Ministerstwo Sprawiedliwości chce po raz pierwszy od blisko 30 lat podnieść minimalne i maksymalne grzywny w Kodeksie karnym. Najniższa kara finansowa wzrosłaby z 100 do 1000 zł, a najwyższa przekroczyłaby 10 mln zł.
Minimalna grzywna za przestępstwo ma wzrosnąć z 100 zł do 1000 zł. Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało założenia do projektu zmian w Kodeksie karnym, które po raz pierwszy od blisko 30 lat mają podnieść granice tzw. stawki dziennej grzywny. Resort przekonuje, że obecne przepisy nie przystają już do realiów gospodarczych i są zbyt niskie.
Chodzi o projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny (UD413), którego przyjęcie przez Radę Ministrów planowane jest w IV kwartale 2026 r.
Dlaczego rząd chce podnieść grzywny?
Ministerstwo Sprawiedliwości zwraca uwagę, że obecny system pozwala dziś na orzekanie bardzo niskich grzywien za przestępstwa. Granice stawki dziennej pozostają bowiem niezmienione od wejścia w życie obecnego Kodeksu karnego w 1997 r., gdy płaca minimalna wynosiła 406 zł. Dla porównania, od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi już 4806 zł.
Obecnie sąd może wymierzyć grzywnę już od 100 zł, ponieważ minimalna liczba stawek wynosi 10, a jedna stawka dzienna wynosi od 10 zł do 2000 zł.
Zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości tak niskie grzywny za przestępstwa nie odpowiadają obecnym realiom gospodarczym i społecznemu poczuciu sprawiedliwości.
Co zmieni projekt?
Projekt zakłada dziesięciokrotne podwyższenie zarówno minimalnej, jak i maksymalnej stawki dziennej grzywny. Po zmianach:
- minimalna stawka dzienna wzrośnie z 10 zł do 100 zł,
- maksymalna stawka dzienna wzrośnie z 2000 zł do 20 000 zł.
To oznacza, że:
- najniższa możliwa grzywna za przestępstwo wyniesie 1000 zł,
- najwyższa może sięgnąć nawet 10,8 mln zł (540 stawek grzywny × 20 000 zł).
Ministerstwo nie planuje natomiast zmiany liczby stawek dziennych. Nadal sąd będzie mógł orzekać od 10 do 540 stawek, a w szczególnych przypadkach nawet więcej.
Jak ma zmienić się art. 33 § 3 Kodeksu karnego?
Po zmianach art. 33 § 3 Kodeksu karnego ma otrzymać następujące brzmienie:
Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 100 złotych ani też przekraczać 20 000 złotych.
Jak dziś działa system grzywien?
Grzywna to kara finansowa nakładana przez sąd za popełnienie przestępstwa. Jest jedną z podstawowych kar przewidzianych w Kodeksie karnym - obok ograniczenia wolności, pozbawienia wolności oraz dożywotniego pozbawienia wolności.
Wymierzanie grzywny odbywa się w tzw. stawkach dziennych. Sąd najpierw ustala liczbę stawek, a następnie wysokość jednej stawki dziennej. Obecnie liczba stawek może wynosić od 10 do 540, jedna stawka dzienna może wynosić od 10 zł do 2000 zł.
Przy ustalaniu wysokości stawki sąd bierze pod uwagę m.in. dochody sprawcy, jego sytuację rodzinną i majątkową oraz możliwości zarobkowe. Ostateczna wysokość grzywny zależy więc nie tylko od rodzaju przestępstwa, ale również od sytuacji finansowej skazanego.
Za co najczęściej sąd wymierza grzywnę w stawkach dziennych?
Grzywna w stawkach dziennych najczęściej orzekana jest za przestępstwa takie jak kradzież, oszustwo, prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości, fałszowanie dokumentów czy przestępstwa skarbowe i podatkowe. Sąd może wymierzyć samą grzywnę albo połączyć ją np. z karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności w zawieszeniu.
To na razie założenia do projektu
Ministerstwo podkreśla, że projekt nie zmienia samego mechanizmu wymierzania grzywien. Zmienić mają się wyłącznie granice stawek dziennych, które według resortu od lat nie były dostosowywane do realnej wartości pieniądza.
Na tym etapie są to jednak założenia do projektu ustawy. Projekt ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w IV kwartale 2026 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu