Opracowanie jednolitego katalogu praw i obowiązków uczniów oraz utworzenie systemu ich ochrony, obejmującego m.in. stanowisko Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich, przewiduje ustawa o prawach i obowiązkach ucznia, którą w środę zaakceptował Senat.
Za nowelizacją ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw głosowało 60 senatorów, 27 było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu.
Ustawa trafi teraz na biurko prezydenta Karola Nawrockiego.
Celem ustawy jest uporządkowanie systemu praw i obowiązków uczniowskich poprzez ich skatalogowanie. Nowela przewiduje też m.in. obowiązek powoływania rad szkół i placówek oraz zagwarantowanie uczniom ustawowego prawa do kształtowania własnego wyglądu.
Prawo ucznia do własnego wyglądu i stroju
Zgodnie z przepisami uczeń szkoły podstawowej, ponadpodstawowej, artystycznej lub określonej w przepisach placówki „ma prawo w szczególności do: kształtowania własnego stroju i wyglądu”. Przysługuje mu wolność „od dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu”, a w szczególności ze względu m.in. na wygląd.
Uczeń ma się jednak ubierać „zgodnie z ogólnie przyjętymi normami społecznymi”. Niedozwolone ma być noszenie stroju „nawołującego do nienawiści, dyskryminującego, sprzecznego z przepisami prawa lub stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa”. Obowiązkiem ma być przestrzeganie zasad określonych w statucie szkoły co do stroju i wyglądu, np. podczas zajęć wychowania fizycznego oraz zajęć edukacyjnych w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych.
Katalog kar dla uczniów i procedura odwoławcza
Nowela wprowadza katalog kar (oraz opisuje procedurę odwołania od tej decyzji), wśród których wymieniono m.in. upomnienie pisemne; naganę; w przypadku uczniów objętych obowiązkiem szkolnym – przeniesienie do innej szkoły; w przypadku uczniów nieobjętych obowiązkiem szkolnym – skreślenie z listy uczniów.
Wymierzenie kary – zaznaczono – będzie poprzedzone wysłuchaniem wyjaśnień obu stron, a także świadków. W przypadku zagrożenia przeniesieniem do innej szkoły lub skreśleniem z listy uczniów – także uzyskaniem zgody rady pedagogicznej i zasięgnięciem opinii samorządu uczniowskiego oraz szkolnego rzecznika praw uczniowskich. W postępowaniu w sprawie wymierzenia kary uczniowi niepełnoletniemu mają prawo uczestniczyć w charakterze strony także jego rodzice.
Uczeń będzie uważany za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona ostatecznym rozstrzygnięciem.
Ustawa przewiduje powołanie systemu organów ochrony praw uczniowskich: Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich, 16 wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich (działających przy kuratorach oświaty), gminnych (miejskich) i powiatowych rzeczników praw uczniowskich – przy czym wskazano, że gminy lub powiaty mogą, w drodze porozumienia, utworzyć jedno wspólne stanowisko odpowiednio gminnego lub powiatowego rzecznika.
Do systemu wchodzić mają też szkolni rzecznicy praw uczniowskich – przy czym w trakcie prac w Sejmie odroczono obowiązek ich tworzenia do 1 września 2028 r. Do tego czasu ich powołanie będzie miało charakter fakultatywny.
Inne zmiany wprowadzone przez Sejm to m.in. skrócenie okresu przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze z 3 lat do 1 roku oraz wyłączenie obowiązku tworzenia rad szkół i placówek w szkolnictwie niepublicznym.
Ustawa, z wyjątkami, ma wejść w życie 1 września 2026 r. (PAP)
pak/ dsr/
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu