Donald Trump zapowiedział uderzenia w irańską infrastrukturę energetyczną, w tym zakłady odsalania wody. Analitycy ostrzegają, że taki scenariusz może uruchomić lawinę zdarzeń prowadzących do poważnego kryzysu humanitarnego w całym regionie. Brak wody może pochłonąć życie tysięcy cywilów zamieszkujących region.
Groźba uderzenia w irańską infrastrukturę energetyczną, w tym zakłady odsalania wody, wywołała poważne obawy wśród analityków bezpieczeństwa i ekspertów ds. zasobów wodnych. Deklaracja Donalda Trumpa wpisuje się co prawda w retorykę słownego zastraszania stosowaną przez prezydenta USA, jednak gdyby faktycznie doszło do jej realizacji potencjalne skutki wykroczyłyby daleko poza wymiar militarny. Atak doprowadziłby do destabilizacji dostaw wody dla milionów ludzi w całym regionie, co skutkowałoby katastrofą humanitarną na ogromną skalę.
Groźba ataku na zakłady odsalania wody i infrastruktura krytyczna
W opublikowanym komunikacie Trump zasugerował możliwość zniszczenia irańskich elektrowni, pól naftowych oraz strategicznych instalacji, w tym zakładów odsalania. Tego typu infrastruktura, choć pomijana często w w medialnych doniesieniach, stanowi fundament funkcjonowania państw regionu.
Zakłady odsalania przekształcają wodę morską w zdatną do picia, najczęściej przy użyciu technologii odwróconej osmozy. W realiach Bliskiego Wschodu nie jest to rozwiązanie alternatywne, lecz podstawowe. Bez tych instalacji życie w wielu metropoliach byłoby niemożliwe.
Eksperci podkreślają, że nawet ograniczone uderzenie w tego typu obiekty mogłoby wywołać efekt domina. Instalacje składają się z wielu powiązanych systemów – od poboru wody, przez proces filtracji, po zasilanie energetyczne. Uszkodzenie jednego elementu może sparaliżować całość.
Widmo katastrofy humanitarnej w regionie
Zniszczenie zakładów odsalania oznaczałoby natychmiastowe ograniczenie dostępu do wody pitnej dla milionów mieszkańców. W regionie, gdzie opady są minimalne, a naturalne zasoby wodne niewystarczające, skutki byłyby dramatyczne.
W potężnych metropoliach jak Dubaj, Abu Zabi czy Doha systemy odsalania odpowiadają za praktycznie całe zaopatrzenie w wodę. W Kuwejcie aż około 90% wody pitnej pochodzi z tego źródła, w Omanie około 86%, a w Arabii Saudyjskiej około 70%. Zniszczenie irańskich instalacji doprowadziłoby więc do natychmiastowego kryzysu humanitarnego na terenie tego kraju: braku wody do picia, problemów sanitarnych, paraliżu szpitali i infrastruktury miejskiej.
W krótkim czasie zaczęłoby to skutkować masowymi migracjami ludności, destabilizacją państw oraz kryzysem zdrowotnym na ogromną skalę.
Możliwy odwet Iranu i asymetryczna odpowiedź
Analitycy zwracają uwagę, że znacznie większe zagrożenie niż potencjalne działania USA stanowiłaby reakcja Iranu. Teheran dysponuje zdolnościami do ataków rakietowych i dronowych, które mogą dosięgnąć podobnej infrastruktury w państwach Zatoki Perskiej.
Iran mógłby uderzyć w cywilne fundamenty funkcjonowania państw regionu, zmuszając je do wywarcia presji politycznej na zakończenie konfliktu.
Kryzys wodny w Iranie i dodatkowe ryzyka
Sytuacja wodna Iranu jest obecnie wyjątkowo trudna. Po kilku latach dotkliwej suszy poziom wody w zbiornikach zaopatrujących Teheran spadł miejscami poniżej 10% pojemności. Nadmierna eksploatacja wód gruntowych oraz zmiany klimatyczne pogłębiają ten problem.
Sytuację komplikują wcześniejsze ataki na infrastrukturę paliwową wokół Teheranu. Doprowadziły one do emisji zanieczyszczeń i kwaśnych opadów, które mogą wpływać na jakość gleby i systemów wodnych. W takich warunkach każdy kolejny cios wymierzony w infrastrukturę wodną miałby zwielokrotnione skutki.
Wrażliwość infrastruktury i efekt domina
Zakłady odsalania należą do najbardziej wrażliwych elementów infrastruktury krytycznej. Nie są one specjalnie chronione w większym stopniu niż obszary miejskie, co czyni je łatwym celem dla ataków.
Co istotne, systemy te są ze sobą powiązane – awaria jednego zakładu może zwiększyć obciążenie innych, prowadząc do przeciążenia całej sieci. W skrajnych przypadkach mogłoby dojść do całkowitego załamania systemu dostaw wody w danym kraju.
„Królestwa słonej wody”. Ukryta słabość regionu
Choć państwa Zatoki Perskiej są kojarzone głównie z ropą naftową, ich realną podstawą przetrwania jest dostęp do wody. Rozwój technologii odsalania umożliwił powstanie nowoczesnych metropolii na terenach pustynnych, ale jednocześnie stworzył nową zależność.
Eksperci określają te kraje mianem „królestw słonej wody” – potęg zbudowanych na technologii wymagającej ogromnych nakładów energii. To osiągnięcie cywilizacyjne, ale jednocześnie poważna słabość strategiczna.
Ataki na infrastrukturę cywilną to cios prawo międzynarodowe
Uderzenie w instalacje zapewniające dostęp do wody pitnej stanowiłoby naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencja genewska jasno zakazuje atakowania obiektów niezbędnych do przetrwania ludności cywilnej, takich jak systemy wodociągowe czy zakłady uzdatniania wody.
Tego typu działania mogą być kwalifikowane jako zbrodnie wojenne. Jednocześnie należy zauważyć, że podobne naruszenia są już obserwowane w innych konfliktach. Rosja wielokrotnie atakowała infrastrukturę krytyczną Ukrainy – w tym sieci energetyczne i wodne – co prowadziło do przerw w dostawach prądu i ogrzewania oraz pogorszenia warunków życia ludności cywilnej.
Źródła: Reuters, Associated Press, BBC News, Al Jazeera, Human Rights Watch, Center for Strategic and International Studies, Global Water Intelligence
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu