Ubezpieczeni zaczynają właśnie wygrywać prawomocnie pierwsze sprawy o nieterminową i wadliwą wypłatę świadczeń. A ponieważ przepis zwalniający organ rentowy z obowiązku wypłaty odsetek wciąż bezzasadnie obowiązuje, to i poziom społecznego niezadowolenia narasta. W sporze jest jednak kluczowy argument - piszą Łukasz Chruściel, radca prawny, partner w kancelarii Paruch Chruściel Schiffter Stępień Kanclerz Litter i Mariusz Maksis, adwokat, prawnik w w kancelarii Paruch Chruściel Schiffter Stępień Kanclerz Litter.
Właśnie mijają trzy lata od uchwalenia specustawy covidowej, tj. ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: specustawa), która stanowiła próbę uporania się z pandemiczną rzeczywistością. Choć intencją ustawodawcy miało być przede wszystkim wsparcie obywateli i uporządkowanie stosunków prawnych w obliczu wstrząsu gospodarczego wywołanego nagłym lockdownem krajowej i światowej gospodarki, to nie zabrakło też kontrowersyjnych regulacji, które nijak mają się do tego celu. Jednym z takich przykładów jest art. 31zd specustawy, wyłączający odpowiedzialność ZUS za opóźnienia w wypłacie świadczeń. Początkowo przepis miał chronić ZUS przez konsekwencjami finansowymi opóźnień w rozpatrywaniu spraw, co związane było ze zwiększoną liczbą rozpatrywanych wniosków o świadczenia chorobowe powiększoną dodatkowo o sprawy związane z pomocą przyznaną płatnikom na czas pandemii (świadczenie postojowe, umorzenia składek). Jednak w miarę upływu czasu problem ten stracił w ZUS na znaczeniu. (Pisaliśmy o tym w tygodniku Kadry i Płace „Nawet po zniesieniu stanu epidemii ZUS ma prawo nie wypłacić odsetek” w DGP nr 101 z 26 maja 2022 r. – red.). Dlatego też jedna z ostatnich nowelizacji ustawy systemowej, która weszła w życie 16 grudnia 2022 r., miała przywrócić równowagę na komentowanym polu i konieczność zapłaty odsetek od niewypłaconych terminowo świadczeń przez ZUS. Choć takie założenie wprost wynikało z pierwotnej wersji projektu nowelizacji, to ostatecznie jednak z tego pomysłu się wycofano, a art. 31zd specustawy jak obowiązywał, tak nadal obowiązuje.
Obecnie jednak zaczyna narastać problem związany z drugim skutkiem obowiązywania tego przepisu. ZUS uznaje bowiem, że pozwala on nie wypłacać odsetek także wtedy, gdy została wydana błędna decyzja odmawiająca świadczenia lub zaniżająca świadczenie. Nawet jeśli sąd uwzględni odwołanie, zmieni decyzję na korzyść odwołującego, a ZUS zaległe świadczenie wypłaci, to już wypłaty odsetek odmówi.
Tylko należna kwota
Ogólne zasady odpowiedzialności ZUS w tym zakresie zostały uregulowane wprost w art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nim jeżeli ZUS – w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych – nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które ZUS nie ponosi odpowiedzialności. Przywołany wyżej art. 31zd specustawy zasady te jednak wyłącza. Zgodnie z nim, jeżeli termin wydania decyzji lub wypłaty świadczeń przez ZUS przypada w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, w razie przekroczenia tego terminu zakład nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.