uczelnie

Rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do zlecania zadań uczelniom i instytucjom naukowym przewiduje projekt nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zmiany mają umożliwić większej liczbie organów państwowych samodzielne zlecanie takich zadań i finansowanie ich z własnych budżetów.

Na uczelniach wyraźnie widać różnicę między młodszą a starszą kadrą. Osoby do 39. roku życia zajmują zaledwie 24,2 proc. etatów nauczycieli akademickich, podczas gdy na pracowników w wieku 50 lat i więcej przypada prawie 45 proc. Poseł Przemysław Wipler mówi o wieloletnich zaniedbaniach w planowaniu sukcesji kadry. Przedstawiciele środowiska wskazują na niskie płace i przeciążenie pracą.

Większość polskich uczelni systematycznie rozwija działania związane z odpowiedzialnym wykorzystywaniem AI, jednocześnie mierząc się z trudnościami w wykrywaniu generowanych przez nią treści. Zamiast zakazywać jej używania, eksperci wskazują na potrzebę edukacji i krytycznej oceny błędów. Zwracają też uwagę na bezpieczeństwo danych oraz ryzyko pogłębiania nierówności między studentami.

Uelastycznienie zasad zawieszania kształcenia w szkołach doktorskich oraz możliwość weryfikacji przez pracodawców danych zawartych w papierowych dyplomach – to najważniejsze rozwiązania dwóch projektów nowelizujących ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przyjętych we wtorek przez rząd.

Studenci znów zapełniają uczelniane korytarze. Nowy rok akademicki przynosi jednak kilka istotnych zmian. Dotyczą m.in. stypendiów, dyplomów i finansowania. Równolegle w tle są nierozwiązane problemy, z którymi od lat boryka się szkolnictwo wyższe.

Nowe reguły wliczania do stażu pracy umów zlecenia oraz prowadzenia działalności gospodarczej miały poprawić sytuację zatrudnionych. Jednak w szkołach wyższych wywołały falę sporów. Władze uczelni odmawiają części kadry wypłaty nagród jubileuszowych, twierdząc, że przez nagłe doliczenie lat pracy uprawnienie do gratyfikacji bezpowrotnie minęło. Resort pracy ucina te spekulacje.

Rozbieżne interpretacje przepisów stały się powodem niewypłacania nagród jubileuszowych nie tylko w administracji skarbowej, lecz także na uczelniach wyższych. Jest jednak szansa na przełom w tej sprawie.

Według analizy niezależnego portalu „Nowaja Gazieta Jewropa” co najmniej 47 spośród 50 najlepiej ocenianych rosyjskich uczelni prowadzi działania zachęcające studentów do zawierania kontraktów z rosyjskim ministerstwem obrony i podejmowania służby wojskowej. W 32 z analizowanych szkół funkcjonują jednocześnie programy przygotowujące specjalistów w zakresie technologii dronowych.

Krzyk na sali wykładowej w obecności studentów, telefony służbowe w środku nocy, systematyczne pomijanie w mailach i zaproszeniach na spotkania czy utrudnianie działalności naukowej i udziału w badaniach. Jak się okazało to codzienność, jaką opisują pracownicy polskich uczelni w najnowszym badaniu poświęconym zjawisku mobbingu w środowisku akademickim. Wyniki pokazują, że nawet w miejscach kojarzonych z wiedzą i prestiżem, przemoc psychiczna potrafi przybierać wyjątkowo wyrafinowane formy. Oczywiście nie dotyczy to wszystkich uczelni, bo jak pokazały badania w wielu uczelniach funkcjonują do wielu lat dobrze wypracowane procedury, które eliminują takie naganne zjawiska.

Wzrost cen w sklepach nie jest bez znaczenia dla budżetu studenta i mocno go obciąża. Dochodzą jeszcze koszty akademików lub stancji, więc niewiele zostaje na jedzenie. Uczelnie wnoszą o narodowy program dopłat do posiłków lub bonów żywnościowych, oferując tymczasem pomoc doraźną.

Pracownicy uczelni wyższych nie mogą na razie liczyć na objęcie statusem funkcjonariuszy publicznych. Zdaniem ministerstwa decyzja w tej sprawie wymaga pogłębionej analizy skutków prawnych i organizacyjnych. Poinformowano o tym w odpowiedzi na interpelację poselską.

Uniwersytet Warszawski zdominował tegoroczną ewaluację naukową, zdobywając aż dziewięć najwyższych kategorii A+. Na drugim miejscu znalazła się Akademia Górniczo-Hutnicza, a podium zamknął Uniwersytet Jagielloński. Z drugiej strony są uczelnie, które w części dyscyplin otrzymały kategorię C. Sprawdziliśmy, gdzie minister przyznał najwyższe i najniższe oceny.

Pięć polskich uczelni podpisało porozumienie o utworzeniu Międzyuczelnianego Centrum Ekosystemu Kosmicznego, które ma integrować środowisko naukowe i wspierać rozwój krajowego sektora kosmicznego. Dokonano tego uroczyście podczas konferencji naukowej „Ekosystem kosmiczny rok po misji IGNIS”, zorganizowanej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie w pierwszą rocznicę lotu dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na Międzynarodową Stację Kosmiczną.

Od 30 czerwca 2026 r. dyplom ukończenia studiów może działać równie skutecznie, jak wersja papierowa — tylko wygodniej. W mObywatelu pojawiają się cyfrowe dyplomy, które absolwenci będą mogli mieć w aplikacji i w prosty sposób okazywać w każdej sytuacji. To rozwiązanie ma wzmocnić bezpieczeństwo dokumentów oraz ułatwić weryfikację kwalifikacji, a od 2027 roku stanie się domyślnym sposobem wydawania dyplomów przez polskie uczelnie.

Zajęcie konta bankowego, blokada magazynów, zatrzymanie produkcji – i to wszystko zanim sąd wyda prawomocny wyrok. Dla firmy produkcyjnej takie zabezpieczenie to często wyrok śmierci. A wystarczyło sprawdzić, czy ktoś nie ma już zastrzeżonego patentu.

Uczelnie zyskają możliwość wydawania w pełni elektronicznych dyplomów oraz suplementów, które trafią do ogólnopolskiego repozytorium. Zmiany w systemie POL-on są niezbędne, by zapewnić ciągłość prawną gromadzenia danych o polskiej nauce po czerwcu 2026 roku.

Uczelnia, która dyscyplinarnie zwolniła profesora za to, że w swoich mediach społecznościowych zamieścił zdjęcie ze zwłokami, opatrując je niestosownym podpisem miała do tego prawo – nie miał wątpliwości łódzki sąd. Takiego zachowania nie usprawiedliwiają nawet wcześniejsze, imponujące dokonania naukowe.

Uczelnie, zwłaszcza te w mniejszych ośrodkach, mają istotne znaczenie dla budowania siły lokalnej gospodarki. O tym, dlaczego samorządy powinny dostrzec w studentach prawdziwych interesariuszy i jak administracja rządowa planuje stymulować ten sojusz, opowiedziała podczas Europejskiego Kongresu Samorządów w Mikołajkach dr Karolina Zioło-Pużuk, sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.