Kiedy można ustanowić służebność drogi koniecznej

Możliwość ustanowienia służebności drogi koniecznej przewiduje art. 145 par. 1 kodeksu cywilnego (k.c.). Na podstawie tej regulacji w sytuacji gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właściciela gruntu sąsiedniego ustanowienia za wynagrodzeniem niezbędnej służebności drogowej. Nieruchomość, która wskutek ustanowienia służebności uzyska połączenie z drogą publiczną, to tzw. nieruchomość władnąca, a nieruchomość, która zostaje obciążona służebnością drogową, to tzw. nieruchomość obciążona. Służebność drogowa obciąża całą nieruchomość i przysługuje na rzecz całej nieruchomości. Prawo do ustanowienia tego rodzaju służebności przysługuje także użytkownikowi wieczystemu. Ponadto zgodnie z art. 146 k.c. ustanowienia służebności drogi koniecznej może żądać również posiadacz samoistny nieruchomości, przy czym ustanowiona na jego rzecz służebność może mieć wyłącznie charakter służebności osobistej (czyli przysługującej wyłącznie danemu posiadaczowi samoistnemu, a nie każdoczesnemu posiadaczowi nieruchomości czy też jej właścicielowi).

W praktyce najczęściej konieczność ustanowienia służebności drogowej pojawia się w przypadku podziału nieruchomości związanego m.in. ze zniesieniem współwłasności, działem spadku, podziałem majątku wspólnego małżonków lub gdy właściciel większej nieruchomości chce ją podzielić na mniejsze działki i sprzedać.