Świadczenia rodzinne w 2027 roku – rodzaje i zasady przyznawania

Jakie świadczenia rodzinne obowiązywać będą w 2027 roku?

Świadczenia rodzinne to rodzaj państwowej pomocy finansowej, której celem jest wsparcie rodzin w częściowym pokryciu wydatków na utrzymanie dzieci oraz w opiece nad członkami rodziny. Podmioty uprawnione do świadczeń rodzinnych, zasady i warunki ich przyznawania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z przepisami do grupy świadczeń rodzinnych zalicza się:

• zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego;

• świadczenia opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne;

• tzw. becikowe;

• zapomogę wypłacaną przez gminy w związku z narodzinami dziecka

• dodatkowe świadczenia ustanawiane przez gminy;

• świadczenia rodzicielskie.

Należy zaznaczyć, że na 2027 rok nie zapowiedziano nowych świadczeń rodzinnych.

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku – wsparcie w utrzymaniu dziecka

Zasiłek rodzinny to świadczenie przyznawane w celu częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka. Jego przyznanie uzależnione jest od jego wieku, od ukończenia określonego roku życia zależy także wysokość wparcia. Zasiłek rodzinny przysługuje zatem:

• rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

• opiekunowi faktycznemu dziecka, czyli osobie opiekującej się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka;

• pełnoletniej osobie uczącej się, która nie pozostaje na utrzymaniu rodziców z powodu ich śmierci lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony.

Świadczenie wypłacane jest do czasu ukończenia przez dziecko:

• 18. roku życia lub

• nauki w szkole, ale nie dłużej niż do ukończenia 21. roku życia albo

• 24. roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przyznanie zasiłku rodzinnego uzależnione jest ponadto od spełnienia kryterium dochodowego. Co do zasady wynosi ono 674 zł, a w przypadku rodzin, których członkiem jest dziecko legitymujące się orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – 764 zł.

Zasiłek rodzinny nie jest świadczeniem wypłacanym automatycznie, ale ustalenie prawa do niego następuje na wniosek.

Warto pamiętać, że z racji zaistnienia szczególnych okoliczności, można ubiegać się też o dodatki do zasiłku rodzinnego. Są to:

• dodatek z tytułu urodzenia dziecka;

• dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;

• dodatek dla samotnego rodzica;

• dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej;

• dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego;

• jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego;

• dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Zobacz również

Nie chcesz stracić ciągłości przelewów zasiłku rodzinnego? Spiesz się z wnioskiem na nowy okres rozliczeniowy

Świadczenia opiekuńcze – pomoc dla rodzin osób z niezdolnością do samodzielnego funkcjonowania

Świadczenia opiekuńcze to szczególne formy wsparcia dla rodzin, w których członek rodziny jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wyróżnia się wśród nich:

• świadczenie pielęgnacyjne;

• zasiłek pielęgnacyjny.

Świadczenie pielęgnacyjne to wsparcie dla osób, które sprawują opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością, które nie ukończyło 18. roku życia. Ustawodawca zastrzegł dodatkowo wymóg legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Co ważne, po reformie z 2024 roku nie ma już wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co warunkowało wcześniej przyznanie świadczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

• matce albo ojcu;

• innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom;

• opiekunowi faktycznemu dziecka;

• rodzinie zastępczej;

• osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka;

• dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej;

• dyrektorowi regionalnej placówki;

• dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej;

• dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

Zasiłek pielęgnacyjny to z kolei świadczenie wypłacane osobie, która ze względu na swoją sytuację zdrowotną wymaga opieki. Przyznawane jest w celu częściowego pokrycia jej wydatków, które wynikają z potrzeby zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

• niepełnosprawnemu dziecku;

• osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia, jeśli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przy czym wówczas musiała ona powstać przed ukończeniem 21 lat;

• osobie, która ukończyła 75. rok życia.

Otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego wymaga złożenia stosownego wniosku. Nie jest jednak uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Co istotne, świadczenia te nie mogą być pobierane jednocześnie.

Zobacz również

Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji jako podstawa dodatkowych świadczeń z ZUS. Co z ubezpieczonymi w KRUSie?

Becikowe – pieniądze za narodziny dziecka

Becikowe to jednorazowe wsparcie finansowe przyznawane w związku z narodzinami żywego dziecka. Uzależnione jest ono od pozostawania przez matkę pod opieką lekarza lub położnej nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wymóg ten musi zostać potwierdzony stosownym zaświadczeniem.

Prawo do becikowego, poza rodzicami biologicznymi, przysługuje także osobom, które przysposobiły dziecko lub sprawują nad nim faktyczną opiekę. W takim wypadku zobowiązane są one przedstawić dokument, potwierdzający datę przysposobienia, datę objęcie opieką prawną lub faktyczną.

Przyznanie becikowego uzależnione jest ponadto od spełnienia kryterium dochodowego. Wynosi ono 1922 zł na osobę w rodzinie. Warto pamiętać, że świadczenie przyznawane jest na wniosek, który musi być złożony w terminie 12 miesięcy do dnia narodzin dziecka lub objęcia opieką lub przysposobieniem (nie później jednak niż do ukończenia 18. roku życia).

Poza klasycznym becikowym, które ma charakter świadczenia ogólnokrajowego, można też wyróżnić jednorazową zapomogę z tytułu narodzin dziecka wypłacaną przez gminę. Tzw. becikowe gminne przyznawane jest na zasadach określonych uchwałą rady gminy, a jego ustanowienie na danym terenie jest autonomiczną decyzją gminy.

Dodatkowe świadczenia rodzinne ustanawiane przez gminę

Gminy mogą też swobodnie decydować o dodatkowych świadczeniach rodzinnych, uwzględniając lokalne potrzeby, ale mając też na uwadze możliwości własnych budżetów. Nadana przez ustawodawcę autonomia pozwala gminom ustalić w drodze uchwały świadczenie wyłącznie dla mieszkańców danego terenu. To w uchwale regulowane są zarówno zasady przyznawania wsparcia, jak i jego wysokość.

Należy pamiętać, że dodatkowe świadczenia rodzinne muszą być finansowane w pełni z budżetu gminy, a nie państwa.

Świadczenia rodzicielskie – pomoc dla opiekunów dzieci znajdujących się w wyjątkowej sytuacji

Świadczenie rodzicielskie, nazywane potocznie „kosiniakowym”, to forma wsparcia dla osób, które sprawują opiekę nad dzieckiem, ale z powodu sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Chodzi tu m.in. o osoby bezrobotne, osoby wykonujące pracę na umowę o dzieło, studentów.

Świadczenie rodzicielskie przysługuje:

• matce albo ojcu, przy czym ojcu tylko wtedy, gdy na wniosek matki skrócono okres pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub innego uposażenia za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego, ale po wykorzystaniu 14 tygodni od dnia narodzin dziecka bądź w razie śmierci matki lub też porzucenia przez nią;

• opiekunowi faktycznemu dziecka, czyli osobie sprawującej faktyczną opiekę nad dzieckiem, jeśli wystąpiła ona z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie, ale tylko wtedy, gdy objęcie opieki nastąpiło do ukończenia 14. roku życia przez dziecko;

• rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zawodowej, w razie objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a gdy w stosunku do dziecka odroczono obowiązek szkolny - do ukończenia 10. roku życia;

• osobie, która przysposobiła dziecko, w razie objęcia opieką dziecka do ukończenia 14. roku życia.

Świadczenie rodzicielskie nie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, konieczne jest jednak złożenie stosownego wniosku.