Finanse publiczne

Po raz pierwszy w historii w 2026 r. Skarb Państwa otrzyma ponad 10 mld zł z tytułu dywidend i wypłat z zysku ze spółek, w których ma udziały. Połowę planowanych na ten rok wpływów zapewnią dwaj najwięksi płatnicy – Orlen i PKO BP.

Miliony wcześniejszych emerytów i rencistów czekają istotne zmiany. Rząd zatwierdził projekt, który ma całkowicie przebudować zasady dorabiania do świadczeń. ZUS przejmie kontrolę nad weryfikacją dochodów, a specjalny kalkulator online pokaże, kiedy dodatkowy zarobek może oznaczać obniżenie albo zawieszenie wypłaty.

Zamiast realizować ustawowe zadania władze lokalne coraz więcej dopłacają do działalności szpitalnej. Tylko w 2025 r. powiaty przeznaczyły na ten cel ponad 750 mln zł. To efekt braku pieniędzy w systemie i niedoszacowania wycen medycznych.

Odpis na ZFŚS w jednostce, która rozpoczęła działalność w trakcie roku, ustala się proporcjonalnie do okresu faktycznego funkcjonowania i zatrudniania pracowników. Przy rozpoczęciu pracy od 1 marca 2026 r. fundusz należy naliczyć za 10 miesięcy, z późniejszą weryfikacją według rzeczywistego przeciętnego zatrudnienia.

Rada Fiskalna krytykuje „Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2026–2030”, przyjęte przez Radę Ministrów pod koniec kwietnia. Zdaniem Sławomira Dudka, szefa RF, brakuje kluczowych założeń fiskalnych.

Instytucjom unijnym zależy na dopięciu nowego budżetu jeszcze w 2026 roku, by trudnych negocjacji nie skomplikowały wybory w dużych krajach UE, w tym w Polsce.

- Należy budować wiarygodność i zaufanie do reguł fiskalnych. Wysoki poziom ich skomplikowania zupełnie temu nie sprzyja - mówi Andrzej Torój, wiceprzewodniczący Rady Fiskalnej.

Po wprowadzeniu nowych zasad rozliczania tzw. nadwykonań, Enel-Med prognozuje wydłużenie czasu oczekiwania na badania finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia – od kilku miesięcy nawet do blisko dwóch lat, w zależności od rodzaju świadczenia i miejsca jego realizacji. Informację przekazano w komunikacie prasowym spółki.

Od 14 kwietnia rada jednostki samorządu terytorialnego może upoważnić wójta lub zarząd powiatu albo zarząd województwa do samodzielnego przesuwania wydatków w wieloletnich prognozach finansowych oraz włączania do budżetu środków z darowizn. Pozwoli to włodarzowi sprawniej zareagować, gdy potrzebne są szybkie decyzje. To tylko część zmian w ustawie o finansach publicznych.

Krajowa Administracja Skarbowa może karać stacje paliw sprzedające powyżej ceny maksymalnej nawet do 1 mln zł. Według ministra finansów przekroczenie maksymalnego poziomu cen stwierdzono na mniej niż 1 proc. placówek.

Przed świętami do Sejmu trafił poselski projekt ustawy zakładający m.in. przeniesienie zarządzania ubezpieczeniem chorobowym z ZUS do NFZ, wprowadzenie szpitali wiodących oraz ulgę podatkową dla pacjentów na prywatne wizyty.

Regionalne izby obrachunkowe rzadko wydają negatywne opinie o projektach budżetów samorządów, a gminy jeszcze rzadziej się od nich odwołują. Najczęstszy problem to próby ukrycia w dokumentach rzeczywistej, trudnej sytuacji finansowej.

Pytanie: Zastanawiamy się nad możliwością przekazania przez gminę wpłaty na fundusz celowy z przeznaczeniem na modernizację myjni samochodowej Państwowej Straży Pożarnej. Czy jest to dopuszczalne prawnie, a jeśli tak, to czy wystarczą zmiany w uchwale budżetowej gminy?

Rządowy pomysł CPN, choć bolesny dla budżetu, łagodzi ryzyko wzrostu inflacji w reakcji na wydarzenia geopolityczne.

Pytanie: Miasto planuje poręczyć kredyt zaciągany przez ochotniczą straż pożarną. W uchwale budżetowej na 2026 r. nie określono maksymalnej wysokości poręczeń. Rada miasta przyjęła jednak odrębną uchwałę w tej sprawie. Czy w takiej sytuacji poręczenie będzie dopuszczalne?

Ministerstwo Finansów (MF) chce, aby w Centralnym Rejestrze Umów wskazywana była wartość umowy bez VAT. W uwagach część jednostek podnosi, że będzie to wymagało od urzędników dodatkowych wyliczeń, ponieważ w zawieranych dokumentach wpisywane są kwoty brutto. Wątpliwości dotyczą też tego, jak w niektórych przypadkach prawidłowo udostępnić informację o czasie obowiązywania umowy.

W uruchamianym od 1 lipca 2026 r. Centralnym Rejestrze Umów ustawodawca wymaga ujawnienia szczegółowych danych – od numeru i daty zawarcia kontraktu przez jego wartość i oznaczenie stron aż po źródła finansowania i adnotację o aktualnym statusie. Z publikacji będą zwolnione m.in. informacje niejawne, stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy i dane osobowe.