Uniwersytet Warszawski zdominował tegoroczną ewaluację naukową, zdobywając aż dziewięć najwyższych kategorii A+. Na drugim miejscu znalazła się Akademia Górniczo-Hutnicza, a podium zamknął Uniwersytet Jagielloński. Z drugiej strony są uczelnie, które w części dyscyplin otrzymały kategorię C. Sprawdziliśmy, gdzie minister przyznał najwyższe i najniższe oceny.
Na opublikowanej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego liście znalazły się tysiące ocen przypisanych do konkretnych dyscyplin naukowych. Warto wiedzieć, że jedna uczelnia może jednocześnie otrzymać najwyższą kategorię w jednej dziedzinie i znacznie niższą w innej.
Czym jest ewaluacja uczelni i dlaczego wyniki są tak ważne?
Choć wyniki ewaluacji budzą duże emocje, nie są rankingiem najlepszych uczelni w Polsce. Ministerstwo ocenia działalność naukową prowadzoną w poszczególnych dyscyplinach, a nie całą uczelnię jako jedną instytucję. Pod uwagę brane są przede wszystkim osiągnięcia naukowe pracowników, efekty finansowe prowadzonych badań oraz wpływ działalności naukowej na rozwój gospodarki i społeczeństwa. Na tej podstawie każdej dyscyplinie przypisywana jest jedna z pięciu kategorii: A+, A, B+, B albo C. Dlatego uczelnia może jednocześnie należeć do krajowej czołówki w informatyce, a znacznie słabiej wypaść choćby w pedagogice czy naukach o kulturze.
Co oznaczają kategorie A+, A, B+, B i C? Wyjaśniamy, co oznaczają wyniki ewaluacji
Litery przypisane przez ministra nie są jedynie symbolem prestiżu. Za każdą z nich stoją konkretne konsekwencje dla prowadzenia działalności naukowej.
- A+ – najwyższa możliwa ocena, przyznawana dyscyplinom osiągającym światowy poziom badań.
- A – bardzo wysoka jakość działalności naukowej i pełne funkcjonowanie w systemie nauki.
- B+ – dobra ocena, świadcząca o stabilnym poziomie badań naukowych.
- B – kategoria pozytywna, jednak niższa od oczekiwanej przez wiele uczelni i mogąca wiązać się z ograniczeniem części uprawnień przewidzianych w przepisach.
- C – najniższa kategoria, oznaczająca, że dana dyscyplina nie spełniła wymagań stawianych przez system ewaluacji.
Największe zainteresowanie zawsze budzi kategoria A+, ponieważ trafia do nielicznych jednostek naukowych uznawanych za najlepsze w kraju. Z kolei C oznacza konieczność zmierzenia się z najpoważniejszymi konsekwencjami organizacyjnymi i naukowymi.
Ranking A+. Te uczelnie zdobyły najwięcej najwyższych ocen ministra
Na pierwszym miejscu znalazł się Uniwersytet Warszawski, który uzyskał aż dziewięć kategorii A+. Drugą pozycję zajęła Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie z siedmioma najwyższymi ocenami, a podium zamknął Uniwersytet Jagielloński, który zdobył sześć kategorii A+. W czołówce znalazły się przede wszystkim największe polskie uniwersytety i politechniki, ale uwagę zwraca również Akademia Pożarnicza. Wszystkie trzy oceniane tam dyscypliny otrzymały najwyższą kategorię, co oznacza stuprocentową skuteczność w tegorocznej ewaluacji.
TOP 10 uczelni z największą liczbą kategorii A+
Miejsce | Uczelnia | Liczba kategorii A+ | Dyscypliny z kategorią A+ |
|---|---|---|---|
1 | Uniwersytet Warszawski | 9 | astronomia, ekonomia i finanse, filozofia, historia, informatyka, matematyka, nauki chemiczne, nauki fizyczne, psychologia |
2 | Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie | 7 | informatyka, informatyka techniczna i telekomunikacja, inżynieria biomedyczna, inżynieria lądowa, geodezja i transport, nauki fizyczne, nauki o kulturze i religii, nauki o Ziemi i środowisku |
3 | Uniwersytet Jagielloński | 6 | astronomia, filozofia, informatyka techniczna i telekomunikacja, matematyka, nauki chemiczne, psychologia |
4 | Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II | 5 | literaturoznawstwo, nauki biblijne, nauki socjologiczne, nauki teologiczne, prawo kanoniczne |
5 | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | 5 | archeologia, historia, nauki fizyczne, nauki o polityce i administracji, nauki teologiczne |
6 | Politechnika Gdańska | 4 | architektura i urbanistyka, automatyka, elektronika, elektrotechnika i technologie kosmiczne, nauki chemiczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka |
7 | Akademia Pożarnicza | 3 | inżynieria bezpieczeństwa, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka, nauki o bezpieczeństwie |
8 | Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki | 3 | architektura i urbanistyka, inżynieria lądowa, geodezja i transport, inżynieria mechaniczna |
9 | Politechnika Warszawska | 3 | automatyka, elektronika, elektrotechnika i technologie kosmiczne, inżynieria materiałowa, nauki prawne |
10 | Uniwersytet SWPS (ex aequo z Uniwersytetem Wrocławskim) | 3 | nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki |
Wysoka liczba kategorii A+ pokazuje, że uczelnia prowadzi badania na najwyższym poziomie w wielu dyscyplinach, co przekłada się na prestiż, pozycję międzynarodową i możliwości dalszego rozwoju naukowego.
Kategoria C na uczelni. Co naprawdę oznacza i czy jest się czego obawiać?
Na drugim biegunie znalazły się jednostki, które otrzymały kategorię C. To najniższa ocena w systemie ewaluacji i może wiązać się z utratą części uprawnień naukowych w danej dyscyplinie. Jednocześnie warto zachować ostrożność przy interpretacji tych wyników. Kategoria C dotyczy wyłącznie konkretnej dyscypliny, a nie całej uczelni. Nawet uznane ośrodki akademickie mogą otrzymać najniższą ocenę w pojedynczej dziedzinie, podczas gdy pozostałe dyscypliny uzyskują znacznie lepsze wyniki.
Lista uczelni, które otrzymały kategorię C
Miejsce | Uczelnia | Liczba kategorii C | Dyscypliny |
|---|---|---|---|
1 | Akademia Ateneum w Gdańsku | 2 | językoznawstwo, pedagogika |
2 | Akademia Nauk Stosowanych – Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Opolu | 2 | nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika |
3 | Akademia Nauk Stosowanych Wincentego Pola w Lublinie | 1 | nauki o zdrowiu |
4 | Akademia Tarnowska | 1 | automatyka, elektronika, elektrotechnika i technologie kosmiczne |
5 | Akademia Techniczno-Artystyczna Nauk Stosowanych w Warszawie | 1 | architektura i urbanistyka |
6 | Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Warszawie | 1 | nauki prawne |
7 | Uniwersytet Bielsko-Bialski | 1 | nauki o zdrowiu |
8 | Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach | 1 | matematyka |
9 | Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie | 1 | nauki medyczne |
10 | Uniwersytet w Siedlcach | 1 | informatyka |
Na liście widać, że wśród uczelni z kategorią C znajdują się zarówno mniejsze szkoły wyższe, jak i znane uniwersytety. W przypadku tych drugich najniższa ocena dotyczy jednak pojedynczych dyscyplin, a nie całej działalności naukowej. To ważne rozróżnienie dla kandydatów na studia i obecnych studentów, którzy często błędnie utożsamiają kategorię jednej dyscypliny z oceną całej uczelni.
Twoja uczelnia dostała kategorię C? Sprawdź, co to oznacza dla studentów
To właśnie kategoria C budzi najwięcej emocji. Dla wielu studentów pierwszą reakcją jest obawa, że dyplom straci wartość albo uczelnia przestanie prowadzić zajęcia. Tak się jednak nie dzieje. Dyplomy ukończenia studiów pozostają ważne, a wynik ewaluacji nie powoduje automatycznego zamknięcia kierunku czy uczelni. Ocena dotyczy działalności naukowej prowadzonej w konkretnej dyscyplinie.
Kategoria C może natomiast oznaczać poważne konsekwencje dla samej jednostki naukowej. Przepisy przewidują możliwość utraty części uprawnień związanych z prowadzeniem działalności naukowej oraz wpływ na finansowanie tej dyscypliny. To właśnie dlatego wynik ewaluacji jest tak istotny dla władz uczelni i pracowników naukowych. Dla studenta kończącego studia dużo większe znaczenie ma jakość kształcenia oraz program studiów niż sama litera przypisana dyscyplinie.
Co wyniki ewaluacji oznaczają dla studentów? Czy wpływają na dyplom i studia?
Wpływ wyników ewaluacji zależy od sytuacji konkretnej osoby. Najważniejsze informacje można sprowadzić do kilku punktów:
- obecni studenci zachowują ważność uzyskanych dyplomów,
- kandydaci na studia zyskują dodatkową informację o poziomie działalności naukowej uczelni,
- doktoranci i osoby planujące karierę naukową powinny szczególnie zwrócić uwagę na kategorię swojej dyscypliny,
- wyniki mogą wpływać na przyszłe możliwości prowadzenia badań i rozwoju naukowego w danej jednostce.
Osoby planujące karierę akademicką zwykle znacznie uważniej analizują wyniki ewaluacji niż kandydaci zainteresowani przede wszystkim zdobyciem wykształcenia i wejściem na rynek pracy.
Jak sprawdzić kategorię swojej uczelni? Instrukcja krok po kroku
Opublikowany przez Ministerstwo załącznik (znajdziesz go poniżej) zawiera planowane kategorie dla poszczególnych dyscyplin naukowych. Aby znaleźć interesujący wynik:
- odszukaj nazwę uczelni lub instytutu,
- sprawdź dyscyplinę, która Cię interesuje,
- odczytaj przypisaną kategorię,
- porównaj wyniki innych dyscyplin na tej samej uczelni.
To ważne, ponieważ uczelnia może uzyskać bardzo wysokie oceny w naukach technicznych, a jednocześnie znacznie niższe w naukach społecznych lub humanistycznych.
Wykaz podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki wraz z proponowanymi kategoriami naukowymi w dyscyplinach, które zostaną przyznane w wyniku decyzji administracyjnych
Co dalej z wynikami ewaluacji? Minister wyda decyzje do 31 lipca
Opublikowana lista przedstawia planowane kategorie naukowe przygotowane na podstawie projektu Komisji Ewaluacji Nauki. Kolejnym etapem będą decyzje administracyjne ministra. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Nauki decyzje mają zostać wydane do 31 lipca 2026 r. Jednostki, które nie zgodzą się z rozstrzygnięciem, będą mogły złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.
Podstawa prawna
- Ustawa z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z późn. zm.), w szczególności przepisy dotyczące ewaluacji jakości działalności naukowej.
- Komunikat Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie planowanych kategorii naukowych w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu