Orzeczenia medycyny pracy. Co się zmieni od 17 kwietnia 2026?

17 kwietnia 2026 r. zmieniają się przepisy rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy.

Rozporządzenie określa m.in. zakres profilaktycznych badań lekarskich pracowników oraz tryb wydawania i przechowywania orzeczeń lekarskich.

Po zmianach lekarz medycyny pracy wyda orzeczenie w postaci elektronicznej. Nowelizacja ponadto doprecyzowuje reguły postępowania odwoławczego od orzeczenia, jak również nakłada na lekarzy medycyny pracy dodatkowe obowiązki.

Co to są badania profilaktyczne?

Badania profilaktyczne pracownika to obowiązkowe, finansowane przez pracodawcę badania medycyny pracy (wstępne, okresowe, kontrolne). Ich celem jest sprawdzenie braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku i w określonych warunkach.

Badania profilaktyczne kończą się orzeczeniem lekarskim stwierdzającym:

• brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku albo
• istnienie przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku

– w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Warunki pracy określa pracodawca.

Badania wstępne, okresowe, kontrolne – definicje

Wstępnym badaniom lekarskim podlegają (z pewnymi wyjątkami):

• osoby przyjmowane do pracy;
• pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Pracownik podlega również okresowym badaniom lekarskim z wyznaczoną dla danego rodzaju wykonywanej pracy i wieku pracownika częstotliwością.

Ponadto pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Co się zmieni w sposobie wydawania orzeczeń lekarskich?

Orzeczenia lekarskie będą mogły być wydawane elektronicznie w Systemie Informacji Medycznej, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. Zgodnie z nowym brzmieniem § 3 ust. 4 rozporządzenia lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne wydaje orzeczenie lekarskie w postaci elektronicznej albo papierowo według wzorów określonych w rozporządzeniu.

Zmieniają się przy tym wzory orzeczeń stanowiące załączniki 2 i 3 do rozporządzenia. Zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia lekarz wyda orzeczenia o:

• utracie przez pracownika zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy (art. 43 pkt 2 kodeksu pracy),
• braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 kodeksu pracy).

Zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia lekarz wyda orzeczenia o:

• konieczności przeniesienia pracownika do innej pracy ze względu na stwierdzenie szkodliwego wpływu wykonywanej pracy na zdrowie pracownika (art. 55 § 1 kodeksu pracy),

• stwierdzających, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego (art. 201 § 2 kodeksu pracy),
• stwierdzających u pracownika objawy wskazujące na powstawanie choroby zawodowej (art. 230 § 1 kodeksu pracy),
• stwierdzających niezdolność do wykonywania dotychczasowej pracy u pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy lub u którego stwierdzono chorobę zawodową, lecz nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 231 kodeksu pracy).

Kto będzie decydował o postaci, w jakiej zostanie wystawione orzeczenie?

Podstawową postacią wystawiania orzeczenia będzie postać elektroniczna. Zgodnie z dodanym do rozporządzenia § 3 ust. 4e orzeczenie lekarskie wystawia się wyjątkowo w postaci papierowej w przypadku braku dostępu do systemu informacji medycznej. Chodzi więc o wszelkiego rodzaju problemy techniczne, istniejące w danym momencie albo po stronie samego systemu, albo lekarza. Lekarz nie będzie mógł odmówić wydania orzeczenia, bo np. system nie będzie działał. Będzie miał obowiązek wydać zaświadczenie papierowo.

W każdym przypadku orzeczenie wydaje się papierowo dla funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego oraz żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego.

Jakie są warunki formalne wydawania orzeczeń lekarskich?

Jak stanowi § 3 ust. 4d dodany do rozporządzenia, orzeczenie lekarskie sporządzone w postaci:

• elektronicznej – zapisuje się i przechowuje w Systemie Informacji Medycznej;
• papierowej – lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne przekazuje osobie badanej oraz pracodawcy.

Jeśli zatem pracownik (przyszły pracownik) otrzyma elektroniczne orzeczenie, nie będzie musiał dostarczać go pracodawcy.

Jednak na jego żądanie lekarz będzie musiał mu wydrukować to orzeczenie i podpisać. Ponadto dane i informacje objęte orzeczeniem lekarskim są przekazywane osobie badanej z Systemu Informacji Medycznej do Internetowego Konta Pacjenta.

Jak zmieniają się zasady składania odwołania od orzeczenia?

Nowelizacja rozporządzenia wprowadza też pewne zmiany dotyczące składania odwołania od orzeczenia lekarskiego.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia od orzeczenia lekarskiego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Przysługuje ono osobie badanej oraz pracodawcy, który wydał skierowanie na badania lekarskie.

Wnosi się je wraz z uzasadnieniem w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem podstawowej jednostki służby medycyny pracy, w której orzeczenie zostało wydane. Dotychczas rozporządzenie stanowiło, że odwołanie składa się za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie. Podstawowa jednostka służby medycyny pracy również oznacza m.in. lekarza. Definicja zawarta jest w ustawie z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy.

Odwołanie to, za pośrednictwem lekarza, trafia do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są:

• wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce świadczenia pracy lub siedzibę jednostki organizacyjnej, w której jest zatrudniony pracownik;
• instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy lub Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy;
• Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego przez Kolejowy Zakład Medycyny Pracy;
• podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez ministra obrony narodowej;
• podmiot leczniczy utworzony i nadzorowany przez szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, szefa Agencji Wywiadu i szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jeżeli odwołanie dotyczy funkcjonariusza tych służb.

Podstawowa jednostka służby medycyny pracy, za pośrednictwem której jest składane odwołanie, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania przekazuje je wraz z dokumentacją stanowiącą podstawę wydanego orzeczenia lekarskiego.

Badania w trybie odwołania przeprowadza w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania właściwy podmiot.

Zobacz także

Zwolnienie pracownika z depresją? Sprawdź, w jakich sytuacjach ochrona nie działa

Zapisz na później

Jak zmieniają się zasady wydawania orzeczeń wydawanych w sprawach odwoławczych?

Orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Ta zasada nie ulega zmianie. Nowelizacja doprecyzowała jednak, że do tego rodzaju orzeczeń stosuje się przepisy o wydawaniu orzeczeń pierwotnych, z tym że:

• w orzeczeniu nie zamieszcza się pouczenia o możliwości złożenia odwołania;
• podmiot rozpatrujący odwołanie niezwłocznie przekazuje orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania również podstawowej jednostce służby medycyny pracy, za pośrednictwem której odwołanie było wniesione;
• podstawowa jednostka służby medycyny pracy przekazuje orzeczenie pracodawcy na zasadach określonych w zawartej między nimi umowie.

Na czym polegają zalecenia indywidualne?

Nowelizacja rozporządzenia wprowadza nowy obowiązek dla lekarza. Zgodnie z dodanym do rozporządzenia § 3 ust. 2a jeżeli lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne zidentyfikuje u osoby badanej zasadność podjęcia działań prozdrowotnych, wydaje tej osobie zalecenia indywidualne, uwzględniające również pozazawodowe aspekty zdrowotne. Zalecenia sporządza się w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej.

Lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne dokonuje w dokumentacji medycznej pracownika opisu badania oraz wpisu treści orzeczenia, a także zamieszcza informację o zaleceniach indywidualnych.