Osoby w trakcie leczenia onkologicznego często nie chcą całkowicie rezygnować z pracy, ale nie zawsze są w stanie wykonywać obowiązki w pełnym wymiarze i na takich samych zasadach, jak przed chorobą. W petycji skierowanej do resortu pracy zaproponowano m.in. prawo do pracy zdalnej, czasowe obniżenie etatu oraz dodatkową ochronę zatrudnienia dla pacjentów onkologicznych. Resort pracy odpowiedział czy planuje zmiany w Kodeksie pracy w tym zakresie.
Praca podczas leczenia onkologicznego. Resort pracy odpowiada, czy będą nowe prawa dla pacjentów będących pracownikami
Do resortu pracy trafiła petycja dotycząca sytuacji zawodowej osób leczonych onkologicznie. Jej autor zwrócił uwagę na problem, z którym mierzy się wielu pacjentów: obecne przepisy w praktyce często stawiają pracownika przed wyborem między normalną pracą a całkowitą niezdolnością do pracy potwierdzoną zwolnieniem lekarskim.
Tymczasem leczenie nowotworów coraz częściej wygląda inaczej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Wielu pacjentów, mimo terapii, może i chce pozostać aktywnych zawodowo, choć nie zawsze w pełnym wymiarze. Praca bywa dla nich ważna nie tylko finansowo, ale też psychicznie — pomaga utrzymać poczucie sprawczości, kontakt z zespołem i łatwiejszy powrót do pełnej aktywności po zakończeniu leczenia.
Praca podczas leczenia onkologicznego. Jakie zmiany proponowano w petycji?
W petycji wskazano kilka rozwiązań, które miałyby ułatwić osobom w trakcie leczenia onkologicznego pozostanie na rynku pracy. Chodziło m.in. o:
- możliwość wykonywania pracy zdalnej w okresie leczenia na podstawie zaświadczenia lekarskiego,
- ograniczenie uznaniowości pracodawcy, jeśli charakter pracy pozwala na wykonywanie jej zdalnie,
- czasowe obniżenie wymiaru czasu pracy, np. do połowy etatu,
- wprowadzenie świadczenia rekompensującego część utraconego wynagrodzenia,
- możliwość pracy w skróconym wymiarze w czasie terapii bez utraty ochrony zatrudnienia,
- rozważenie szczególnej ochrony stosunku pracy w okresie aktywnego leczenia.
Autor petycji argumentował, że takie rozwiązania nie byłyby wyłącznie formą pomocy społecznej, ale także inwestycją w utrzymanie aktywności zawodowej osób, które mimo choroby są w stanie pracować.
Resort pracy: Kodeks pracy ma być wspólny dla wszystkich
W odpowiedzi wskazano, że Kodeks pracy jest aktem o charakterze ogólnym i powinien regulować prawa oraz obowiązki pracowników w sposób jednolity. Zdaniem resortu wprowadzenie szczególnych uprawnień wyłącznie dla jednej grupy osób, wskazanej przez konkretną diagnozę medyczną, mogłoby naruszyć spójność systemu prawa pracy.
Ważne
Ministerstwo zwróciło uwagę, że podobne rozwiązania mogłyby zostać uznane za uprzywilejowanie jednej grupy pracowników względem innych osób cierpiących na równie poważne choroby. W ocenie resortu szczególne uprawnienia w Kodeksie pracy powinny być oparte na szerszych i bardziej obiektywnych kryteriach, takich jak np. rodzicielstwo czy niepełnosprawność, a nie na konkretnym rodzaju schorzenia.
Jakie możliwości już dziś daje Kodeks pracy?
Resort przypomniał, że obecne przepisy przewidują już pewne narzędzia, które mogą pomóc pracownikowi w trudniejszym okresie zdrowotnym. Jednym z nich jest praca zdalna. Zgodnie z Kodeksem pracy może być wykonywana całkowicie lub częściowo poza siedzibą firmy, np. z domu, jeśli pracownik i pracodawca uzgodnią takie rozwiązanie. Przepisy przewidują także okazjonalną pracę zdalną. To mniej sformalizowana forma pracy zdalnej, z której można skorzystać w szczególnych sytuacjach. Jej limit wynosi 24 dni w roku kalendarzowym. Inną możliwością jest złożenie wniosku o indywidualny rozkład czasu pracy. Dzięki temu pracownik może próbować dostosować godziny pracy do swojego stanu zdrowia, wizyt lekarskich czy terapii, bez konieczności zmiany wymiaru etatu.
Ochrona podczas choroby już istnieje, ale są pewne granice
W odpowiedzi przypomniano również, że pracownik przebywający na usprawiedliwionej nieobecności, w tym na zwolnieniu lekarskim, korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Wynika to z art. 41 Kodeksu pracy. Ochrona ta nie jest jednak bezterminowa. Przepisy przewidują sytuacje, w których po upływie określonego czasu pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. Pracownikowi w czasie choroby przysługuje również wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy, zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Resort wskazał także, że pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać dyskryminacji oraz zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W praktyce powinno to oznaczać również uwzględnianie stanu zdrowia pracownika przy organizacji pracy.
Przykład
Przykład: pracownik w trakcie chemioterapii
Pracownik biurowy przechodzi leczenie onkologiczne. Po terapii przez kilka dni czuje się osłabiony, ale w pozostałym czasie może wykonywać część obowiązków. W obecnym stanie prawnym może porozmawiać z pracodawcą o pracy hybrydowej lub zdalnej, złożyć wniosek o okazjonalną pracę zdalną albo poprosić o indywidualny rozkład czasu pracy, np. późniejsze rozpoczynanie dnia pracy. Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do takich rozwiązań wyłącznie z powodu leczenia onkologicznego. W wielu przypadkach potrzebne jest porozumienie z pracodawcą oraz uwzględnienie organizacji pracy w firmie.
Praca podczas leczenia onkologicznego. Resort pracy odpowiada, czy będą nowe prawa dla pacjentów. Na razie bez prac legislacyjnych
Najważniejsza informacja z odpowiedzi resortu jest jednoznaczna: obecnie nie są prowadzone analizy ani planowane prace legislacyjne dotyczące wprowadzenia szczególnych uprawnień dla osób pracujących w trakcie leczenia onkologicznego. Ministerstwo uznało, że obowiązujące przepisy prawa pracy oraz system ubezpieczeń społecznych tworzą ramy, które pozwalają — przynajmniej w pewnym zakresie — elastycznie kształtować warunki zatrudnienia w czasie długotrwałego leczenia. Jednocześnie podkreślono, że trzeba brać pod uwagę zarówno potrzeby pracownika, jak i możliwości organizacyjne pracodawcy.
W petycji zaproponowano nowe prawa dla pracowników leczonych onkologicznie, m.in. pracę zdalną, skrócony czas pracy i dodatkową ochronę zatrudnienia. Resort pracy nie planuje jednak zmian w Kodeksie pracy. Wskazuje, że obecne przepisy już przewidują pewne rozwiązania, takie jak praca zdalna, okazjonalna praca zdalna, indywidualny rozkład czasu pracy oraz ochrona podczas zwolnienia lekarskiego.
Źródło: Petycja z 2 lutego 2026 r. dotycząca aktywności zawodowej osób w trakcie leczenia onkologicznego oraz odpowiedź Departamentu Prawa Pracy z MRPiPS
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu