Nowe zasady naliczania stażu pracy obejmują już pracowników wszystkich firm, zarówno prywatnych, jak i państwowych. To jedna z największych zmian na rynku pracy od lat. Dla wielu osób może oznaczać dodatkowe dni urlopu, wyższy dodatek stażowy albo dostęp do uprawnień, których wcześniej po prostu nie mieli. Chodzi przede wszystkim o osoby, które przez lata pracowały na umowach zlecenia albo prowadziły własną działalność gospodarczą. Do tej pory taki okres „nie liczył się” przy ustalaniu pracowniczego stażu pracy. Teraz się to zmienia.
Skala może być ogromna. Według najnowszych danych GUS wyłącznie na podstawie umów zlecenia i pokrewnych pracowało w Polsce w 2025 roku ponad 1,5 mln osób. Z kolei liczba aktywnych przedsiębiorstw w Polsce przekracza już 2,9 mln. To właśnie te grupy mogą najmocniej odczuć zalety nowych przepisów, a zaświadczenie z ZUS może być bardzo miłą niespodzianką.
Od kiedy nowe zasady naliczania stażu pracy?
Nowe zasady naliczania stażu nie zaczęły obowiązywać wszystkich jednocześnie.
- od 1 stycznia 2026 roku przepisy objęły pracowników sektora finansów publicznych, czyli m.in. urzędów, szkół czy instytucji państwowych,
- od 1 maja 2026 roku nowe zasady zaczęły obowiązywać również pracowników firm prywatnych.
Umowa zlecenia przez lata „nie dawała stażu”. Teraz to się zmieni
To jedna z najważniejszych zmian. ZUS wyraźnie wskazuje, że do stażu pracy będzie można doliczyć okresy objęcia ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z tytułu umowy zlecenia albo podobnej umowy o świadczenie usług.
Dla wielu młodych ludzi to może być prawdziwy przełom. Bardzo często pierwszą pracą po szkole albo studiach była właśnie umowa zlecenie. Ktoś pracował w ten sposób dwa, trzy albo nawet pięć lat, zdobywał doświadczenie, normalnie wykonywał obowiązki, płacił składki, ale kiedy przechodził później na etat, praktycznie zaczynał od zera, jeśli chodzi o staż pracy.
To oznaczało np. mniej dni urlopu albo brak dodatku stażowego. Teraz taki okres ma zostać uwzględniony i może być tak, że osoba zatrudniona obecnie na etacie po dostarczeniu dokumentów nagle przekroczy próg 10 lat stażu pracy i zyska prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego zamiast 20.
Bo właśnie najgłośniej w świetle zmian w naliczaniu stażu pracy mówi się o urlopach, gdyż po przekroczeniu 10 lat stażu pracy pracownikowi przysługuje 26 dni urlopu wypoczynkowego zamiast 20. Dlatego dla części osób nowe przepisy mogą oznaczać nagłe przeskoczenie tego progu, dzięki doliczeniu umów zleceń, ale też lat prowadzenia działalności gospodarczej.
Własna działalność gospodarcza też będzie się liczyć
Nowe przepisy obejmują także osoby samozatrudnione. Przez lata wiele osób prowadziło własną firmę, często współpracując tylko z jednym kontrahentem albo wykonując normalną pracę zawodową, ale po przejściu na etat taki okres nie miał większego znaczenia przy ustalaniu pracowniczych uprawnień.
W 2026 roku to się zmienia. Do stażu pracy będzie można doliczyć m.in.:
- prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej,
- współpracę przy działalności gospodarczej,
- okres zawieszenia działalności w celu opieki nad dzieckiem,
- wybrane okresy pracy za granicą,
- umowy agencyjne i świadczenie usług.
Te lata realnej aktywności zawodowej w końcu zaczną mieć znaczenie przy ustalaniu praw pracowniczych, ale trzeba o to zadbać i złożyć odpowiedni wniosek do ZUS.
A co najważniejsze, nowe przepisy działają wstecz. Pracownik może doliczyć również wcześniejsze okresy pracy na zleceniu albo prowadzeniu działalności gospodarczej, nawet jeśli miały miejsce wiele lat temu.
To nie jest staż do emerytury. ZUS wyjaśnia to wprost
Wokół nowych przepisów pojawiło się bardzo dużo nieporozumień. Wiele osób myśli, że nowe zasady wpłyną na emeryturę albo pozwolą szybciej ją dostać. Tak jednak nie jest.
ZUS wyraźnie podkreśla, że nowe regulacje nie dotyczą stażu emerytalnego. Nie wpływają na prawo do emerytury ani na sposób obliczania jej wysokości. Chodzi wyłącznie o staż pracy potrzebny do ustalania uprawnień pracowniczych, takich jak urlop, dodatki stażowe czy nagrody jubileuszowe.
Zmiany w naliczaniu stażu pracy 2026 - jakie uprawnienia mogą się zmienić?
Nowy sposób liczenia stażu pracy może wpłynąć m.in. na:
- wymiar urlopu wypoczynkowego,
- dodatki stażowe,
- nagrody jubileuszowe,
- dodatkowy urlop dla osób z niepełnosprawnością,
- wysokość odprawy pośmiertnej,
- inne świadczenia zależne od długości zatrudnienia.
Trzeba złożyć wniosek. Nic nie naliczy się automatycznie
To bardzo ważna informacja. Nowe zasady nie będą działały automatycznie. Pracownik musi sam wystąpić o odpowiednie dokumenty i przekazać je pracodawcy.
Zaświadczenie można uzyskać elektronicznie przez konto w eZUS. Resort pracy wskazuje, że należy zalogować się na konto, wybrać kreator wniosku „stażowe”, utworzyć nowy wniosek, uzupełnić dane i wysłać dokument.
Jeżeli ZUS nie będzie mógł potwierdzić danego okresu, np. z powodu bardzo starej dokumentacji, możliwe będzie przedstawienie innych dokumentów potwierdzających pracę.
Pracownicy mają tylko 24 miesiące na przekazanie zaświadczenia
Przepisy przewidują konkretny termin na dostarczenie dokumentów do pracodawcy.
Każdy pracownik ma 24 miesiące na udokumentowanie nowych okresów stażu pracy. Dla osób zatrudnionych w sektorze finansów publicznych termin liczony jest od 1 stycznia 2026, dla osób zatrudnionych w prywatnych firmach od 1 maja 2026 roku.
Otrzymane z ZUS zaświadczenie należy przekazać aktualnemu pracodawcy. To ważne, ponieważ po upływie tego czasu pracodawca może nie uwzględnić danego okresu przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu