Niższy i jednakowy wiek emerytalny dla wszystkich? Jest oficjalna odpowiedź resortu pracy w sprawie zmian w systemie emerytalnym

Niższy i jednakowy wiek emerytalny dla wszystkich? Jest oficjalna odpowiedź resortu pracy w sprawie zmian w systemie emerytalnym

Obecnie powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nie wszyscy jednak przechodzą na emeryturę według tych samych zasad. Część grup zawodowych korzysta z rozwiązań szczególnych, które pozwalają zakończyć aktywność zawodową wcześniej albo otrzymywać świadczenie według odrębnego mechanizmu.

W petycji zwrócono uwagę, że taki podział może być postrzegany jako niesprawiedliwy wobec osób pracujących w powszechnym systemie ZUS. Autor podnosił, że "zwykły" pracownik musi dłużej odprowadzać składki, a wysokość jego emerytury zależy od zgromadzonego kapitału i dalszego trwania życia. Tymczasem część grup zawodowych ma korzystniejsze zasady przechodzenia na emeryturę lub ustalania wysokości świadczeń.

Petycja: „system faworyzuje wybrane grupy”

Autor petycji wskazał, że w Polsce istnieje wyraźny podział między osobami objętymi powszechnym systemem emerytalnym a grupami korzystającymi ze szczególnych uprawnień. Wymieniono m.in.:

• służby mundurowe, w tym policjantów, żołnierzy i strażaków,
• górników,
• nauczycieli objętych szczególnymi regulacjami,
• sędziów i prokuratorów przechodzących w stan spoczynku.

Według autora problemem jest nie tylko wcześniejsze nabywanie prawa do świadczeń, ale również odmienny sposób ich finansowania i obliczania. W petycji podkreślono, że osoby pracujące w systemie powszechnym otrzymują emeryturę zależną od składek, natomiast niektóre grupy mają świadczenia powiązane z uposażeniem lub wynagrodzeniem.

Wskazano także na odprawy emerytalne, dodatki i możliwość podejmowania dalszej pracy po przejściu na wcześniejszą emeryturę. Zdaniem autora takie rozwiązania pogłębiają poczucie nierównego traktowania i zwiększają obciążenia dla finansów publicznych.

Resort pracy: Konstytucja dopuszcza odrębne systemy

W odpowiedzi wyjaśniono, że polski system emerytalny jest wynikiem historycznego rozwoju różnych rozwiązań prawnych. Resort podkreślił, że Konstytucja RP gwarantuje prawo do zabezpieczenia społecznego, ale nie nakazuje stworzenia jednego, identycznego systemu emerytalnego dla wszystkich obywateli.

Resort wskazał, że odmienne regulacje mogą być uzasadnione m.in. w przypadku służb mundurowych, ponieważ żołnierze i funkcjonariusze podlegają dalej idącym obowiązkom i ograniczeniom niż większość pracowników. Chodzi m.in. o podporządkowanie służbowe, gotowość do wykonywania zadań w szczególnych warunkach czy ryzyko utraty zdrowia lub życia.

Emerytury mundurowe na innych zasadach

W odpowiedzi przypomniano, że z uposażeń żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne w taki sposób jak w systemie powszechnym. Ich świadczenia są finansowane z budżetu państwa. Prawo do emerytury mundurowej nie powstaje po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, lecz po spełnieniu warunku odpowiedniego okresu służby. W zależności od daty rozpoczęcia służby może to być 15 albo 25 lat. Wysokość świadczenia zależy natomiast od uposażenia oraz długości służby.

Resort przypomniał również, że w przeszłości podejmowano próby zmian w tym zakresie. Po reformie emerytalnej z 1998 r. osoby przyjęte do służby po 1 stycznia 1999 r. zostały włączone do systemu powszechnego. Później jednak uznano to rozwiązanie za nieefektywne i ponownie objęto funkcjonariuszy oraz żołnierzy systemem zaopatrzeniowym.

W 2012 r. zmieniono zasady dotyczące osób rozpoczynających służbę po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. Wprowadzono dłuższy wymagany okres służby oraz inne zasady obliczania podstawy emerytury. Dla funkcjonariuszy przyjętych przed 2013 r. podstawą wymiaru emerytury jest zasadniczo uposażenie z ostatniego stanowiska, a wymagany okres służby wynosi 15 lat. Dla osób przyjętych po 2012 r. podstawę stanowi średnie uposażenie z 10 kolejnych lat kalendarzowych, a wymagany okres służby wynosi 25 lat. Jak wynika z odpowiedzi, celem tych zmian było przede wszystkim wydłużenie służby wymaganej do uzyskania świadczenia, a nie pełne zrównanie systemu mundurowego z powszechnym systemem ZUS.

Niższy i jednakowy wiek emerytalny dla wszystkich? Jest oficjalna odpowiedź resortu pracy w sprawie zmian w systemie emerytalnym. Czy odrębne emerytury są niezgodne z zasadą równości?

W petycji powołano się na zasadę równego traktowania i zakaz dyskryminacji. Resort wskazał jednak, że samo istnienie odmiennych regulacji nie musi oznaczać naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Przypomniano, że w przeszłości Rzecznik Praw Obywatelskich rozważał skierowanie sprawy do Trybunału Konstytucyjnego w związku z odrębnymi zasadami emerytalnymi dla górników oraz służb mundurowych. Ostatecznie jednak wniosek dotyczący systemu mundurowego został wycofany. W uzasadnieniu wskazywano, że odrębne systemy mogą być traktowane jako dopuszczalne zróżnicowanie, jeżeli są racjonalnie uzasadnione szczególnym charakterem służby. Resort podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie dopuszcza istnienie takich odrębności, zwłaszcza gdy wynikają one z zadań wykonywanych na rzecz bezpieczeństwa państwa i ochrony obywateli.

Co z wnioskiem do Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej?

Autor petycji wnosił także o zbadanie sprawy przez Parlament Europejski oraz Komisję Europejską. Chodziło o ocenę, czy polskie przepisy emerytalne i przywileje branżowe są zgodne ze standardami równego traktowania. W odpowiedzi zaznaczono jednak, że taki wniosek został skierowany do ministerstwa niewłaściwego w tym zakresie. Resort wyjaśnił, że nie jest pośrednikiem w przekazywaniu petycji do struktur Unii Europejskiej.