Finanse publiczne

Instytucjom unijnym zależy na dopięciu nowego budżetu jeszcze w 2026 roku, by trudnych negocjacji nie skomplikowały wybory w dużych krajach UE, w tym w Polsce.

- Należy budować wiarygodność i zaufanie do reguł fiskalnych. Wysoki poziom ich skomplikowania zupełnie temu nie sprzyja - mówi Andrzej Torój, wiceprzewodniczący Rady Fiskalnej.

Po wprowadzeniu nowych zasad rozliczania tzw. nadwykonań, Enel-Med prognozuje wydłużenie czasu oczekiwania na badania finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia – od kilku miesięcy nawet do blisko dwóch lat, w zależności od rodzaju świadczenia i miejsca jego realizacji. Informację przekazano w komunikacie prasowym spółki.

Od 14 kwietnia rada jednostki samorządu terytorialnego może upoważnić wójta lub zarząd powiatu albo zarząd województwa do samodzielnego przesuwania wydatków w wieloletnich prognozach finansowych oraz włączania do budżetu środków z darowizn. Pozwoli to włodarzowi sprawniej zareagować, gdy potrzebne są szybkie decyzje. To tylko część zmian w ustawie o finansach publicznych.

Krajowa Administracja Skarbowa może karać stacje paliw sprzedające powyżej ceny maksymalnej nawet do 1 mln zł. Według ministra finansów przekroczenie maksymalnego poziomu cen stwierdzono na mniej niż 1 proc. placówek.

Przed świętami do Sejmu trafił poselski projekt ustawy zakładający m.in. przeniesienie zarządzania ubezpieczeniem chorobowym z ZUS do NFZ, wprowadzenie szpitali wiodących oraz ulgę podatkową dla pacjentów na prywatne wizyty.

Regionalne izby obrachunkowe rzadko wydają negatywne opinie o projektach budżetów samorządów, a gminy jeszcze rzadziej się od nich odwołują. Najczęstszy problem to próby ukrycia w dokumentach rzeczywistej, trudnej sytuacji finansowej.

Pytanie: Zastanawiamy się nad możliwością przekazania przez gminę wpłaty na fundusz celowy z przeznaczeniem na modernizację myjni samochodowej Państwowej Straży Pożarnej. Czy jest to dopuszczalne prawnie, a jeśli tak, to czy wystarczą zmiany w uchwale budżetowej gminy?

Rządowy pomysł CPN, choć bolesny dla budżetu, łagodzi ryzyko wzrostu inflacji w reakcji na wydarzenia geopolityczne.

Pytanie: Miasto planuje poręczyć kredyt zaciągany przez ochotniczą straż pożarną. W uchwale budżetowej na 2026 r. nie określono maksymalnej wysokości poręczeń. Rada miasta przyjęła jednak odrębną uchwałę w tej sprawie. Czy w takiej sytuacji poręczenie będzie dopuszczalne?

Ministerstwo Finansów (MF) chce, aby w Centralnym Rejestrze Umów wskazywana była wartość umowy bez VAT. W uwagach część jednostek podnosi, że będzie to wymagało od urzędników dodatkowych wyliczeń, ponieważ w zawieranych dokumentach wpisywane są kwoty brutto. Wątpliwości dotyczą też tego, jak w niektórych przypadkach prawidłowo udostępnić informację o czasie obowiązywania umowy.

W uruchamianym od 1 lipca 2026 r. Centralnym Rejestrze Umów ustawodawca wymaga ujawnienia szczegółowych danych – od numeru i daty zawarcia kontraktu przez jego wartość i oznaczenie stron aż po źródła finansowania i adnotację o aktualnym statusie. Z publikacji będą zwolnione m.in. informacje niejawne, stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy i dane osobowe.

Rekordowy deficyt budżetowy zawdzięczamy w dużej mierze zmianom w finansowaniu samorządów, które przełożyły się na niższe dochody państwa. Przyglądamy się też trendom demograficznym. Spadek liczby ludności jest niekorzystny sam w sobie, ale przekłada się też na to, że gorzej wypada obraz zmniejszania "śladu węglowego" naszej gospodarki.

Ujemne saldo kasy państwa było o 13 mld zł mniejsze od planu z ustawy budżetowej. Wyraźnie poniżej prognoz były dochody, ale nie zrealizowano też ponad 50 mld zł wydatków.

Pytanie: RIO stwierdziła nieważność uchwały rady powiatu w sprawie udzielenia pomocy finansowej dla gminy. Zarzuciła, że rada nie ujęła tego wydatku w uchwale budżetowej powiatu. Tymczasem my uważamy, że można wprowadzić zmianę do uchwały budżetowej w dowolnym czasie w roku budżetowym – ważne, aby stało się to przed udzieleniem dotacji. Czy RIO mogła unieważnić uchwałę?