Rewolucja w przepisach o wodzie. Zmiany obejmą wodociągi i budynki mieszkalne

Zmiany są konsekwencją wdrożenia unijnych przepisów i mają zwiększyć bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańców. Po raz pierwszy szczególny nacisk położono nie tylko na jakość wody dostarczanej przez wodociągi, ale również na stan instalacji znajdujących się wewnątrz budynków.

Monitoring wody pitnej aż do kranu odbiorcy

Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie odpowiedzialności za bezpieczeństwo wody na cały system jej dystrybucji. Kontrola nie będzie kończyć się na sieci wodociągowej. Nowe przepisy nakładają obowiązek monitorowania jakości wody także w instalacjach wewnętrznych budynków.

Oznacza to konieczność oceny ryzyka związanego ze stanem przewodów, armatury i materiałów wykorzystanych w instalacjach. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na elementy mogące uwalniać do wody niebezpieczne substancje, zwłaszcza ołów. Za kontrolę takich zagrożeń odpowiadać będą zarządcy budynków, którzy muszą uwzględniać wymagania wynikające z nowych regulacji.

Rozwiązanie to wynika z założenia, że jakość wody może pogorszyć się nie tylko w sieci wodociągowej, lecz także na ostatnim etapie jej drogi do odbiorcy.

PFAS i bisfenol A pod szczególnym nadzorem

Nowe przepisy znacząco rozszerzają katalog substancji chemicznych podlegających kontroli. Po raz pierwszy w polskich regulacjach dotyczących jakości wody pitnej pojawiają się limity dla grupy związków PFAS, określanych często mianem „wiecznych chemikaliów”.

PFAS są wykorzystywane między innymi przy produkcji nieprzywierających powłok, odzieży wodoodpornej, pian gaśniczych czy opakowań. Problem polega na ich wyjątkowej trwałości. Substancje te bardzo wolno rozkładają się w środowisku i mogą kumulować się w organizmach ludzi oraz zwierząt. W ostatnich latach Europejska Agencja Środowiska oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności wielokrotnie wskazywały na konieczność ograniczania narażenia społeczeństwa na te związki.

Regulacje obejmują również bisfenol A, substancję stosowaną m.in. przy produkcji tworzyw sztucznych i żywic epoksydowych. Liczne badania naukowe wskazują, że może ona oddziaływać na gospodarkę hormonalną człowieka. Dlatego Unia Europejska od kilku lat stopniowo ogranicza jej stosowanie w produktach mających kontakt z żywnością i wodą.

Zaostrzone normy dla ołowiu i instalacji wodociągowych

Istotne zmiany dotyczą także ołowiu. Pierwiastek ten od lat uznawany jest za jedno z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze starzejącą się infrastrukturą wodociągową. Długotrwałe spożywanie wody zawierającej podwyższone stężenia ołowiu może prowadzić do uszkodzeń układu nerwowego, zaburzeń rozwojowych u dzieci oraz problemów sercowo-naczyniowych.

Unijna dyrektywa przewiduje dalsze obniżanie dopuszczalnych stężeń tego metalu w wodzie przeznaczonej do spożycia. W praktyce oznacza to konieczność modernizacji części starych instalacji wodociągowych, szczególnie tych wykonanych z materiałów stosowanych kilkadziesiąt lat temu.

Zmiany obejmują również bardziej szczegółową ocenę obecności pestycydów. Choć podstawowe limity pozostają bez zmian, kontrola zostanie rozszerzona o metabolity tych substancji, czyli produkty ich rozkładu. Pozwoli to dokładniej ocenić rzeczywisty wpływ środków ochrony roślin na jakość wód.

Legionella oraz ryzyko w budynkach mieszkalnych

W nowych regulacjach szczególne miejsce zajmuje również Legionella. Bakterie z tego rodzaju mogą rozwijać się w instalacjach ciepłej wody, zwłaszcza w dużych budynkach mieszkalnych, hotelach, szpitalach czy obiektach użyteczności publicznej.

Zakażenie może prowadzić do ciężkiej postaci zapalenia płuc, określanej jako legionelloza. W ostatnich latach przypadki tej choroby były notowane w wielu krajach europejskich, co skłoniło unijne instytucje do zaostrzenia wymagań dotyczących monitoringu.

Nowe przepisy nakazują uwzględnianie ryzyka występowania bakterii podczas oceny bezpieczeństwa systemów wodociągowych oraz instalacji wewnętrznych.

Nowy system kontroli jakości wody w Polsce

Zmianie ulega również sam sposób prowadzenia badań. Dotychczas obowiązywał model oparty na sztywnej liczbie analiz i stałej liście parametrów. Od teraz monitoring będzie bardziej elastyczny i oparty na ocenie ryzyka.

Wprowadzono podział na parametry grupy A i grupy B. Dzięki temu częstotliwość badań może być dostosowywana do lokalnych warunków. Tam, gdzie jakość wody pozostaje stabilna przez długi czas, liczba analiz może zostać ograniczona. Jeżeli jednak pojawią się zagrożenia lub niepokojące wyniki, zakres kontroli będzie rozszerzany.

Nowe regulacje wpisują się w szerszy europejski trend zwiększania bezpieczeństwa wody pitnej. Według danych Komisji Europejskiej większość mieszkańców Unii ma dostęp do bezpiecznej wody, jednak rozwój przemysłu chemicznego, obecność nowych zanieczyszczeń oraz starzenie się infrastruktury wymagają coraz bardziej zaawansowanego systemu nadzoru.

Źródła:

• Dziennik Ustaw – rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
• Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 dotycząca jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
• Komisja Europejska
• Europejska Agencja Środowiska (EEA)
• Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)