Coraz więcej mówi się o zastosowaniu sztucznej inteligencji w codziennej pracy prawników. Z narzędzi AI coraz chętniej korzystają również komornicy sądowi. Właściwe użycie może znacznie ułatwić pracę organów egzekucyjnych, a sam proces egzekwowania należności dłużnika może przebiegać sprawniej. Nie oznacza to jednak, że sztuczna inteligencja może zastąpić komornika, przynajmniej w najbliższym czasie.
Problemy branży egzekucyjnej
Komornicy borykają się z wieloma problemami. Brak waloryzacji opłat egzekucyjnych, wysokie koszty zatrudnienia czy realizacja licznych obowiązków sprawozdawczych sprawiają, że organy egzekucyjne muszą wykazać się bardzo dobrą organizacją pracy w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych, aby efektywnie egzekwować należności na poczet wierzycieli.
Niepokojąco wygląda też malejące z roku na rok zainteresowanie wykonywaniem zawodu komornika sądowego, o czym świadczą statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości. W roku 2025 do egzaminu komorniczego po ukończeniu aplikacji komorniczej przystąpiły 84 osoby, z czego egzamin zdały zaledwie 52. Dla porównania do egzaminu adwokackiego w 2025 roku przystąpiły 2097 osoby (1485 zdało), do radcowskiego 2642 (1864 zdało) czy notarialnego 494 (260 zdało).
Obok niepokojąco niskiego zainteresowania branżą egzekucyjną wśród prawników w parze idzie niska skuteczność egzekucji, która według Krajowej Rady Komorniczej (KRK) w 2025 roku oscylowała na poziomie około 25%. Brak postulowanych zmian oraz coraz częstsze rezygnacje z wykonywania zawodu przez obecnych komorników sądowych budzą coraz większy niepokój i uzasadnione obawy o przyszłość niezbędnej dla wymiaru sprawiedliwości egzekucji.
Czy AI to rozwiąże?
Szeroki zakres obowiązków spoczywających na komornikach powoduje, że każda metoda pozwalająca na bardziej efektywne wykonanie kancelaryjnych zadań, jest niezmiernie pożądana. Pokłosiem tego jest bardzo zaawansowana informatyzacja oraz elektronizacja prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Dłużników jest zawsze więcej niż komorników, dlatego też konieczna jest nieustanna aktualizacja i ciągłe ulepszanie narzędzi stosowanych przez organy egzekucyjne.
Wirtualny pracownik – asystent AI
Znaczącym ułatwieniem dla komorników może być stworzenie asystenta AI, który odpowiednio „poprowadzony” może wspierać organ egzekucyjny, nawet w tak fachowej i merytorycznie zaawansowanej branży jak postępowanie egzekucyjne. Ważne w tym przypadku jest określenie obszaru, w którym może pomóc i wyuczenie zadań, z których ma się wywiązywać. Komornik może się posiłkować asystentem AI chociażby w sporządzaniu odpowiedzi na skargi czy pisaniu uzasadnień. Uzyskaną treść organ egzekucyjny powinien jednak weryfikować i wprowadzić ewentualne poprawki, bo to on finalnie za nią odpowiada. Asystent AI może też służyć jako narzędzie monitorujące i informować komornika o bieżących zmianach w prawie czy najnowszych orzeczeniach.
Telefoniczny asystent
Odciążeniem dla wielu kancelarii komorniczych może być wdrożenie chatbotów, potrafiących odpowiadać na najczęściej zadawane przez interesariuszy zapytania (telefonicznie bądź mailowo) dotyczące np. stanu sprawy, aktualnych zaległości czy informacji na temat wyegzekwowanych kwot. Dzięki takiemu rozwiązaniu zarówno komornik jak i pozostali pracownicy mogą zyskać czas na pozostałe działania i czynności merytoryczne.
Odpowiedzialność za treści a polityka AI
Jak wszyscy dobrze wiemy, sztuczna inteligencja popełnia błędy. O ile, w przypadku prywatnego używania np. chataGPT czy Gemini, błąd co do zasady nie powoduje poważniejszych konsekwencji, o tyle w postępowaniu egzekucyjnym może pociągać za sobą bardzo daleko idące skutki i to nie tylko dla samych komorników, ale również stron postępowania. Co należy podkreślić, to komornik podpisuje pismo i ponosi za nie odpowiedzialność, bez względu czy zostało sporządzone przy użyciu sztucznej inteligencji czy też nie.
Godne rozważenia jest też wdrożenie przez kancelarię polityki AI, ustanawiającej określony standard etyczny i obligującej np. pracowników bądź współpracowników do „bezpiecznego” korzystania ze sztucznej inteligencji. W polityce AI, stosownie do potrzeb danego podmiotu, można wprowadzić obowiązek weryfikacji informacji czy całkowity zakaz stosowania określonych narzędzi generujących ryzyko np. wycieku poufnych danych czy odpowiedzialności odszkodowawczej wobec osób trzecich.
Podsumowanie
Praca komornika oparta jest nie tylko na umiejętności analizy i stosowania przepisów, ale także na doświadczeniu życiowym i empatii, czego AI nie posiada. Sztuczna inteligencja nie powinna być pod tym względem traktowana jako zagrożenie, ale raczej wsparcie w wykonywaniu codziennych czynności w kancelarii komorniczej. Oczywiste jest, że czynności terenowe, rozmowa z dłużnikiem bądź wierzycielem, wysoko zaawansowane problemy merytoryczne związane, chociażby ze stanem prawnym zajmowanych przez komorników nieruchomości, na dzień dzisiejszy, przerastają AI i sprawiają, że ta prędko ich nie zastąpi.
Mając jednak na uwadze niskie zainteresowanie zawodem komornika, wysokie koszty zatrudnienia czy braki kadrowe, zastosowanie AI w kancelariach może zyskiwać na znaczeniu i odgrywać w przyszłości coraz większą rolę w postępowaniu egzekucyjnym.
Asesor komorniczy Wojciech Mól, Bartłomiej Heichel, LL.M.
Prawo dla Nas (https://www.prawodlanas.pl/)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu