Statystyki są przerażające i pokazują, że coraz więcej dzieci w Polsce ma problemy z nadwagą lub otyłością i to od najmłodszych lat. Jedną z przyczyn jest zła dieta. I tu na ratunek spieszą rządzący. Od września wchodzą w życie nowe przepisy, regulujące zasady żywienia w szkołach, przedszkolach i żłobkach. Wyjaśniamy, co dokładnie zmieni się w sposobie żywienia najmłodszych i dlaczego ważna jest współpraca placówek opiekuńczych z rodzicami.
W tej kwestii politycy działali ponad podziałami. W lipcu Sejm przyjął przygotowaną przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nowelizację ustawy wprowadzającą szerokie zmiany dotyczące opieki dzieci do lat 3. Nowelizację ustawy w sierpniu podpisał prezydent Karol Nawrocki. Wejdzie ona w życie etapami.
Nowelizacja wprowadza nowe formy opieki instytucjonalnej, zaostrza zasady publikacji zdjęć dzieci oraz znacząco podnosi rangę zawodową opiekunów, a także reguluje nowe zasady żywienia w żłobkach. Ten ostatni punkt dla części placówek będzie prawdziwą rewolucją. Co zatem zagości na talerzach najmłodszych? Wyjaśniamy krok po kroku.
Nowe zasady żywienia w żłobkach. Zmiany powoli wchodzą w życie
Jak przekonuje MRPiPS, nowe przepisy wprowadzają obowiązkowe wymogi ustawowe dotyczące żywienia zbiorowego w żłobkach i klubach dziecięcych, zobowiązując je do stosowania środków spożywczych zgodnych z normami żywienia dla populacji polskiej. W praktyce oznacza to ograniczenie niezdrowej i przetworzonej żywności.
Jak mówi w rozmowie z gazetąprawną.pl psychodietetyk Magdalena Tomczyk, do tej pory zasady żywienia dla dzieci w żłobkach ustalane były na mocy ustawy z 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi do lat 3. W oparciu o nią żłobek ma obowiązek zapewnić przebywającym w nim dzieciom wyżywienie zgodne z aktualnymi normami żywienia dla populacji polskiej. Aktualne normy żywienia zostały wydane w 2024 roku przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.
- Z perspektywy dietetyka i mamy uważam, że ważne jest zapewnienie dzieciom w ramach żywienia zbiorowego wysokiej jakości żywności, a planowane zmiany oraz uszczegółowione wymagania i zasady będą narzędziem pomocniczym dla osób, które planują żywienie w żłobkach - mówi dietetyczka, która odpowiada za układanie jadłospisów w katowickich żłobkach miejskich.
Zgodnie z nowelizacją ustawy zmiany w sposobie żywienia w żłobkach mają zacząć obowiązywać od 1 września 2027 roku. Zmiany dotyczące szkół i przedszkoli wejdą natomiast w życie 1 września 2026 roku.
Żłobki i kluby dziecięce mają zatem jeszcze rok, by wdrożyć nowe zasady. Nie oznacza to jednak, że w tym czasie nie będzie pozytywnych zmian. Magdalena Tomczyk prowadzi szkolenia dla kucharzy, intendentów i personelu żłobków, by zaznajomić ich z obecnymi zasadami żywienia oraz planowanymi zmianami, które wejdą w życie od września 2027 roku.
- W miejskich żłobkach staramy się wprowadzać te zasady już od jakiegoś czasu, więc tak naprawdę niewiele nam zostało do wprowadzenia - podkreśla dietetyczka.
Jedną z bardzo istotnych zmian wynikających z nowelizacji ustawy jest zapewnienie dzieciom nieograniczonego dostępu do wody. - U nas te standardy już obowiązują. W każdym momencie dzieci mogą podejść, wskazać paluszkiem, że chcą się napić - zaznacza Magdalena Tomczyk.
Kluczowe zasady żywienia według w żłobkach
Od września 2027 roku żłobki i kluby dziecięce będą musiały stosować środki spożywcze zgodne z zaleceniami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego. Te wprowadzają ograniczenia dotyczące m.in. cukru w napojach - maksymalnie 5 g na 250 mln, a także soli - maksymalnie 1 g na 100 g.
Wytyczne zalecają również ograniczenie smażonych potraw na rzecz gotowanych, duszonych czy pieczonych. Co więcej, jadłospisy muszą uwzględniać co najmniej jedno danie roślinne tygodniowo.
Placówki będą musiały także zapewnić diety specjalne z wykluczeniami, jeśli dziecko takiej diety wymaga. Rodzice zyskają też prawo do własnych posiłków w takich przypadkach.
- W miarę możliwości żłobek powinien uwzględnić potrzeby żywieniowe dzieci, które są na różnych dietach eliminacyjnych. My już takie jadłospisy układamy - zapewnia dietetyczka.
Co ważne, nowelizacja ustawy zobowiązuje żłobki i kluby dziecięce, by zapewniły odpowiednie warunki do podawania i odpowiedniego przechowywania mleka kobiecego.
- Duże znaczenie ma również właściwy dobór posiłków oraz sposób karmienia dostosowany do wieku i umiejętności dziecka. Mam na myśli, chociażby kwestię odpowiedniej konsystencji pokarmów, która może wspierać rozwój aparatu mowy - podkreśla dietetyczka.
Rodzice pełni obaw. "Moje dziecko nie zje kotletów z ciecierzycy"
Na grupach rodzicielskich już teraz pojawiają się wpisy pełne obaw co do nowych wytycznych żywieniowych. Rodzice boją się zwłaszcza wprowadzenia do jadłospisu dań na bazie roślin strączkowych. Ale jak tłumaczy dietetyczka, nie powinniśmy przenosić naszych obaw na dzieci. Nasze negatywne podejście automatycznie wpłynie na ich wybory żywieniowe.
- Psychodietetyczka zwraca uwagę, że przygodę ze zdrowym odżywianiem warto zacząć już od najmłodszych lat, czyli od chwili rozszerzania diety. Z reguły małe dzieci są bardzo otwarte na poznawanie nowych smaków. Warto dbać o to, żeby jadłospis małego dziecka był urozmaicony i skomponowany z różnych grup środków spożywczych. Od początku rozszerzania diety można stopniowo wprowadzać warzywa strączkowe, zaczynając oczywiście od tych najmniej wzdymających, na przykład soczewicy.
- Bardzo ważna jest współpraca między placówkami i rodzicami, a także zasada podziału odpowiedzialności. My, jako dorośli dbamy o to, żeby podawać dzieciom zbilansowaną dietę, ale pozostawiamy dziecku wybór, co z tego talerza zje i w jakich ilościach. Tak, żeby dziecko nie czuło się zmuszane, a miało poczucie sprawczości. Jednocześnie warto mówić dzieciom, co na tym talerzu się znajduje - podsumowuje psychodietetyk.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu