Rozwód w urzędzie nie będzie możliwy. Co po wecie prezydenta Nawrockiego?

Jak podają statystyki, do sądów trafia rocznie około 50-60 tys. pozwów o rozwód, a na zakończenie postępowania czeka się średnio rok, choć sprawy z orzekaniem o winie toczą się znacznie dłużej. Rozwiązaniem, które miało uprościć i przyspieszyć procedurę rozwodową miały być tzw. rozwody pozasądowe. Zakładały one możliwość rozwiązania małżeństwa na skutek oświadczenia małżonków, przy jednoczesnym spełnieniu szczegółowych warunków. Co dalej z szybkimi rozwodami po wecie Prezydenta?

Rozwód w urzędzie – dla kogo?

Rozwód pozasądowy, nazywany potocznie rozwodem przed urzędnikiem stanu cywilnego lub rozwodem w urzędzie, to rozwiązanie zaproponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości mające na celu uproszczenie procedury rozwodowej w odniesieniu do określonych małżeństw. Zgodnie z nowelizowanymi przepisami rozwód pozasądowy możliwy ma być wyłącznie dla małżeństw, w których nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia.

Dodatkowe przesłanki rozwodu pozasądowego to:
• złożenie zgodnego oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa;
• pozostawanie w związku małżeńskim nie dłużej niż rok;
• nieposiadanie wspólnych małoletnich dzieci ani dzieci poczętych, ale nieurodzonych.

Oświadczenie małżonków składane ma być przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Co ważne, pomiędzy małżonkami nie może toczyć się równolegle sprawa o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa.

Tryb rozwodu pozasądowego

Postępowanie rozwodowe przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego ma być dwuetapowe. Pierwszy etap obejmuje:
• złożenie pisemnego oświadczenia małżonków przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego o spełnieniu warunków rozwodu pozasądowego;
• zweryfikowanie przez kierownika urzędu skarbowego przesłanek rozwodu pozasądowego

Drugi etap, po upływie co najmniej miesiąca od oświadczenia małżonków, ale nie później niż sześć miesięcy polega na:
• ponownym stawieniu się przez małżonków przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego i złożeniu oświadczeń, że nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, nie toczy się sprawa o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa, a także o nieposiadaniu wspólnych małoletnich dzieci;
• zweryfikowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego spełnienia przesłanek rozwodu pozasądowego i dokonaniu wpisu w rejestrze stanu cywilnego o rozwiązaniu małżeństwa w drodze rozwodu pozasądowego.

Skutki rozwodu w urzędzie w świetle nowelizowanych przepisów są takie same, jak te, które wywołuje rozwód orzekany przez sąd, a zatem przede wszystkim zmianę stanu cywilnego, ustanie wspólności majątkowej, możliwość podziału majątku, a także utrata prawa do dziedziczenia ustawowego.

Co z rozwodami w 2026 roku po wecie Prezydenta?

Zdaniem wielu komentatorów, nowelizacja przepisów o rozwodach i wprowadzenie rozwodów przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego była jedną z najbardziej wyczekiwanych zmian w prawie rodzinnym i opiekuńczym, która miała mieć realny wpływ na przyspieszenie postępowań rozwodowych, także tych skomplikowanych np. z orzeczeniem o winie. Zmiany miały wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 roku, jednak 30 kwietnia 2026 roku Prezydent zawetował ustawę.

Jak podaje Kancelaria Prezydenta RP, decyzja była podyktowana chęcią ochrony instytucji małżeństwa przed obniżeniem jego rangi i ochrony, wynikającej m.in. z Konstytucji RP. Uzależnianie możliwości rozwodu przed kierownikiem urzędu stanowego od posiadania dzieci zdaniem Prezydenta może skutecznie zniechęcić do rodzicielstwa i tym samym pogłębić kryzys demograficzny.

Co dalej ze zmianami? Weto Prezydenta zablokowało nowelizację kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co nie wyklucza jednak możliwości kolejnych prób i modyfikowania zaproponowanych przez Ministerstwo Rozwiązań. Żadne konkretne pomysły nie zostały jednak jeszcze przedstawione.