Zawód psychologa wreszcie uregulowany. Ruszyły prace nad budową samorządu zawodowego w MRPiPS

Zawód psychologa wreszcie uregulowany. Ruszyły prace nad budową samorządu zawodowego w MRPiPS

Prezydent już w lutym złożył podpis pod ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów (Dz.U. z 2026 r., poz. 187, dalej jako: ustawa), a w dniu 28 maja 2026 roku w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zainaugurowana została działalność Komitetu Organizacyjnego Izb Psychologów. To właśnie ten organ - KOIP ma odegrać zasadniczą rolę przy tworzeniu struktur samorządu zawodowego psychologów.

Nowe regulacje zastępują akt prawny z 2001 roku, który z powodu wielu uchybień prawnych i legislacyjnych nigdy nie działał w praktyce, tak jak powinien. Uchwalenie ustawy odpowiada na potrzeby zgłaszane przez środowisko psychologów oraz realizuje zasadę ochrony zdrowia psychicznego — uznawaną zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej za podstawę właściwego rozwoju społeczeństwa.

Zawód psychologa wreszcie uregulowany. Ruszyły prace nad budową samorządu zawodowego w MRPiPS. Najważniejsze rozwiązania zawarte w ustawie

Ustawa porządkuje kwestie uzyskiwania prawa do wykonywania zawodu psychologa, warunki jego wykonywania, sposób funkcjonowania samorządu zawodowego oraz zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej. Do najistotniejszych regulacji należą:

• Definicja świadczeń psychologicznych — opracowana przez samo środowisko psychologów, dokładnie wyznaczająca zakres ich pracy.
• Procedury licencyjne — w tym prowadzenie listy psychologów oraz zasady uznawania kwalifikacji zawodowych obywateli Unii Europejskiej i cudzoziemców.
• Dwustopniowy samorząd zawodowy — odpowiedzialny m.in. za określenie reguł etyki zawodowej, co ma gwarantować wysoką jakość świadczonych usług.
• Instytucja opieki — wspierająca młodych psychologów w okresie wdrażania się do zawodu.
• System odpowiedzialności zawodowej — podnoszący poziom bezpieczeństwa osób korzystających z pomocy psychologicznej.
• Nadzór ministerialny nad nowym samorządem, sprawowany przez ministra właściwego do spraw pracy.
• W ustawie znalazły się również rozbudowane przepisy przejściowe, które mają zapewnić prawidłowe ukształtowanie organów samorządu zawodowego, na czas kształtowania się nowych struktur.

Dlaczego stare przepisy nie działały? Niezgodność z prawem UE

W uzasadnieniu projektu nowej ustawy wskazano brak zgodności z prawem unijnym (dotychczasowej ustawy). Mimo obowiązków wynikających z dyrektywy 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (zmienionej dyrektywą 2013/55/UE), poprzednia ustawa nie przewidywała procedury uznawania kwalifikacji uzyskanych w innych państwach członkowskich UE. Tymczasem dyrektywa zakłada, że w razie istotnych różnic w programach lub czasie kształcenia właściwy organ powinien uzależnić uznanie kwalifikacji od stażu adaptacyjnego lub testu umiejętności. Stary stan prawny nie dawał obywatelom innych państw UE realnej możliwości domagania się uznania prawa do wykonywania zawodu psychologa w Polsce — przewidywał jedynie uznanie dyplomu na podstawie umowy międzynarodowej lub w drodze nostryfikacji. Co więcej, w dotychczasowej regulacji miało miejsc wadliwe skonstruowanie definicji usług psychologicznych. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 2001 r. zawierał katalog otwarty (zwrot „w szczególności”), co uniemożliwiało jednoznaczne określenie, jakie działania wchodzą w zakres usług psychologicznych. Było to niezgodne zarówno z interesem klientów, jak i z zasadami techniki prawodawczej, które wymagają wyczerpującego i zrozumiałego regulowania danej dziedziny.

Czym zajmie się Komitet Organizacyjny Izby Psychologów?

Do głównych zadań KOIP należy m.in. opracowanie i uchwalenie czterech regulaminów:

• wyboru delegatów na pierwszy Krajowy Zjazd;
• pierwszego Krajowego Zjazdu;
• wyboru delegatów na pierwsze regionalne zjazdy;
• pierwszych zjazdów regionalnych.

Na to wszystko Komitet Organizacyjny Izby Psychologów ma czas do końca 2026 roku. Regulamin wyboru delegatów na pierwszy Krajowy Zjazd będzie kolejnym dokumentem opracowywanym przez KOIP. Komitet, wspierając ministra właściwego do spraw pracy, będzie uczestniczyć w organizacji pierwszego Krajowego Zjazdu i pierwszych zjazdów regionalnych.

Dziękuję za Państwa obecność i gotowość do pracy na rzecz zmiany służącej zarówno środowisku psychologów w Polsce, jak i osobom korzystającym z różnych form wsparcia psychologicznego. Wspólnymi siłami udało nam się wypracować jak najlepsze rozwiązania ustawowe. Teraz pora na ich wdrożenie - mówiła w trakcie spotkania ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Kiedy ustawa wejdzie w życie?

Co do zasady ustawa zacznie obowiązywać po upływie 2 lat i 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia — z wyjątkami określonymi w treści aktu.