2333 zł dla każdego zamiast 800 plus? To koniec programów socjalnych? Sejm podjął decyzję

Śląsk jako polski poligon doświadczalny. O co chodzi w petycji?

Wszystko zaczęło się od obywatelskiej petycji, która wpłynęła do parlamentu. Autorzy projektu zaproponowali, aby to województwo śląskie stało się regionem pilotażowym dla nowego programu. Wybór padł na Śląsk ze względu na wyzwania związane z transformacją energetyczną i przemysłową. Zgodnie z założeniami petycji:

• 2333 zł miesięcznie (równowartość 50 proc. minimalnego wynagrodzenia brutto) trafiałoby do każdego mieszkańca regionu od 3. roku życia.
• Bezwarunkowość oznaczała, że pieniądze przysługiwałyby niezależnie od tego, czy ktoś pracuje, czy jest bezrobotny.
• Okres próbny miałby trwać aż 20 lat, aby dokładnie zbadać wpływ gotówki na społeczeństwo i rynek pracy.

Co ciekawe, autorzy petycji wprowadzili istotny niuans prawny dla rodzin. Projekt zakładał, że rodzice dzieci w wieku od 3 do 5 lat mieliby prawo wyboru. Mogliby zdecydować, czy wolą wejść do eksperymentalnego programu BDP, czy też pozostać przy dotychczasowych, tradycyjnych programach osłonowych państwa.

Zobacz również: Spór o wypłatę wartości mieszkania po śmierci członka spółdzielni

Wielka czystka w socjalu. Co musiałoby zniknąć?

"Nic nie ma za darmo" - to zdanie idealnie opisuje mechanizm Bezwarunkowego Dochodu Podstawowego. Aby państwo mogło wypłacić tak gigantyczne sumy każdemu obywatelowi, obecny system wsparcia musiałby ulec całkowitej likwidacji. Wprowadzenie 2333 plus oznaczałoby natychmiastowy koniec kluczowych programów socjalnych w Polsce:

• Program 800 plus przestałby istnieć.
• 13. i 14. emerytura dla seniorów zostałyby wykasowane z systemu.
• Zasiłki dla bezrobotnych oraz większość świadczeń z pomocy społecznej odeszłyby w zapomnienie.
• Program "Dobry Start" (300 plus) również zostałby zlikwidowany.

Analizy Ministerstwa Finansów. Liczby, które paraliżują

Głównym hamulcowym dla wprowadzenia BDP są finanse publiczne. Analizy Ministerstwa Finansów oraz niezależnych ekonomistów pokazują, że koszty takiego programu są astronomiczne. Nawet przy znacznie skromniejszym wariancie (np. 1300 zł tylko dla dorosłych), resort finansów wyliczył koszt na poziomie 40 miliardów złotych miesięcznie, co daje blisko 480 miliardów złotych rocznie. W przypadku pełnego programu z kwotą 2333 zł na osobę, roczny koszt poszybowałby w okolice 376 miliardów złotych tylko przy ograniczonej grupie lub setek miliardów dla całego kraju. Dla porównania, kwota ta stanowiłaby gigantyczną część całego rocznego budżetu państwa, co groziłoby drastycznym wzrostem podatków lub załamaniem gospodarki.

Co o dochodzie gwarantowanym myślą Polacy?

Mimo że temat budzi ogromne kontrowersje, wiedza o nim jest wciąż niewielka. Jak wynika z oficjalnych badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE), aż 87 proc. Polaków przed badaniem w ogóle nie znało szczegółów pojęcia bezwarunkowego dochodu podstawowego. Koncepcja ta zyskuje jednak poparcie, gdy obywatele poznają jej zasady. Co kluczowe dla rynku pracy, badania PIE obalają popularny mit o masowym porzucaniu zatrudnienia. Aż 73 proc. badanych zadeklarowało, że nie porzuciłoby pracy po otrzymaniu stałego, comiesięcznego przelewu od państwa. Dochód podstawowy jest przez większość traktowany jako stabilna poduszka finansowa, a nie powód do rezygnacji z aktywności zawodowej.

Decyzja Sejmu. Co dalej z 2333 plus?

Czy Polacy dostaną nowe świadczenie? Sejmowa Komisja ds. Petycji podjęła jednogłośną decyzję o odrzuceniu projektu. Oznacza to, że propozycja wprowadzenia pilotażu na Śląsku oraz likwidacji dotychczasowych programów na rzecz jednego świadczenia trafiła do kosza. Choć badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazują, że po wyjaśnieniu zasad ponad połowa Polaków popiera ideę dochodu gwarantowanego, to barierą nie do przejścia pozostają podatki i inflacja. Rządzący jasno deklarują, że obecny system oparty na celowanych programach, takich jak flagowe 800 plus, nie zostanie zastąpiony eksperymentalnym dochodem bezwarunkowym. Temat BDP pozostaje więc na razie wyłącznie w sferze teorii naukowej i publicznych debat.

FAQ - najczęściej zadawane pytania