Europa ma wejść w kolejny etap uniezależniania się od zewnętrznych mocarstw i przejąć większą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo, gospodarkę oraz technologie. Ursula von der Leyen podczas środowego orędzia o stanie Unii Europejskiej przed Parlamentem Europejskim przekonywała, że dotychczasowe reguły globalnej polityki szybko się zmieniają, a państwa UE muszą działać wspólnie w świecie, który określiła jako coraz bardziej kruchy i otwarcie wrogi.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej rozpoczęła wystąpienie w Strasburgu od szerokiej diagnozy położenia Unii. W jej ocenie Europa funkcjonuje dziś w rzeczywistości, w której tradycyjne sojusze stają się mniej oczywiste, bezpieczeństwo nie może być traktowane jako dane raz na zawsze, a zależność od zagranicznych dostawców energii, technologii czy surowców może zostać wykorzystana jako narzędzie politycznego nacisku.
Von der Leyen mówiła o świecie jednocześnie dającym Europie ogromne możliwości i wyjątkowo podatnym na kryzysy. Jej głównym przesłaniem było zwiększenie europejskiej samodzielności.
– Europa musi pozostać w rękach Europejczyków – powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej.
Nie oznacza to – według przedstawionej przez nią koncepcji – izolacji UE od partnerów. Komisja chce natomiast ograniczać sytuacje, w których bezpieczeństwo lub rozwój gospodarczy państw członkowskich zależą od decyzji podejmowanych poza Europą. Oficjalnym motywem tegorocznego orędzia jest właśnie wzmacnianie europejskiej niezależności. Komisja wskazuje m.in. na obronność, konkurencyjność, technologie, bezpieczeństwo energetyczne i dywersyfikację handlu.
Bezpieczeństwo Europy i dalsze wsparcie Ukrainy
Jednym z najważniejszych punktów wystąpienia pozostało bezpieczeństwo. Rosyjska agresja na Ukrainę zmieniła europejskie podejście do wydatków obronnych, przemysłu zbrojeniowego i odporności infrastruktury krytycznej. Von der Leyen wskazywała na konieczność dalszego wzmacniania europejskich zdolności obronnych i utrzymania wsparcia dla Ukrainy.
Kierunek ten jest kontynuacją polityki zapowiedzianej przez Komisję już w poprzednim orędziu. W 2025 r. von der Leyen mówiła o konieczności stworzenia Europy zdolnej do samodzielnego decydowania o swoim bezpieczeństwie, technologiach oraz źródłach energii. W ciągu ostatnich 12 miesięcy Komisja koncentrowała się m.in. na ograniczaniu strategicznych zależności, zwiększaniu odporności przemysłu i rozbudowie potencjału obronnego.
Rosja pozostaje przy tym jednym z podstawowych punktów odniesienia europejskiej polityki bezpieczeństwa. Komisja podkreśla, że UE istotnie ograniczyła swoją zależność od rosyjskich paliw kopalnych, choć proces odchodzenia od wcześniejszego modelu energetycznego nie został jeszcze całkowicie zakończony.
Chiny, konkurencyjność i europejski przemysł
Drugą osią orędzia jest gospodarka. Komisja Europejska mierzy się jednocześnie ze słabszą dynamiką europejskiego przemysłu, wysokimi kosztami energii, konkurencją amerykańskich i chińskich przedsiębiorstw oraz koniecznością finansowania transformacji technologicznej i energetycznej.
Von der Leyen chce, aby państwa UE ściślej współpracowały w sprawach, których – jak argumentuje – żaden kraj członkowski nie jest w stanie skutecznie rozwiązać sam. Reuters wskazywał przed wystąpieniem, że do kluczowych obszarów orędzia należą konkurencja gospodarcza z Chinami, sztuczna inteligencja oraz skutki zmian klimatycznych.
Komisja w ostatnim roku zwiększała nacisk na ograniczenie nadmiernych zależności gospodarczych od państw trzecich oraz ochronę europejskiego przemysłu przed skutkami globalnej nadprodukcji i zakłóceń konkurencji. Jednocześnie rozwijała nowe porozumienia handlowe i współpracę gospodarczą z państwami spoza UE.
Unia Europejska szuka nowych partnerów
Symbolicznym elementem tegorocznego orędzia była obecność premiera Kanady Marka Carneya. To pierwszy zagraniczny przywódca uczestniczący w orędziu przewodniczącej Komisji Europejskiej w takim charakterze. Kanada dąży do pogłębienia współpracy gospodarczej i bezpieczeństwa z Europą w czasie pogarszających się relacji handlowych ze Stanami Zjednoczonymi.
Carney zapowiada budowę szczególnego partnerstwa gospodarczo-bezpieczeństwowego z UE. Kanada chce w ciągu dekady znacząco zwiększyć handel z państwami innymi niż Stany Zjednoczone. Obecnie rynek amerykański nadal ma dla kanadyjskiego eksportu podstawowe znaczenie, jednak Ottawa stopniowo poszerza współpracę z Europą, m.in. w zakresie obronności, energii, surowców krytycznych oraz nowych technologii.
Dla UE Kanada jest z kolei potencjalnie ważnym partnerem w procesie ograniczania zależności od rosyjskich źródeł energii i chińskich dostaw surowców strategicznych. Obie strony łączy już umowa handlowa CETA, a współpraca ma zostać rozszerzona również na bezpieczeństwo i sektor technologiczny.
Sztuczna inteligencja i ochrona dzieci w internecie
Nowym, mocno akcentowanym kierunkiem polityki Komisji jest bezpieczeństwo najmłodszych użytkowników internetu. Bruksela przygotowuje regulacje, które mają ograniczyć dostęp dzieci do mediów społecznościowych, chatbotów wykorzystujących sztuczną inteligencję, serwisów wideo i części gier online.
Według projektu opisywanego przez Reuters Komisja planuje ustanowienie unijnych zasad różnicujących dostęp do usług cyfrowych w zależności od wieku dziecka. Jednym z kluczowych progów ma być ukończenie 15 lat, od którego użytkownik mógłby samodzielnie prowadzić konto. Młodsi użytkownicy podlegaliby znacznie dalej idącym ograniczeniom i kontroli rodzicielskiej. Projekt musi jednak przejść całą unijną procedurę legislacyjną, dlatego jego ostateczny kształt może jeszcze ulec zmianie.
Regulacje mają objąć także mechanizmy projektowane w sposób sprzyjający uzależnianiu użytkowników od aplikacji, weryfikację wieku oraz narzędzia pozwalające rodzicom kontrolować sposób korzystania z usług.
Orędzie o stanie UE jako program Komisji na kolejny rok
Orędzie o stanie Unii Europejskiej jest wygłaszane każdego roku przed Parlamentem Europejskim. Przewodniczący Komisji przedstawia w nim bilans ostatnich miesięcy oraz główne inicjatywy polityczne i legislacyjne planowane na kolejny rok. Praktyka ta funkcjonuje od 2010 r., choć nie została wprost ustanowiona w traktatach UE.
Tegoroczne wystąpienie jest drugim orędziem von der Leyen w obecnej kadencji Komisji i jej szóstym wystąpieniem tego rodzaju. W centrum znalazła się przede wszystkim koncepcja europejskiej niezależności rozumianej jako większa zdolność UE do samodzielnego działania w dziedzinie bezpieczeństwa, energii, technologii, gospodarki i handlu.
Źródła:
- Komisja Europejska – State of the Union 2026
- Komisja Europejska – materiały dotyczące europejskiej niezależności przed SOTEU 2026
- Parlament Europejski – opracowanie dotyczące historii i znaczenia orędzia o stanie Unii
- Reuters, 14–16 września 2026 r.
- The Guardian, 16 września 2026 r.
- Associated Press, 16 września 2026 r.
- Kancelaria Premiera Kanady, 15–16 września 2026 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu