Od 1 stycznia 2026 roku weszły w życie istotne zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Modyfikacje dotyczą warunków, jakie muszą spełniać podmioty legitymujące się statusem zakładu pracy chronionej, co w konsekwencji przekłada się na sposób składania okresowych sprawozdań. Ponieważ obowiązujące rozporządzenie nie odzwierciedla jeszcze wszystkich nowości, ustawodawca przewidział okres przejściowy. Co trzeba wiedzieć? Opisujemy szczegóły poniżej.
Nowe zasady sprawozdawczości dla zakładów pracy chronionej – co się zmienia od 2026 i w 2027 roku?
- Zmiany obejmują art. 28 i 29 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej.
- Nowe rozporządzenie ma zacząć obowiązywać od drugiego półrocza 2027 roku.
- Do tego czasu pracodawcy będą korzystać z dotychczasowego formularza INF-W, wypełniając go według specjalnych wytycznych.
Ważne
Znamy oficjalne potwierdzenie: "W Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych trwają prace nad nowym rozporządzeniem. Z uwagi na zakres zmian konieczny będzie czas na wdrożenie tych zmian. Planujemy, że będą stosowane od drugiego półrocza przyszłego roku.".
Zmiany w zakładach pracy chronionej na 2026 ale i 2027. Przepisy już są ale rozporządzenia wciąż brak - trzeba pracować na de facto nieaktualnych formularzach
Okres przejściowy, który potrwa półtora roku, wymaga od pracodawców z sektora chronionego rynku pracy szczególnej uwagi podczas wypełniania dokumentacji sprawozdawczej. Choć konieczność korzystania z nieaktualnych formularzy może budzić wątpliwości, precyzyjne zastosowanie się do powyższych wytycznych pozwoli uniknąć problemów formalno-prawnych i uchroni przedsiębiorców przed ryzykiem utraty statusu ZPChr lub ZAZ. Nowe, w pełni dostosowane formularze pojawią się w użyciu dopiero przy raportowaniu za drugie półrocze 2027 roku.
Orzeczenia/wyroki
Wsparcie podmiotów prowadzących zakład pracy chronionej
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2025 r., II GSK 1725/24, teza: określony w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych model wsparcia podmiotów prowadzących zakład pracy chronionej, w tym wdrożony w tej ustawie system ulg i zwolnień z danin publicznych, ma między innymi na celu zmniejszenie obciążeń fiskalnych tych podmiotów. Ten rodzaj wsparcia przedsiębiorców ma niewątpliwie ekwiwalentny charakter, jeśli wziąć pod uwagę dodatkowe nakłady związane z utworzeniem i funkcjonowaniem zakładów pracy chronionej. Co więcej, prowadzenie zakładu pracy chronionej musi być postrzegane jako rodzaj społecznie odpowiedzialnej aktywności gospodarczej, w ramach której przedsiębiorca współdziała z władzami publicznymi w realizacji konstytucyjnego obowiązku świadczenia pomocy osobom potrzebującym wsparcia z powodu niepełnosprawności.
Zakłady pracy chronionej: co zmienia się w przepisach w 2027?
Tak więc, nowelizacja ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 884) modyfikuje warunki, jakie musi spełniać podmiot, aby posiadać status zakładu pracy chronionej. Konsekwencją tych zmian jest konieczność dostosowania sprawozdań składanych przez pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej (ZPCh) oraz zakłady aktywności zawodowej (ZAZ). Zgodnie z art. 30 ust. 4 ustawy pracodawcy mają obowiązek przekazywania informacji za każde półrocze. Pierwsze sprawozdanie uwzględniające nowe reguły będzie dotyczyło pierwszego półrocza 2026 roku.
Co to jest INF-W?
INF-W to urzędowy formularz (półroczna informacja dla wojewody) składany przez pracodawców prowadzących Zakład Pracy Chronionej (ZPCh) lub Zakład Aktywności Zawodowej (ZAZ). Dokument potwierdza spełnianie warunków w zakresie zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Dlaczego potrzebny jest okres przejściowy?
Aktualnie obowiązującym wzorem sprawozdania jest formularz INF-W, którego kształt określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 22 lutego 2011 r. (Dz. U. poz. 232). Formularz ten nie uwzględnia jednak wszystkich modyfikacji wprowadzonych od stycznia 2026 roku.
W Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych prowadzone są prace nad nowym rozporządzeniem, jednak z uwagi na zakres zmian jego wdrożenie potrwa dłużej. Planowany termin wejścia w życie nowych regulacji to drugie półrocze 2027 roku.
W okresie przejściowym – na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy (Dz. U. poz. 1665) – nadal stosuje się dotychczasowe rozporządzenie. Ponieważ w hierarchii aktów prawnych znajduje się ono niżej od ustawy zmieniającej, można je stosować jedynie odpowiednio.
Jak prawidłowo wypełnić formularz INF-W?
Za okresy sprawozdawcze od pierwszego półrocza 2026 r. do pierwszego półrocza 2027 r. włącznie należy postępować według następujących zasad:
- Blok C, pozycje 23–26 – zaznaczenie tych pól oznacza, że składający sprawozdanie spełnił nowe wymagania dotyczące struktury zatrudnienia (zapis dotyczy ZAZ).
- Blok C, pozycje 41–46 – zaznaczenie tych pól potwierdza spełnienie warunku określonego w art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy w nowym brzmieniu (bez obowiązku zapewnienia doraźnej opieki medycznej).
Jeżeli pracodawca uzyskał decyzję zwalniającą go z obowiązku spełniania niektórych wskaźników, a decyzja ta została wydana przez wojewodę innego niż adresat aktualnego formularza INF-W, informację o tym należy zamieścić w bloku „Uwagi”.
Wprowadzone zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej mają istotny wpływ na funkcjonowanie zakładów pracy chronionej i zakładów aktywności zawodowej. Choć nowy formularz sprawozdawczy jest dopiero opracowywany, pracodawcy już od pierwszego półrocza 2026 roku muszą stosować zasady wypełniania obowiązującego dokumentu INF-W. Znajomość okresowych wytycznych pozwoli uniknąć błędów formalnych i zachować status podmiotu chronionego rynku pracy do momentu wejścia w życie nowego rozporządzenia planowanego na drugie półrocze 2027 roku.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 884)
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie określenia wzorów informacji przedstawianych przez prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej oraz sposobu ich przedstawiania (Dz.U. 2011 nr 44 poz. 232)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu