Tysiące właścicieli domów jednorodzinnych, którzy padli ofiarą nieuczciwych firm termomodernizacyjnych w programie „Czyste Powietrze”, odetchną z ulgą. Sejmowe komisje niemal jednomyślnie poparły projekt specustawy pomocowej, która otwiera poszkodowanym drogę do ubiegania się o nową dotację oraz zawiesza spłatę egzekwowanych dotąd należności. Rządowy pakiet wsparcia o wartości ponad 550 mln zł ma zdjąć finansową odpowiedzialność z oszukanych beneficjentów i przenieść ciężar roszczeń bezpośrednio na nieuczciwych wykonawców.
Oszukani przez nieuczciwych wykonawców właściciele domów będą mogli ponownie złożyć wnioski o dotacje w programie „Czyste Powietrze” - wynika z wypowiedzi wiceministra klimatu Krzysztofa Bolesty. W środę sejmowe komisje poparły projekt specustawy pomocowej dla osób poszkodowanych w programie.
Komisje sejmowe niemal jednomyślne w sprawie pomocy beneficjentom
Sejmowe komisje środowiska oraz ds. energii rozpatrzyły w środę projekt ustawy o pomocy beneficjentom - osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”. Dokument z niewielkimi zmianami został prawie jednomyślnie poparty posłów (przy dwóch głosach wstrzymujących). Podstawowy cel nowych przepisów to pomoc dla poszkodowanych beneficjentów (właścicieli domów jednorodzinnych), którzy zostali oszukani przez nieuczciwych wykonawców prac termomodernizacyjnych.
W środę w trakcie posiedzenia połączonych komisji poseł Marek Suski (PiS) pytał przedstawicieli resortu klimatu i środowiska, czy przewidziana jest jakaś droga do dokończenia lub przeprowadzenia inwestycji termomodernizacyjnej, w sytuacji, gdy wykonawca otrzymał na to środki z wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska, a prace nie zostały wykonane.
Ponowny wniosek o dotację z NFOŚiGW stanie się możliwy
Cały system opieki nad beneficjentem (właścicielem domu jednorodzinnego - PAP) przewiduje, że robimy wszystko, żeby znaleźć zastępczego wykonawcę, ale jak już dojdzie do sytuacji, kiedy faktycznie to jest nieuczciwy wykonawca, który schodzi (z inwestycji - PAP), nie ma innej możliwości, żeby dokończyć inwestycję, to beneficjent może - ten poszkodowany, może znowu wystąpić o wniosek do NFOŚiGW o nową dotację - odpowiedział wiceszef MKiŚ Krzysztof Bolesta.
Dopytywany przez Suskiego, czy to oznacza, że właściciel domu będzie mógł ponownie złożyć wniosek o dotację, Bolesta odpowiedział - „tak, dokładnie”.
550 mln zł wsparcia, zawieszenie spłat i zakazy dla oszustów
Przygotowany przez ministerstwo klimatu projekt ma wprowadzić rozwiązania prawne umożliwiające zawieszenie spłaty należności, ich umarzanie oraz bezpośrednie dochodzenie roszczeń od oszustów przez fundusze ochrony środowiska. Resort zwracał uwagę, że niektóre firmy wykorzystywały system prefinansowania i pełnomocnictwa, aby przejmować dotacje bez realizacji prac, pozostawiając właścicieli domów z długami. Projekt ustawy przewiduje również pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów.
Całość kosztów wsparcia w ciągu dekady oszacowano na ponad 550 mln zł, co ma stanowić formę ochrony dla tysięcy poszkodowanych gospodarstw domowych. Według szacunków MKiŚ problemy ma do 8 tys. osób.
Nowe przepisy będą dotyczyły umów o dofinansowanie zawartych na podstawie reguł programu obowiązujących od 15 lipca 2022 r. do 28 listopada 2024 r.
Zgłoszenie na policję warunkiem koniecznym do wstrzymania roszczeń
Aby móc skorzystać z pomocy, właściciel domu jednorodzinnego, który podpisał umowę z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska w programie „Czyste Powietrze” i został poszkodowany przez firmę prowadzącą inwestycję termomodernizacyjną, musi najpierw zgłosić ten fakt do organów ścigania.
Zgodnie z projektem zawieszenie spłaty należności przysługuje w przypadku wszczęcia postępowania karnego ws. o popełnienie przestępstwa związanego z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę beneficjenta albo spadkobiercy przez wykonawcę lub osobę trzecią działającą w imieniu, lub na rzecz wykonawcy, lub tego beneficjenta. Wniosek o zawieszenie spłaty należności wraz z dokumentem potwierdzającym wszczęcie postępowania karnego, trzeba będzie złożyć do właściwego funduszu ochrony środowiska. Zwieszenie spłaty nastąpi z dniem doręczenia wniosku i skończy się z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Prawomocne skazanie nieuczciwego wykonawcy, który nie wykonał inwestycji, wyłączy finansową odpowiedzialność poszkodowanego właściciela domu względem funduszu.
Koniec z obciążaniem poszkodowanych i opcja rozłożenia na raty
Obecnie właściciel domu lub beneficjent, podpisując umowę w „Czystym Powietrzu” z wojewódzkim funduszem, ponosi pełną odpowiedzialność finansową za jej realizację. Jeśli fundusz stwierdzi nieprawidłowości w jej wykonaniu, to beneficjent jest obciążany np. koniecznością zwrotu części dotacji, nawet jeśli padł ofiarą nieuczciwego wykonawcy inwestycji.
W projektowanej ustawie znajduje się również rozwiązanie dotyczące możliwości rozłożenia na raty zobowiązania finansowego, które ma uregulować właściciel domu, który skorzystał z programu.
Zaproponowane w projekcie rozwiązania obejmą również osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu „Czyste Powietrze”.
Reforma programu Czyste Powietrze i nowe wymogi dla wnioskodawców
Z końcem marca 2025 r., po czterech miesiącach przerwy, ruszyła nowa odsłona programu „Czyste Powietrze”. Przedstawiciele NFOŚiGW oraz resortu klimatu przekonywali, że to nieprawidłowości miały być głównym powodem czasowego wstrzymania przyjmowania wniosków. Dlatego program przeszedł reformę. Na przykład teraz dotację na termomodernizację można otrzymać tylko na jeden dom, trzeba też udowodnić, że jest się właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez minimum trzy lata (z pewnymi wyjątkami).
Przy niektórych inwestycjach – zawsze w przypadku prefinansowania – muszą uczestniczyć operatorzy prowadzący termomodernizację od początku do końca wraz z właścicielami domów, określono też maksymalne koszty na poszczególne elementy inwestycji (zwiększone po lipcowej „małej” reformie). Nowością w programie jest konieczność przeprowadzenia audytu energetycznego budynku jeszcze przed jego termomodernizacją, a po niej trzeba przedstawić świadectwo charakterystyki energetycznej, które wykaże oszczędności zużycia energii.
Program ma przejść kolejną głębszą zmianę, która zależeć będzie od zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Nowa odsłona programu „Czyste Powietrze” finansowana jest z Funduszu Modernizacyjnego, nad którym pieczę trzyma właśnie EBI.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu