Jak polityka wchodzi do sądów

Charakterystyczną cechą polskiego systemu prawa są restrykcyjne regulacje dotyczące aborcji. Historia sporów na tym tle sięga orzeczenia TK z 28 maja 1997 r., kiedy po raz pierwszy pojawiły się oparte na określonym sposobie rekonstrukcji standardu konstytucyjnego w zakresie ochrony życia znaczące ograniczenia prawa do terminacji ciąży. Kolejne zawężenie dopuszczalnej prawnie aborcji połączone z poszerzeniem zakresu odpowiedzialności karnej pojawiło się po znamiennym stanowisku TK z 22 października 2020 r. Tym razem do istotnej modyfikacji systemu prawa doszło nie w drodze zmian ustawowych, lecz w wyniku orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność części przepisów określających warunki zgodnego z prawem przerwania ciąży. W przestrzeni publicznej i społecznej uderzająca była skala oburzenia na wyłączenie dopuszczalności aborcji nawet w skrajnych wypadkach i poszerzenie sfery jej karalności. Aktualnie obserwujemy społeczne skutki tej drakońskiej decyzji TK.

Obostrzenia w sferze dopuszczalności przerywania ciąży nie są jedynym elementem, w którym ujawnia się tendencja do restryktywnego kształtowania i stosowania prawa. Ostatnie dni zostały naznaczone doniesieniami o dwóch przypadkach, o tyle interesujących, że dających wyraz przeciwstawnych sposobów rozumienia prawa jako instrumentu społecznej kontroli. Wywołujących poruszenie także z powodów związanych z instytucjonalnymi reakcjami i obrazujących stan polskiego sądownictwa. Warto spojrzeć na oba orzeczenia łącznie. Oczywiście z uwagi na nieznajomość realiów stanów faktycznych wyłącznie z perspektywy normatywnej i ustrojowej.