Pracownik może i powinien domagać się niewypłaconej odprawy emerytalnej. Nawet jeśli zrzekł się prawa do niej

Pracodawcy nie chcą wypłacać odpraw

Odprawa emerytalna to powszechne świadczenie dostępne dla każdego pracownika, który kończy aktywność zawodową w związku z przejściem na emeryturę. Można otrzymać ją tylko raz i jest dostępna zarówno dla pracowników zatrudnionych w sektorze budżetowym, jak i dla tych pracujących w sektorze prywatnym. Prawo do niej przysługuje na podstawie art. 92¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, zgodnie z którym pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa. Obok tej ogólnej, podstawowej regulacji odnoszącej się do omawianego świadczenia, funkcjonuje również szereg przepisów szczególnych w stosunku do niej zawartych w pragmatykach zawodowych mających zastosowanie w odniesieniu do pracowników sektora budżetowego. Regulują one prawo do odprawy emerytalnej takich grup zawodowych, jak np. nauczyciele, pracownicy samorządowi czy pracownicy instytucji kultury. W praktyce wypłata tego świadczenia nie nastręcza zbyt wielu trudno pracodawcom budżetowym. Inaczej jest jednak w sektorze prywatnym. Choć i tu problemy w tym zakresie dotyczą raczej pracowników, a nie pracodawców.

POLECAMY: Pracodawcy pod ostrzałem. ZUS wziął pod lupę studentów

Roszczenie o wypłatę odprawy emerytalnej

Wielu pracodawców z sektora prywatnego, którzy kończą współpracę z pracownikiem przechodzącym na emeryturę, chciałoby uniknąć dodatkowego kosztu związanego z koniecznością wypłaty odprawy emerytalnej. W praktyce ich działanie w tym zakresie przybiera różne formy – może być w istocie brakiem działania, czyli milczeniem bazującym na braku świadomości prawnej u pracownika, ale może też przybrać formę aktywności zmierzającej np. do przekonania pracownika do tego, że świadczenie to wypłacają wyłącznie pracownicy budżetowi albo że wypłacenie go nie jest możliwe, jeśli pracownik chce w okresie pobierania emerytury dorabiać. Bywa i tak, że pracodawcy nakłaniają pracowników do podpisania oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odprawy. Warto podkreślić, że wszystkie te działania są nie tylko sprzeczne z prawem, ale też nieskuteczne. Na ten temat wielokrotnie już wypowiadały się sądy, w tym również Sąd Najwyższy. Jak wynika z wyroku WSA w Warszawie z 9 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 2806/03), odprawa ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie może być wyłączona przez pracodawcę. Nie może też podlegać zrzeczeniu przez pracownika (wyrok Sądu Najwyższego z 17 lutego 2005 r., sygn. akt II PK 235/04). Jak powinien postąpić pracownik, któremu pracodawca nie wypłacił należnej odprawy emerytalnej pomimo spełnienia przez niego wymaganych warunków? Roszczenie o odprawę przedawnia się na ogólnych zasadach wynikających z art. 291 Kodeksu pracy, zgodnie z którym roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Oznacza to, że pracownik ma 3 lata od dnia zakończenia stosunku pracy na to, aby wyegzekwować od pracodawcy należne mu pieniądze. Prawa tego nie pozbawia go to, że być może pod naciskiem pracodawcy podpisał oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do omawianego świadczenia. Tego bowiem, jak już wspomniano, nie można zrobić skutecznie.

POLECAMY: Rząd porządkuje najstarsze długi w ZUS