Nowy mundur Wojska Polskiego. Zakończono testy następcy kamuflażu Pantera

Prace nad następcą jednego z najbardziej rozpoznawalnych elementów polskiego munduru wojskowego weszły w kolejny etap. Jak informuje „Polska Zbrojna”, Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych zakończył badania skuteczności nowego nadruku maskującego. Testy prowadzono w różnych porach roku na terenie Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Nowej Dębie.

Był to istotny element procedury, ponieważ skuteczności kamuflażu nie można wiarygodnie określić na podstawie obserwacji przeprowadzonej wyłącznie w jednej porze roku. Kolorystyka polskiego krajobrazu zmienia się bardzo wyraźnie między wiosną, latem i jesienią, podobnie jak ilość światła, gęstość roślinności oraz wygląd podłoża.

W badaniach uczestniczyli żołnierze jednostek podporządkowanych Dowództwu Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych. Do sprawdzania skuteczności kamuflażu zaangażowano również żołnierzy wojsk specjalnych, snajperów oraz strzelców wyborowych. Ich zadaniem było między innymi określenie, jak łatwo można wykryć zamaskowaną sylwetkę człowieka z większej odległości.

Za opracowanie rozwiązania odpowiada Wojskowy Ośrodek Badawczo-Wdrożeniowy Służby Mundurowej. Po zakończeniu badań przygotowywany jest raport, który ma zostać przedstawiony szefowi Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Pantera i Pantera M do zastąpienia

Docelowo nowy nadruk ma zastąpić zarówno klasyczną Panterę, jak i jej późniejszą modyfikację Pantera M. Nie należy jednak oczekiwać, że wraz z zatwierdzeniem wzoru dotychczasowe mundury natychmiast znikną z jednostek.

Proces wymiany będzie stopniowy. Na obecnym etapie nie został również określony termin rozpoczęcia wdrażania nowego rozwiązania. Ostateczna decyzja będzie należała do ministra obrony narodowej.

Nowy wzór ma być wykorzystywany przez większość rodzajów Sił Zbrojnych RP. Według informacji „Polski Zbrojnej” wyjątek mają stanowić mundury używane przez wojska specjalne oraz mundury ćwiczebne Marynarki Wojennej.

Istotne jest również to, że zmiana nadruku nie wymaga całkowitego przebudowania systemu produkcji wojskowych tkanin. Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych przekazał, że Pantera i jej następca mogą być wytwarzane przy wykorzystaniu tych samych maszyn i barwników. Zasadnicza zmiana będzie więc dotyczyć układu nadruku, a nie stworzenia od podstaw technologii jego nanoszenia.

Pięć wzorów kamuflażu w wojskowych testach

Poszukiwanie następcy Pantery trwa od dłuższego czasu. Jednym z istotnych etapów były badania przeprowadzone jesienią 2024 r. na poligonie w Nowej Dębie.

Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Obrony Narodowej płk Witold Fedejko, szef Szefostwa Służby Mundurowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, informował, że porównywano wówczas pięć wzorów maskujących. Były to Pantera M, Lampart opracowany w ramach programu Tytan, MultiCam używany przez wojska specjalne oraz dwa nowe rozwiązania przygotowane przez Wojskowy Ośrodek Badawczo-Wdrożeniowy Służby Mundurowej – WS 31 i WS 62.

Nie oznaczało to automatycznie, że którykolwiek z nowych wzorów został już wybrany. Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych podkreślał wówczas, że WS 31 oraz WS 62 mają charakter prototypowy.

Propozycje nowych kamuflaży zostały wcześniej pokazane podczas zamkniętej konferencji „Szpejowisko” w Zegrzu w listopadzie 2024 r. Był to jeden z elementów szerszych prac dotyczących zmian w indywidualnym wyposażeniu żołnierzy.

WS 31 nie był jeszcze zwycięzcą

W 2025 r. przygotowano również postępowanie dotyczące próbnej partii prototypowego umundurowania. Dokumentacja przewidywała możliwość dostarczenia 1000 kompletów mundurów taktycznych oraz przygotowanie egzemplarzy i materiałów potrzebnych do ewentualnej późniejszej produkcji seryjnej.

W tym kontekście pojawiał się kamuflaż WS 31. Samo przygotowanie próbnej partii nie oznaczało jednak, że wzór został ostatecznie wybrany jako następca Pantery. Nadal pozostawał rozwiązaniem sprawdzanym w ramach wojskowej procedury badawczej.

Jeszcze wcześniej, od października 2022 r., żołnierze 18. Dywizji Zmechanizowanej, w tym 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, testowali prototypowe umundurowanie związane z wzorem Lampart rozwijanym w ramach Zaawansowanego Indywidualnego Systemu Walki Tytan.

Program Tytan obejmuje znacznie więcej niż sam mundur. Jego założeniem jest stworzenie zintegrowanego systemu wyposażenia żołnierza, obejmującego między innymi ochronę balistyczną, hełmy, elementy wyposażenia indywidualnego oraz rozwiązania zwiększające zdolność działania i przeżycia na polu walki.

W 2026 r. Agencja Uzbrojenia zawarła między innymi umowę dotyczącą ponad 300 tys. kompletów nowych hełmów HBT-02 opracowanych w ramach programu Tytan. Wartość kontraktu wynosi około 740 mln zł netto. Pokazuje to, że modernizacja indywidualnego wyposażenia żołnierza nie ogranicza się do zmiany kolorystyki mundurów.

Kamuflaż przeciw obserwatorowi, dronom i sensorom

Wprowadzenie nowego wzoru jest również odpowiedzią na zmiany zachodzące na współczesnym polu walki. Przez ponad trzy dekady, które minęły od pojawienia się Pantery, możliwości rozpoznania przeciwnika zwiększyły się radykalnie.

Żołnierza obserwują obecnie nie tylko inni żołnierze wyposażeni w lornetki lub celowniki optyczne. W działaniach wojennych powszechnie wykorzystywane są bezzałogowce, kamery, termowizja, noktowizja oraz rozbudowane systemy optoelektroniczne.

Nie oznacza to jednak, że nowy nadruk pozwoli ukryć człowieka przed każdym sensorem. Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych wyraźnie zaznacza, że obecnie nie jest możliwe stworzenie wzoru pozostającego niewykrywalnym dla wszystkich urządzeń optoelektronicznych.

Na możliwość wykrycia żołnierza wpływają możliwości konkretnego urządzenia, zastosowane oprogramowanie, odległość, pogoda, rodzaj terenu oraz zachowanie i sposób przemieszczania się obserwowanej osoby.

Zadanie klasycznego wzoru maskującego pozostaje jednak niezmienne: utrudnić przeciwnikowi szybkie wykrycie człowieka, zaburzyć rozpoznawalny kształt jego sylwetki i opóźnić identyfikację celu. W realnych warunkach pola walki nawet kilka dodatkowych sekund może mieć znaczenie.

Wzór 93 Pantera po ponad trzech dekadach służby

Obecny wzór 93, powszechnie nazywany Panterą, wszedł do Wojska Polskiego w latach 90. i przez kolejne dekady stał się podstawowym wzorem maskującym polskich mundurów polowych. Charakterystyczne nieregularne plamy były przez lata jednym z elementów odróżniających polskich żołnierzy od wojsk innych państw NATO.

Z czasem opracowana została Pantera M. Wojskowe badania wykazały, że zmiana wielkości raportu wzoru mogła poprawić skuteczność maskowania, między innymi w warunkach nocnych. Armia zdecydowała się jednak pójść dalej i rozpoczęła poszukiwania całkowicie nowego rozwiązania.

Nie zdecydowano się przy tym na proste przejęcie gotowego wzoru stosowanego przez inną armię. Świadczy o tym zestawienie podczas testów zarówno rozwiązań krajowych, jak i używanego już przez wojska specjalne MultiCam. Celem było porównanie skuteczności różnych koncepcji w warunkach odpowiadających środowisku, w którym działają polscy żołnierze.

Kiedy Wojsko Polskie dostanie nowe mundury?

Zakończenie badań jest ważnym etapem, ale nie kończy procedury. Najpierw muszą zostać opracowane wyniki testów. Raport trafi następnie do szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a ostateczne decyzje dotyczące wprowadzenia nowego wzoru będą wymagały akceptacji kierownictwa resortu obrony.

Na 28 sierpnia 2026 r. nie podano terminu rozpoczęcia powszechnej wymiany umundurowania ani harmonogramu wycofywania Pantery i Pantery M. Wojsko nie ujawniło również oficjalnie wyglądu wzoru, który może zostać skierowany do wdrożenia.

Pewne jest natomiast, że proces poszukiwania następcy Pantery przeszedł już z etapu porównywania pierwszych prototypów do wielosezonowych badań skuteczności. Jeśli kierownictwo MON zaakceptuje przygotowane rozwiązanie, jeden z najbardziej charakterystycznych elementów polskiego munduru wojskowego po ponad 30 latach zacznie być stopniowo wycofywany.

Źródła:

• „Polska Zbrojna”, „Pantera przejdzie do historii” – informacje o zakończeniu wielosezonowych testów, przygotowaniu raportu, zakresie przyszłego zastosowania kamuflażu, możliwościach produkcyjnych oraz ograniczeniach maskowania przed systemami optoelektronicznymi.
• Sejm RP, Komisja Obrony Narodowej – informacje o jesiennych testach pięciu kamuflaży: Pantery M, Lamparta, MultiCam, WS 31 i WS 62 oraz badaniach prowadzonych w Nowej Dębie.
• MILMAG – informacje Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych dotyczące prototypowych kamuflaży WS 31 i WS 62 oraz prac Wojskowego Ośrodka Badawczo-Wdrożeniowego Służby Mundurowej.
• MILMAG – informacje dotyczące próbnej partii prototypowego umundurowania, 1000 kompletów mundurów taktycznych oraz wcześniejszych testów Lamparta prowadzonych przez żołnierzy 18. Dywizji Zmechanizowanej i 21. Brygady Strzelców Podhalańskich.
• Agencja Uzbrojenia – informacje o kontrakcie z 28 maja 2026 r. na ponad 300 tys. kompletów hełmów HBT-02 programu Tytan o wartości około 740 mln zł netto.
• Ministerstwo Obrony Narodowej – informacje o realizacji programu Tytan i pozyskiwaniu nowego indywidualnego wyposażenia dla żołnierzy Wojska Polskiego.