Woś: Syriza? I dobrze

Po pierwsze z powodów czysto pryncypialnych. Zjednoczona Europa od lat narzeka na problem z demokratyczną legitymacją. Mówiąc krótko: im więcej jest integracji, tym mniej poczucia wpływu obywateli na to, co robią z nimi rządzący. W końcu premier kraju i ministrowie odpowiadają bezpośrednio przed demokratycznie wybranym parlamentem. Komisarze i przewodniczący Rady Europejskiej nie. Sprawa się jeszcze bardziej komplikuje, gdy kanclerz Niemiec (tak jak ostatnio w czasie kryzysu w strefie euro) podejmuje decyzje kluczowe dla mieszkańców Grecji, choć ci ostatni nie mają żadnego wpływu na jej polityczny mandat. Przed kryzysem te wątpliwości zbywano często miłą dla ucha frazeologią o silnej zjednoczonej Europie. Pokryzysowa rzeczywistość pokazała jednak, że fakt, czy się jest Grekiem, czy Niemcem ma kolosalne znaczenie praktyczne. Tendencja do dalszej technokratyzacji polityki europejskiej w czasie kryzysu się jeszcze zwiększyła. No bo jak inaczej nazwać to, że w pewnym momencie to rynki finansowe były jak Cezar, który ruchem kciuka decyduje o być albo nie być demokratycznych szefów rządów w Grecji, Portugalii, a nawet we Włoszech. Zwycięstwo Syrizy jest więc jakby kontratakiem demokracji. Greckich lewaków ludzie wybrali zdecydowanie na przekór rynkom i europejskim elitom opiniotwórczym. Używana w takich razach maczuga populizmu tym razem nie zadziałała. A umęczeni walką z kryzysem Grecy mogli poczuć, że coś jeszcze od nich zależy. Jeśli demokracja ma być czymś więcej niż tylko wytartym sloganem, to sukces Syrizy bardzo demokratycznej stabilności Grecji posłuży. A że ośmieli podobne partie protestu w innych krajach? To wydaje się dość oczywiste. I nie można wykluczyć, że nie będą to partie tylko radykalnie lewicowe. Ale demokracje muszą umieć sobie poradzić również z takimi wyzwaniami. Właśnie po to są demokracjami.