Unijne flagi zawisną w polskich sądach? Chce tego minister Waldemar Żurek

Unaocznienie działania sądów polskich jako sądów europejskich, orzekających także w oparciu o prawo Unii Europejskiej – taki jest cel zaproponowanych przez ministra sprawiedliwości zmian.

Kontrowersyjna wypowiedź Krystyny Pawłowicz

Najnowszy, właśnie opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji, projekt nowelizacji rozporządzenia ministra sprawiedliwości – regulaminu urzędowania sądów powszechnych przewiduje, że w pomieszczeniu, w którym odbywać się będzie posiedzenie jawne lub rozprawa, zawieszane będzie godło Rzeczpospolitej Polskiej oraz umieszczane będą flaga państwowa Rzeczpospolitej Polskiej oraz flaga Unii Europejskiej. Jak tłumaczą projektodawcy, zmiana ta ma na celu podkreślenie „sprawowania wymiaru sprawiedliwości i wydawania wyroków w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej”. Ma ona również unaocznić, że sądy polskie działają jako sądy europejskie oraz że orzekają także w oparciu o prawo Unii Europejskiej i są „obowiązane do zapewnienia zgodności wydawanych rozstrzygnięć z europejskim porządkiem prawnym.”. Choć nie jest to napisane wprost, można się jednak domyślić, że chodzi przede wszystkim o to, aby sędziowie pamiętali o orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które odnoszą się do obecnej Krajowej Rady Sądownictwa oraz do powoływanych na jej wniosek sędziów, oraz żeby uwzględniali je w swoich rozstrzygnięciach. Tym samym projekt może wywołać niezadowolenie ze strony sędziów, którzy uważają, że orzecznictwo unijne nie jest wystarczającą podstawą do kwestionowania statusu tzw. neosędziów, a także tych, którzy nie są zwolennikami przynależności Polski do UE. Jak skrajne emocje może budzić eksponowanie flagi UE w instytucjach państwowych, świadczy chociażby wypowiedź Krystyny Pawłowicz z 2013 r., ówczesnej posłanki PiS, a w latach 2019–2025 r. sędzi Trybunału Konstytucyjnego, która w rozmowie z „Super Expressem”, odnosząc się do obecności flagi UE obok polskiej flagi państwowej, stwierdziła: „Ciągłe eksponowanie jej łącznie z jakąś unijną szmatą obraża nasze symbole”.

Flaga Unii Europejskiej takiej samej wielkości jak flaga RP

Projekt przewiduje, że od wymogu umieszczenia unijnej flagi można będzie odstąpić jedynie wyjątkowo, gdy nie będzie to możliwe z powodu wielkości pomieszczenia. Projektodawcy powołują się tutaj na przepisy ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 299), które stanowią, że symbolom RP należne są cześć i szacunek, a umieszczania jej barw należy dokonywać w sposób je zapewniający. „W sytuacji, gdy niewielkie rozmiary sali rozpraw, w szczególności w połączeniu ze sposobem jej urządzenia, będą stały na przeszkodzie zaprezentowaniu flagi Rzeczypospolitej Polskiej w sposób godny, zasadne jest odstąpienie od umieszczenia obu flag w danej sali” – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Zobacz także

Dariusz Mazur o prezydenckim projekcie: Taka ustawa nie przyjęłaby się nawet na Białorusi [WYWIAD DGP]

Projekt dokładnie precyzuje, w jaki sposób powinny być eksponowane symbole narodowe i unijne. I tak, godło RP zawiesza się na ścianie za stołem sędziowskim nad miejscem przeznaczonym do zajęcia przez skład sędziowski. Zaś flagę państwową RP oraz flagę UE również umieszcza się za stołem sędziowskim, jednak po lewej stronie z punktu widzenia patrzącego w kierunku stołu sędziowskiego. Flagi te mają mieć jednakowe wymiary, muszą być umieszczone w jednej dwuramiennej podstawie, „w taki sposób, by flaga państwowa Rzeczypospolitej Polskiej zajmowała miejsce po lewej stronie flagi Unii Europejskiej, z punktu widzenia patrzącego w kierunku stołu sędziowskiego i by flagi nie przesłaniały godła Rzeczypospolitej Polskiej”.

O zakup unijnych flag mają zadbać dyrektorzy sądów. Projekt przewiduje, że mają na to czas do 1 maja 2026 r. Warto w tym miejscu zauważyć, że Polska weszła do UE właśnie 1 maja, tyle że w 2004 r.

Opisywany projekt zawiera również inne rozwiązania, nieodnoszące się do sposobu eksponowania symboli narodowych i unijnych w salach sądowych. Wśród nich znalazły się przepisy, które przewidują, że każda osoba przesłuchiwana w postępowaniu cywilnym będzie mogła składać zeznania w pozycji siedzącej. Dziś jest tak, że to przewodniczący posiedzenia może – i to jedynie w uzasadnionych przypadkach – zezwolić każdej osobie na pozostawanie w pozycji siedzącej, gdy przemawia ona do sądu lub gdy to sąd się do niej zwraca. Po zmianach wybór pozycji siedzącej albo stojącej będzie pozostawiony osobie biorącej udział w posiedzeniu sądu.

Etap legislacyjny

Projekt skierowany do uzgodnień, konsultacji społecznych i opiniowania