiorczych. GUS analizuje między innymi strukturę wydatków, dochody, warunki mieszkaniowe i subiektywną ocenę sytuacji materialnej gospodarstw.

Co zrobić, gdy ankieter GUS puka do drzwi? Najpierw sprawdź te dane

Najbezpieczniejsza kolejność jest prosta:

1. poproś o imię, nazwisko i numer legitymacji,
2. sprawdź dane w oficjalnym systemie GUS,
3. dopiero później zdecyduj o rozmowie.

Sama znajomość nazwy badania czy profesjonalnie wyglądający identyfikator nie powinny zastępować weryfikacji. Ma to szczególne znaczenie, gdy osoba stojąca przed drzwiami pyta o domowy budżet.

Zobacz także

Czternastki w 2026 roku: Jest oficjalny projekt. Znamy miesiąc wypłat i próg dochodowy

Źródła:

1. Oficjalny serwis Badania Budżetów Gospodarstw Domowych GUS,
2. Serwis badań ankietowych GUS,
3. Usługa „Sprawdź tożsamość ankietera”.