Po sporze o ekwiwalent samorządy mają kolejną zagadkę z ustawą o ochotniczej straży pożarnej

Kwestie ubezpieczenia strażaków ochotników regulował do niedawna art. 32 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którym to gmina miała obowiązek ubezpieczenia w instytucji ubezpieczeniowej członków ochotniczych straży pożarnej i młodzieżowej drużyny pożarniczej. Taki stan rzeczy uległ jednak zmianie po wejściu w życie 1 stycznia 2022 r. nowej ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (dalej: u.o.s.p.), gdzie w art. 10 określono, że gmina co prawda ma obowiązek zapewnić ubezpieczenie strażaków ratowników OSP i kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz członków młodzieżowych drużyn pożarniczych i dziecięcych drużyn pożarniczych, w tym ubezpieczenie grupowe, od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków, podczas wykonywania powierzonych zadań, ale jedynie w zakresie posiadanych środków. Czy więc w przypadku, gdy jednostka samorządu terytorialnego nie byłaby w stanie wygospodarować środków na ubezpieczenia, to nie miałaby obowiązku ich zapewnienia? Literalne brzmienie art. 10 ust 1 pkt 2 u.o.s.p. zdaje się potwierdzać tę tezę. W tym kierunku poszli też brokerzy ubezpieczeniowi, którzy zaczęli informować samorządy o braku konieczności podpisywania nowych polis na ochronę ubezpieczeniową strażaków ochotników.

Finansowanie nadal po stronie gminy

Jednak zakres finansowania OSP zasadniczo się nie zmienił na gruncie nowej regulacji, ponieważ art. 10 tej ustawy podtrzymuje dotychczasowe kategorie finansowania OSP, które były określone w obecnie uchylonym art. 32 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Redakcja art. 10 nie wprowadza więc żadnej nowej jakości, natomiast powoduje konieczność rozważenia, czy gmina w dalszym ciągu ma obowiązek pokrywania kosztów ubezpieczenia czy też badań lekarskich strażaków ochotników. Brak odpowiedzi w wykładni językowej rodzi konieczność zastosowania wykładni systemowej, która pozwala na ustalenie sensu przepisu ze względu na obowiązywanie innego przepisu bądź przepisów albo zasady danej gałęzi prawa lub zasady systemu prawnego tak, aby interpretowany przepis był z nimi zgodny (postulat niesprzeczności systemu prawa). Skoro więc art. 10 u.o.s.p. nie daje odpowiedzi co do konieczności finansowania ubezpieczenia strażaków ochotników, to powinien być on interpretowany w kontekście innych przepisów tejże ustawy, w szczególności art. 32 i art. 8. Z art. 32 można bowiem wywieść, że w głównej mierze to na gminach leży obowiązek zapewnienia prawidłowego funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych.