Butelki PET i puszki mają kaucję. Kartony — nie. Czy producenci to wykorzystują? Poseł pyta, ministerstwo odpowiada. A branża jest tym razem wyjątkowo zgodna z resortem.
Poseł PiS Grzegorz Matusiak skierował do ministra klimatu i środowiska interpelację (nr 16100), w której postawił niepokojącą tezę: od czasu uruchomienia systemu kaucyjnego 1 października 2025 r. coraz więcej producentów napojów sięga po wielomateriałowe opakowania kartonowe, by uniknąć obowiązku kaucyjnego i powiązanego z nim wzrostu ceny dla konsumenta. Zdaniem posła praktykom tym sprzyja wieloletnie opóźnienie we wdrożeniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz kolejne wyłączenia ustawowe — najpierw mleka i produktów mlecznych, a ostatnio szklanych butelek zwrotnych zbieranych przez browary.
Matusiak zwrócił też uwagę na problem konkurencyjności: producenci, którzy pozostali w systemie kaucyjnym i sprzedają napoje w butelkach PET lub puszkach, są — jego zdaniem — w gorszej sytuacji niż ci, którzy przestawili się na opakowania kartonowe, nieobciążone kaucją. Zapytał ministerstwo wprost, czy zamierza objąć kartony wielomateriałowe systemem kaucyjnym i czy w ogóle posiada dane o poziomie ich recyklingu.
W ostatnim czasie rzeczywiście było głośno o dwóch producentach, którzy wprowadzili do oferty napoje w opakowaniach kartonowych – chodzi o Oshee i Maspex (m.in. soki Tymbark).
Ministerstwo Klimatu i Środowiska: 1,2 mld opakowań kaucyjnych w obrocie, kartonowy „protest” na marginesie
W odpowiedzi datowanej na 2 kwietnia 2026 r. podsekretarz stanu Anita Sowińska odrzuciła tezę, jakoby system kaucyjny miał promować opakowania wielomateriałowe kosztem PET czy puszek. Cel systemu — wskazała — to wypełnienie unijnych poziomów selektywnej zbiórki: 77 proc. do 2025 r. i 90 proc. do 2030 r. dla jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych.
Co do skali zjawiska, stanowisko resortu jest jednoznaczne. Do połowy marca 2026 r. do obrotu trafiło już 1,2 mld opakowań kaucyjnych — a to jeszcze bez sezonu wakacyjnego, który historycznie generuje najwyższe wolumeny. Ewentualny „protest kartonowy” producentów Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia jako marginalny.
Ministerstwo poinformowało ponadto, że dane za 2025 r. o poziomach recyklingu będą dostępne dopiero w 2027 r., a historyczne dane dla opakowań wielomateriałowych z lat 2020–2024 prezentują wyraźną tendencję wzrostową — od 43 proc. w 2020 r. do 59 proc. w 2024 r. Jeśli chodzi o ewentualne włączenie kartonów do systemu kaucyjnego, minister Sowińska przyznała, że temat jest dyskutowany z branżą, jednak decyzja o ewentualnej inicjatywie ustawodawczej zapadnie w 2026 r.
Kartony zamiast opakowań objętych kaucją: to nie jest trend, to dwa przypadki
Zbliżoną ocenę prezentuje Krzysztof Baczyński, prezes Związku Pracodawców Przemysłu Opakowań i Produktów w Opakowaniach EKO-PAK. W rozmowie z DGP potwierdził, że faktycznie są producenci, którzy przestawili część asortymentu na kartony, jednak przestrzegł przed wyciąganiem z tego daleko idących wniosków.
– Są dwa głośne przypadki, bo to są znani producenci, ale to nie jest trend. Warto zauważyć, że takie same produkty innych, równie znanych firm cały czas są w puszkach. Co ważniejsze zaś, w przypadku kartonów do płynnej żywności nie ma żadnych problemów z recyklingiem — poziomy sięgają 70 procent, a same kartony „ciągną w górę” recykling całej kategorii wielomateriałowej. Moim zdaniem jest to więc temat całkowicie sztucznie rozdmuchany — komentuje.
Baczyński wskazał też, że kartonami do płynnej żywności od lat zarządzają skutecznie dobrowolne porozumienia. Największym jest Rekarton, działający od 2014 r. w ramach Krajowej Izby Gospodarczej Przemysłu Spożywczego i Opakowań, który jako pierwszy zainicjował w ogóle zbiórkę i recykling tego typu opakowań w Polsce.
Ustawa opakowaniowa i ROP: kiedy przepisy wejdą w życie
Interpelacja posła Matusiaka dotyka też kwestii systemowych: braku ustawy wdrażającej rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP) dla opakowań nieobjętych kaucją oraz kolejnych wyłączeń z systemu — mleka i produktów mlecznych (całkowite wyłączenie w nowelizacji z 2024 r.) oraz szklanych butelek zwrotnych browarów (ustawa ze stycznia 2026 r.). Na te pytania odpowiedź ministerstwa była bardziej zachowawcza: prace nad ROP trwają, decyzja o objęciu kolejnych frakcji systemem kaucyjnym zostanie podjęta w 2026 r.
Czy MKiŚ planuje objąć kartony wielomateriałowe systemem kaucyjnym?
„Temat jest dyskutowany z branżą, jednak decyzja o ewentualnej inicjatywie ustawodawczej zapadnie w 2026 r.”
Jaki jest cel systemu kaucyjnego według Ministerstwa Klimatu i Środowiska?
Celem jest „wypełnienie unijnych poziomów selektywnej zbiórki: 77 proc. do 2025 r. i 90 proc. do 2030 r. dla jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych”.
Ile opakowań kaucyjnych trafiło do obrotu do połowy marca 2026 r.?
Do obrotu trafiło już 1,2 mld opakowań kaucyjnych — jeszcze bez sezonu wakacyjnego, który historycznie generuje najwyższe wolumeny.
Czy producenci napojów masowo przechodzą na kartony, by uniknąć kaucji?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia ewentualny „protest kartonowy” jako marginalny. Krzysztof Baczyński, prezes Związku Pracodawców Przemysłu Opakowań i Produktów w Opakowaniach EKO-PAK, stwierdza: „to nie jest trend; są dwa głośne przypadki”.
Kiedy będą dostępne dane za 2025 r. o poziomach recyklingu opakowań?
Dane za 2025 r. będą dostępne w 2027 r. Historyczne dane dla opakowań wielomateriałowych pokazują wzrost z 43 proc. w 2020 r. do 59 proc. w 2024 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu