W związku z cięgle pojawiającymi się pożarami, UE wysłała pomoc do Belgii i Hiszpanii po uruchomieniu przez nie unijnego mechanizmu ochrony ludności. Polscy strażacy z modułu GFFF, w ramach prepozycjonowania stacjonują w Hiszpanii przez cały sierpień.
Belgia i Hiszpania uruchomiły unijny mechanizm ochrony ludności
Pożary cały czas męczą Europę. Do tej pory najbardziej dotkniętymi obszarami jest Hiszpania, Francja i Grecja, gdzie z przerwami od czerwca pojawiają kolejne zarzewia ognia.
Każdy kraj na świecie może poprosić Unię Europejską o pomoc w ramach unijnego mechanizmu ochrony ludności (ang. Union Civil Protection Mechanism – UCPM), gdy skala sytuacji nadzwyczajnej przekracza jego możliwości samodzielnego reagowania. Państwo może poprosić o pomoc za jego pośrednictwem, a wniosek o wsparcie jest udostępniany wszystkim 37 krajom uczestniczącym. Każdy z nich może zaoferować dostępne samoloty, śmigłowce, zespoły strażackie, sprzęt lub ekspertów. Jeśli oferty krajowe okażą się niewystarczające, UE może skorzystać z rescEU, czyli własnej rezerwy strategicznej, obejmującej flotę 22 samolotów i 5 helikopterów.
Na uruchomienie mechanizmu zdecydowały się Belgia i po raz kolejny Hiszpania. W ramach UCPM wysłano ze Szwecji do Belgii dwa samoloty z floty strażackiej rescEU, a także po dwa helikoptery z Holandii, Norwegii i z Niemiec. Mają one wspierać lokalnych strażaków walczących z pożarem w regionie Hautes Fagnes. Do tej pory spłonęło ponad 3 tys. hektarów.
Natomiast do Hiszpanii skierowanych zostało 104 strażaków naziemnych, dysponujących 36 pojazdami z Francji. Maja pomóc hiszpańskim strażakom w regionie Aragonii, gdzie spłonęło już blisko 16 tys. hektarów.
Moduł GFFF Poland w Hiszpanii
Mechanizm działa jednak nie tylko wtedy, gdy katastrofa już się wydarzy. Ważnym elementem unijnego mechanizmu ochrony ludności jest również wcześniejsze przygotowanie i rozmieszczenie sił w regionach szczególnie narażonych na wystąpienie zagrożeń. Dlatego od 1 do 30 sierpnia 2026 r. w Hiszpanii prepozycjonowany jest moduł GFFF (ang. Ground Forest Fire Fighting) Poland.
GFFF Poland to wyspecjalizowana grupa strażaków przeznaczona do gaszenia pożarów lasów z ziemi, bez użycia pojazdów, działająca w trudnym terenie i wymagających warunkach. Posługują się głównie narzędziami ręcznymi i technikami wykorzystującymi ogień kontrolowany, służący do ograniczania rozprzestrzeniania się pożaru.
Łącznie w akcji weźmie udział 105 strażaków Państwowej Straży Pożarnej, pełniących służbę w trzech 35-osobowych zmianach. Po dotarciu do regionu Castilla-La Mancha grupa będzie pozostawała w pełnej gotowości do działań ratowniczo-gaśniczych przez cały okres pobytu i może zostać zadysponowana do akcji na żądanie strony hiszpańskiej. Zmiany zostaną przetransportowane przy pomocy samolotu wojskowego CASA oraz lotów komercyjnych.
Obecnie w Hiszpanii działa druga zmiana polskich strażaków. W jej skład wchodzą strażacy z Poznania, Olsztyna, Łodzi i Komendy Głównej PSP.
Unijny mechanizm ochrony ludności – na czym polega?
W październiku 2001 r. Komisja Europejska utworzyła unijny mechanizm ochrony ludności. Ma on na celu wzmocnienie współpracy w zakresie ochrony ludności między krajami UE a 10 dodatkowymi państwami uczestniczącymi: Albanią, Bośnią i Hercegowiną, Czarnogórą, Islandią, Macedonią Północną, Mołdawią, Norwegią, Serbią, Turcją i Ukrainą.
Każdy kraj dotknięty katastrofą, w Europie i poza nią, może zwrócić się o pomoc doraźną za pośrednictwem mechanizmu. Na tę prośbę, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego UE (ERCC) mobilizuje pomoc lub udostępnia wiedzę specjalistyczną. Komisja odgrywa kluczową rolę w koordynacji reagowania na katastrofy oraz w pokryciu kosztów transportu i/lub operacyjnych działań pomocowych.
Uruchamianie mechanizmu krok po kroku:
- Dotknięty katastrofą kraj prosi o pomoc za pośrednictwem ERCC.
- Państwa członkowskie i uczestniczące oferują pomoc, np. w postaci sprzętu lub zespołów reagowania.
- ERCC może również zmobilizować pomoc ze strategicznej rezerwy UE – rescEU (samoloty gaśnicze, sprzęt ochronny, generatory itp.).
- Dotknięty kraj przyjmuje oferty odpowiadające jego potrzebom operacyjnym.
- ERCC koordynuje i współfinansuje dostarczanie pomocy
- Pomoc została udzielona, a operacja zamknięta.
Pożary zbierają żniwo w całej Europie
Jak zauważa Komisja Europejska, sezon pożarów 2026 jest już wyjątkowo dotkliwy. Pod koniec lipca powierzchnia pożarów przekroczyła już 2,5-krotnie średnią w Europie. Członkowie Wspólnego Centrum Badawczego (Joint Research Centre - JRC), czyli jednej z Dyrekcji Generalnych Komisji Europejskiej, przeanalizowali zeszłoroczne pożary, które wybuchały w krajach członkowskich Unii Europejskiej.
W swoim raporcie ocenili, że sezon pożarów w 2025 roku był najgorszym w historii Unii Europejskiej. Bazując na analizie satelitarnej Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów (EFFIS) zauważono, że ponad 1 mln hektarów lasów na terytorium państw UE został spustoszony przez pożary.
Łącznie w 25 z 27 państw członkowskich UE odnotowane zostały 7 783 pożary. Doprowadziły one do spalenia 1 079 538 hektarów lasów. Od ognia uchroniła się jedynie Malta i Luksemburg. EFFIS analizuje także obszary, które nie należą do Unii Europejskiej – inne państwa położone w Europie, Bliski Wschód oraz Afrykę Północną. W 2025 r. na wszystkich analizowanych przez EFFIS terytoriach spłonęło 2 242 195 hektarów lasów. W szczególności pożary zniszczyły 1 092 095 hektarów w krajach europejskich spoza UE oraz 70 562 hektarów na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu