Honorowi dawcy krwi mogą liczyć nie tylko na tabliczkę czekolady w dniu donacji, ale też na pewne przywileje. Jednym z nich są dodatkowe dni wolne od pracy przy zachowaniu pełnego wynagrodzenia. Od 1 października część honorowych dawców zyska dodatkowe uprawnienia. Wyjaśniamy, kto może na nie liczyć i co trzeba zrobić, żeby otrzymać tytuł honorowego dawcy krwi.
Wakacje są szczególnie trudnym okresem dla centrów krwiodawstwa. W tym urlopowym czasie zgłasza się bowiem mniej osób chcących oddać krew, czy osocze. Stan rezerw w bankach krwi zmienia się z godziny na godzinę. To, jak wyglądają zapasy w danym regionie można sprawdzić na stronach internetowych Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (RCKiK) oraz Wojskowych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (WCKiK).
Ponieważ krwi nie da się wyprodukować ani zastąpić innym preparatem, każda donacja jest na wagę złota. Wiedzą o nie tylko szpitale i centra krwiodawstwa, ale także ustawodawcy, którzy dla honorowych dawców krwi przygotowali specjalne bonusy.
Jak często można oddawać krew i gdzie się w tym celu udać?
Ci, którzy regularnie zgłaszają się do donacji wiedzą, że pomaganie się opłaca. Honorowy dawca krwi otrzymuje nie tylko tabliczkę czekolady i słowne podziękowania, a realne bonusy. Zacznijmy jednak od tego, że na takie przywileje trzeba sobie zasłużyć.
By zyskać tytuł „Zasłużonego Dawcy Krwi” mężczyźni muszą oddać co najmniej 6 litrów życiodajnego płynu lub osocza, lub innych składników krwi, a kobiety 5 litrów. Dysproporcja jest uzasadniona medycznie. Kobiety mogą bowiem oddawać krew nie częściej niż raz na 56 dni, czyli de facto 4 razy w roku. Mężczyźni mogą, natomiast oddawać krew nie częściej niż 6 razy w roku.
Jeszcze trudniej uzyskać legitymację Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi I stopnia. W tym celu kobiety muszą oddać co najmniej 15 litrów krwi, a mężczyźni 18 litrów.
Przerwy między donacjami są konieczne, by organizm miał czas na pełną regenerację, a także utrzymanie prawidłowego poziomu hemoglobiny i czerwonych krwinek. Te zasady dotyczą jednak tylko i wyłącznie pełnej donacji krwi obowiązują inne przerwy:
- osocze można oddawać co dwa tygodnie, przy zachowaniu rocznych limitów donacji;
- płytki krwi można oddawać w odstępach nie krótszych niż 4 tygodnie, ale również trzeba zachować roczny limit.
Krew można oddawać w regionalnych i terenowych oddziałach krwiodawstwa i krwiolecznictwa, a także w ich mobilnych punktach, czyli popularnych „krwiobusach”. A kto może zostać dawcą? Krew mogą oddawać wyłącznie osoby pełnoletnie między 18. a 65. rokiem życia, które ważą co najmniej 50 kg.
Kto krwi oddać nie może? Lista chorób wykluczających donację
Nie każdy jednak może oddać krew i ubiegać się o tytuł honorowego dawcy krwi. W niektórych przypadkach oddawanie krwi będzie wykluczone, a w innych czasowo zawieszone.
Oto lista trwałych przeciwskazań do oddawania krwi:
- choroby zakaźne, typu wirusowe zapalenie wątroby, (WZW), HIV, kiła, babeszjoza;
- niski poziom hemoglobiny;
- zaburzenia krzepnięcia krwi;
- schorzenia układu krążenia (poza wrodzonymi wadami serca), stan po zawale mięśnia sercowego;
- choroby układu nerwowego takie jak padaczka, a także stan po udarze mózgu;
- choroby autoimmunologiczne takie jak Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa;
- choroby nowotworowe;
- cukrzyca i miażdżyca
Krwi nie mogą oddawać także osoby uzależnione od narkotyków czy alkoholu.
Jeśli chcemy zacząć przygodę z donacją krwi w ciągu pół roku przed pierwszą wizytą w centrum krwiodawstwa nie możemy wykonywać zabiegów z naruszaniem ciągłości skóry, w tym akupunktury, tatuowania czy piercingu. Nie można wykonywać zabiegów diagnostycznych takich jak endoskopia, laparoskopia, gastroskopia i artroskopia. Nie będą mogły krwi oddać także osoby, które w ciągu ostatnich 6 miesięcy były leczone krwią lub zostały im podane preparaty krwiopochodne.
Lista przeciwskazań czasowo uniemożliwiających oddawanie krwi:
- krwi nie można oddawać 3 miesiące po zakończeniu karmienia piersią;
- po przebytej i wyleczonej infekcji (grypa, angina, infekcje bakteryjne i wirusowe) należy odczekać co najmniej 2 tygodnie;
- po zakończonej miesiączce należy odczekać co najmniej 3 dni;
- należy odczekać 48 godzin po szczepieniu. W przypadku niektórych szczepionek należy odczekać nawet 4 tygodnie (gruźlica, różyczka, ospa, świnka)
Co można zyskać oddając krew regularnie? Sprawdzamy listę przywilejów
Jeśli jednak już uda się nam oddać odpowiednią ilość krwi, możemy liczyć na pewne przywileje. Jednym z nich są dodatkowe dni wolne od pracy, co wynika z Kodeksu pracy. Mężczyźni mogą liczyć na dodatkowych 12 dni wolnych, a kobiety na 8. Z dnia wolnego możemy skorzystać w dniu donacji oraz w następnym. Co więcej, na czas badań lekarski, jeśli nie ma możliwości wykonania ich poza godzinami pracy, także możemy dostać czas wolny. Podczas takiej nieobecności pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jest jednak jeden warunek. Pracodawca musi otrzymać od nas zaświadczenie wydane przez centrum krwiodawstwa.
To jednak nie wszystko. Każdy, kto zdecydował się oddać krew, może liczyć na posiłek regeneracyjny. Dawca może też zwrócić się o zwrot kosztów dojazdu do punktu poboru, kartę identyfikującą grupę krwi oraz wyniki badań laboratoryjnych wykonywanych przed donacją.
Co istotne, a niewiele osób ma tego świadomość, oddawanie krwi może przełożyć się na nasze podatki. Honorowi dawcy krwi mogą, w zależności od ilości oddanej krwi, skorzystać z ulgi podatkowej od darowizn. Ulga wynosi 130 zł za każdy oddany litr krwi lub jej składników. Trzeba jednak pamiętać, że łączna wartość odliczanych darowizn nie może przekraczać 6 proc. dochodu podatnika.
Zasłużeni dawcy krwi mogą również korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejką. Kolejki, po okazaniu dokumentów poświadczających tytuł honorowego dawcy krwi, ominą również w aptekach.
Część samorządów wprowadziła dla honorowych dawców krwi dodatkowe bonusy. Mogą na przykład korzystać z ulg w komunikacji miejskiej.
Nowy bonus wybranych dla honorowych dawców krwi
O krok dalej poszedł łódzki samorząd, który od 1 października 2026 roku wprowadza dla honorowych dawców krwi dodatkowe ułatwienia. Będą nimi także objęci dawcy szpiku i narządów. Część z nich będzie mogła bezpłatnie parkować na ternie Stefy Płatnego Parkowania.
O to, czy takie rozwiązanie pod kątem prawnym są możliwe, pytała resort infrastruktury posłanka PSL Jolanta Zięba-Gzik w poselskiej interpelacji. W odpowiedzi Ministerstwo Infrastruktury wyjaśniło, że to rady gmin i miast regulują wysokość opłat za parkowanie, które wpływają do budżetu gminy. Dlatego więc mogą one decydować o wprowadzaniu ewentualnych ulg i zwolnień z opłat w strefach płatnego parkowania. Resort dodał, że nie planuje wprowadzania zmian w przepisach ani wydawania specjalnych wytycznych w tym zakresie.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu