Zasiłek chorobowy to rodzaj świadczenia pieniężnego, które przysługuje osobie niezdolnej do pracy z powodu choroby, a podlegającej ubezpieczeniu społecznemu. Uzyskanie prawa do zasiłku uzależnione jest od spełnienia kilku warunków, różna może być także wysokość świadczenia. Czy zmiany w zwolnieniach lekarskich zrewolucjonizują zasiłek chorobowy w 2027 roku?
Kto ma prawo do zasiłku chorobowego w 2027 roku?
Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu ubezpieczeniem chorobowym, przy czym prawo do świadczenia nabywa on:
• po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeśli podlega ubezpieczeniu obowiązkowemu, czyli jest pracownikiem etatowym;
• po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeśli jest ubezpieczony dobrowolnie, czyli np. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, wykonuje pracę na umowę zlecenia lub na podstawie umowy agencyjnej.
Określona grupa podmiotów nabywa jednak prawo do zasiłku od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego. Uprawnienie to dotyczy:
• absolwentów szkół lub uczelni, a także osób, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej, a które zostały objęte ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpiły do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły, uzyskania dyplomu ukończenia studiów lub zakończenia kształcenia w szkole doktorskiej;
• osób, których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z niej;
• ubezpieczonych obowiązkowo, którzy mają wcześniej co najmniej dziesięcioletni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego;
• posłów i senatorów, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji;
• funkcjonariuszy Służby Celnej, którzy przyjęli propozycję pracy i stali się pracownikami w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej.
Warunki uzyskania zasiłku chorobowego
Warunkiem uzyskania zasiłku chorobowego, poza ubezpieczeniem chorobowym i upływem określonego ustawowo czasu, jest powstanie niezdolności do pracy z powodu choroby. Niezdolność ta to obiektywny stan, uniemożliwiający ubezpieczonemu wykonywanie dotychczasowych zajęć, który potwierdzony został zaświadczeniem lekarskim (potocznie określanym L4). Na równi z niezdolnością do pracy traktuje się także niemożność jej wykonywania:
• z powodu decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot (na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi);
• wskutek poddania się obowiązkowi kwarantanny, izolacji w warunkach domowych albo izolacji określonej przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;
• z powodu przebywania w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia alkoholowego, szpitalu albo innym zakładzie leczniczym w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych, lub wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów.
Zatem, aby otrzymać zasiłek chorobowy, konieczne jest jednoczesne spełnienie trzech przesłanek tzn. posiadanie ubezpieczenia chorobowego, upływ określonego ustawowo czasu posiadania tego ubezpieczenia oraz powstanie niezdolności do pracy.
Jak długo można pobierać zasiłek chorobowy?
Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności jej wykonywania. Nie można go jednak pobierać dłużej niż:
• 182 dni;
• 270 dni – w razie, gdy niezdolność do pracy powstała z powodu gruźlicy lub występuje w trakcie ciąży.
Czy to oznacza, że niezdolny do pracy po upływie tego okresu zostaje zostawiony sam sobie? Nic bardziej mylnego. Rozwiązaniem jest wówczas złożenie wniosku o świadczenie rehabilitacyjne, które można pobierać przez kolejne 12 miesięcy.
Ile wynosi zasiłek chorobowy?
Wysokość zasiłku chorobowego została określona jako 80 proc. podstawy wymiaru składki, ale gdy niezdolność do pracy lub niemożność jej wykonywania przypada w okresie ciąży, powstała na skutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wówczas miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłku chorobowego? Stanowi ją przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych, poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Trzeba zatem pamiętać, że w wyliczeniach uwzględnia się zarówno wynagrodzenie zasadnicze, jak i premie, wynagrodzenie z tytułu nadgodzin itp. Jeden dzień choroby jest zaś ustalany jako 1/30 podstawy. Przy czym ustawodawca zastrzegł wprost, że zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, włączając w to dni wolne od pracy.
Co z zasiłkiem chorobowym dla osoby, która nie ma ubezpieczenia chorobowego?
W pewnych sytuacjach zasiłek chorobowy przysługuje także wtedy, gdy ustał tytuł ubezpieczenia. Zasiłek przysługuje takiej osobie, która stała się niezdolna do pracy, jeśli niezdolność ta trwa bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:
• niepóźniej niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego;
• w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy ujawniają się po tym okresie – niepóźniej niż w ciągu trzech miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Do zasiłku chorobowego nie będą jednak uprawnione osoby, których niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu do ubezpieczenia, jeśli:
• mają ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy;
• kontynuują działalność zarobkową lub podjęły działalność zarobkową stanowiącą tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego lub ubezpieczenia dobrowolnego;
• nie nabyły prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia;
• są uprawnione do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego;
• podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Warto też pamiętać, że wyłączenie prawa do zasiłku chorobowego powyższych osób dotyczy także sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Zasiłek chorobowy 2027
Jakie zmiany czekają nas w zasiłku chorobowym w 2027 roku? Przede wszystkim należy pamiętać o projekcie ustawy, który ma zmienić zasady wypłaty zasiłku chorobowego w okresie ciąży. Obecnie obowiązujące przepisy zakładają, że zasiłek chorobowy wypłaca ZUS, jednak dopiero od 34 dnia niezdolności do pracy. Projekt zakłada, że w przypadku choroby, która przypada na okres ciąży, ZUS miałby wypłacać zasiłek chorobowy od pierwszego dnia zwolnienia.
Zmiany w zasiłku chorobowym w 2027 roku związane są także z systematycznie wprowadzanymi znowelizowanymi przepisami, dotyczącymi nowych zasad w zwolnieniach lekarskich. Od stycznia 2027 roku, jeśli osoba będzie pracować w kilku miejscach, lekarz będzie mógł wystawić zwolnienie osobno dla każdego miejsca zatrudnienia. Tym samym, pracownik będzie mógł być niezdolny do wykonywania jednej pracy, ale na siłach do wykonywania innej. W związku z tym będzie możliwe pobieranie zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy w jednym miejscu oraz wynagrodzenia za pracę z tytułu wykonywania pracy w innym.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 12 stycznia 2026 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2026 poz. 26
Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. 1998 nr 137 poz. 887
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu