Nowy program NFZ od października. Te osoby wykonają bezpłatną tomografię płuc

Od 1 października 2026 r. Narodowy Fundusz Zdrowia będzie mógł zawierać umowy na realizację nowego programu badań przesiewowych raka płuca. Tak wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 lipca 2026 r., opublikowanego w Dzienniku Ustaw 22 lipca 2026 r. Program został włączony do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych i określa, kto będzie mógł skorzystać z bezpłatnej niskodawkowej tomografii komputerowej oraz na jakich zasadach. Z powodu raka płuca co roku umiera w Polsce 22 tys. osób.

Nowy program NFZ od 1 października 2026 r. Kto będzie mógł wykonać bezpłatne badanie płuc?

Rozporządzenie dodaje do wykazu świadczeń gwarantowanych nową pozycję - program badań przesiewowych raka płuca. Oznacza to, że świadczenie będzie finansowane w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia. Zgodnie z przepisami umowy na realizację programu będą mogły być zawierane na okres rozpoczynający się nie wcześniej niż 1 października 2026 r.

Bezpłatna tomografia płuc na NFZ. Te osoby będą mogły zgłosić się na badanie co roku

Kwalifikacja do programu będzie odbywała się podczas wizyty lekarskiej. Badanie niskodawkową tomografią komputerową (NDTK) będzie wykonywane co 12 miesięcy u:

• osób w wieku 55 - 74 lata, które mają historię palenia wynoszącą co najmniej 20 paczkolat (to oznacza np. palenie jednej paczki papierosów dziennie przez 20 lat albo dwóch paczek dziennie przez 10 lat), a od zaprzestania palenia nie minęło więcej niż 15 lat,
• osób w wieku 50 - 54 lata, które spełniają taki sam warunek dotyczący palenia i jednocześnie mają co najmniej jeden dodatkowy czynnik ryzyka (o czym poniżej).

Masz od 50 do 54 lat? Te dodatkowe czynniki ryzyka mogą dać prawo do badania

Program przewiduje możliwość objęcia badaniem młodszych osób, jeżeli oprócz historii palenia występuje przynajmniej jeden z dodatkowych czynników ryzyka, takich jak:

• co najmniej dwuletnia ekspozycja zawodowa na krzemionkę, beryl, nikiel, chrom, kadm, azbest, związki arsenu, spaliny silników Diesla, dym ze spalania węgla kamiennego lub sadzę,
• ekspozycja na radon,
• przebycie chłoniaka, raka głowy i szyi albo raka pęcherza moczowego,
• występowanie raka płuca u krewnych pierwszego stopnia,
• współistnienie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Program obejmie również osoby, które zakończyły leczenie raka płuca i pięcioletni okres monitorowania po zakończeniu terapii.

Zobacz także

Koniec z dotychczasowymi zasadami w poradniach specjalistycznych. Prezes NFZ podpisał nowe zarządzenie

Nie każdy skorzysta z programu. W tych przypadkach NFZ nie zakwalifikuje pacjenta

Program nie będzie obejmował osób:

• z rozpoznanym rakiem płuca lub nowotworem obejmującym układ oddechowy oraz będących w pięcioletnim okresie monitorowania po zakończeniu leczenia,
• które miały wykonaną tomografię komputerową klatki piersiowej w ciągu 12 miesięcy poprzedzających planowane badanie,
• z przeciwwskazaniami do wykonania niskodawkowej tomografii komputerowej,
• z objawami klinicznymi, takimi jak krwioplucie, chrypka, niezamierzona utrata masy ciała czy przewlekły kaszel utrzymujący się dłużej niż osiem tygodni.

Co po wykonaniu tomografii? Możliwe są trzy decyzje lekarza

Po wykonaniu tomografii pacjent otrzyma wynik oraz dalsze zalecenia. Rozporządzenie przewiduje trzy możliwe scenariusze:

• przy wyniku ujemnym osoby, które nie palą, będą mogły otrzymać wynik również podczas teleporady,
• w przypadku wyniku wymagającego kontroli pacjent zostanie skierowany na kolejne badanie NDTK,
• jeżeli wynik będzie wskazywał na konieczność dalszej diagnostyki, pacjent otrzyma odpowiednie skierowania.

Jednocześnie wszyscy aktywni palacze objęci programem mają otrzymać interwencję antynikotynową zgodną z aktualną wiedzą medyczną.

Jakie warunki muszą spełnić placówki? Minister określił wymagania dla sprzętu i personelu

Rozporządzenie szczegółowo określa wymagania dotyczące personelu oraz sprzętu wykorzystywanego do realizacji programu. Badania będą mogły wykonywać wyłącznie placówki dysponujące odpowiednim tomografem komputerowym oraz personelem posiadającym doświadczenie w opisywaniu badań niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej. Dodatkowo wymagane będzie stosowanie oprogramowania umożliwiającego automatyczne wykrywanie guzków płuca, ocenę ich objętości oraz analizę tempa wzrostu zmian.