Osoby zarejestrowane w urzędzie pracy często chcą dorobić, nie tracąc prawa do zasiłku i statusu bezrobotnego. Przy umowie zlecenia trzeba jednak zachować szczególną ostrożność. Podjęcie zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej może oznaczać utratę statusu bezrobotnego, a wraz z nim prawa do zasiłku. Dlatego kluczowe znaczenie ma nie tylko nazwa umowy, lecz także to, czy dana aktywność powoduje utratę statusu i czy została terminowo zgłoszona do urzędu pracy.
Sam status bezrobotnego nie pozwala na dowolne dorabianie
Prawo do zasiłku dla bezrobotnych jest ściśle powiązane ze statusem osoby bezrobotnej. To oznacza, że jeżeli dana osoba traci status bezrobotnego, co do zasady traci także możliwość dalszego pobierania zasiłku. Publiczne służby zatrudnienia wskazują wprost, że utrata statusu może nastąpić m.in. po podjęciu zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej.
W praktyce najważniejszy problem polega na tym, że wiele osób utożsamia „dorobienie sobie” z czymś neutralnym wobec urzędu pracy. Tymczasem przy statusie bezrobotnego nie liczy się potoczne podejście, lecz ustawowa kwalifikacja danej aktywności. Jeżeli dana forma współpracy jest traktowana jako zatrudnienie albo inna praca zarobkowa, może prowadzić do utraty statusu bezrobotnego.
Umowa zlecenia to jeden z najbardziej ryzykownych przypadków
W praktyce właśnie umowa zlecenia bardzo często prowadzi do problemów. Osoba bezrobotna ma obowiązek zawiadomić urząd pracy o podjęciu zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w terminie 7 dni. Dotyczy to również sytuacji, w których zaczyna wykonywać usługi na podstawie umowy zlecenia.
To oznacza, że z punktu widzenia urzędu pracy umowa zlecenia nie jest „bezpiecznym dodatkiem”, który można przemilczeć. Jeżeli doszło do podjęcia innej pracy zarobkowej, status bezrobotnego może zostać utracony, a wraz z nim prawo do zasiłku.
Dlaczego nie wystarczy powiedzieć: „to tylko zlecenie”
To jeden z najczęstszych błędów. Wiele osób uważa, że skoro nie podpisały umowy o pracę, to nadal mogą pozostać bezrobotne. Tymczasem przepisy i materiały urzędowe wyraźnie pokazują, że problem dotyczy nie tylko etatu, ale również innych form zarobkowania.
W oficjalnych informacjach dla osób bezrobotnych jako przykłady aktywności powodujących utratę statusu wskazywane są m.in. umowa o pracę, umowa zlecenia, umowa o dzieło i umowa agencyjna. To właśnie dlatego sam argument „to nie jest etat” nie chroni przed utratą statusu.
Kiedy można zachować status bezrobotnego
Tu trzeba być bardzo ostrożnym. Nie każda aktywność życiowa, społeczna czy nieodpłatna musi automatycznie oznaczać utratę statusu bezrobotnego. Bezpieczna odpowiedź zawsze wymaga jednak sprawdzenia, czy dana forma działania mieści się w ustawowych warunkach posiadania statusu osoby bezrobotnej i czy nie jest traktowana jako zatrudnienie, inna praca zarobkowa, działalność gospodarcza albo stałe źródło dochodu.
Obowiązek zgłoszenia w ciągu 7 dni
To jedna z najważniejszych informacji praktycznych. Osoba bezrobotna zawiadamia powiatowy urząd pracy o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego w terminie 7 dni od daty ich wystąpienia. W oficjalnych informacjach wskazuje się również obowiązek zawiadomienia w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, np. umowy zlecenia albo umowy o dzieło, o złożeniu wniosku o wpis do CEIDG oraz o innych okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku.
Czy można stracić sam status, ale zachować zasiłek
Co do zasady nie. Zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem ściśle związanym ze statusem bezrobotnego. Jeżeli więc dochodzi do utraty tego statusu z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, działalności gospodarczej albo innej okoliczności wyłączającej status osoby bezrobotnej, odpada także podstawa do dalszego pobierania zasiłku.
Publiczne serwisy rynku pracy przedstawiają te mechanizmy łącznie: status bezrobotnego jest punktem wyjścia do korzystania z uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, w tym prawa do zasiłku.
Warto jednak pamiętać, że jeżeli utrata statusu nastąpiła na okres krótszy niż 365 dni m.in. z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, działalności gospodarczej albo uzyskiwania przychodu przekraczającego połowę minimalnego wynagrodzenia, ponowna rejestracja w odpowiednim terminie może mieć znaczenie dla kontynuacji prawa do zasiłku na okres skrócony.
Co się dzieje po utracie statusu bezrobotnego
Po utracie statusu bezrobotnego dana osoba przestaje być traktowana przez urząd jako bezrobotna, a tym samym traci związane z tym uprawnienia, w tym co do zasady prawo do zasiłku. Podjęcie zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej należy do przesłanek, które mogą prowadzić do utraty tego statusu.
Od 2025 r. trzeba dodatkowo pamiętać, że status bezrobotnego nie jest już przyznawany bezterminowo. Co do zasady przysługuje przez okres 3 lat od dnia rejestracji, z wyjątkiem sytuacji, w których zgodnie z ustawą następuje jego wcześniejsza utrata.
Podsumowanie
Umowa zlecenia jest jedną z tych form aktywności, które najłatwiej mogą doprowadzić do utraty statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Nie decyduje o tym potoczne przekonanie, że to „tylko dorobienie”, lecz to, jak dana aktywność jest traktowana w świetle przepisów i obowiązków wobec urzędu pracy. Podobną ostrożność trzeba zachować także przy umowie o dzieło.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
1. Czy umowa zlecenia zawsze oznacza utratę statusu bezrobotnego?
Umowa zlecenia co do zasady jest traktowana jako inna praca zarobkowa, dlatego może prowadzić do utraty statusu bezrobotnego. Przed jej podjęciem trzeba sprawdzić skutki w urzędzie pracy i pamiętać o obowiązku zgłoszenia.
2. Ile mam czasu na poinformowanie urzędu pracy o podjęciu zlecenia?
Co do zasady 7 dni od dnia wystąpienia okoliczności powodującej utratę statusu bezrobotnego, w tym od podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej.
3. Czy można pobierać zasiłek dla bezrobotnych i jednocześnie wykonywać zlecenie?
To bardzo ryzykowne. Wykonywanie zlecenia może prowadzić do utraty statusu bezrobotnego, a wtedy odpada też podstawa do dalszego pobierania zasiłku.
4. Czy umowa o dzieło działa tak samo jak zlecenie?
Nie należy zakładać, że jest całkowicie neutralna. Oficjalne informacje dla osób bezrobotnych wskazują, że podjęcie umowy o dzieło również należy zgłosić do urzędu pracy. Nie należy więc zakładać, że taka umowa jest neutralna dla statusu bezrobotnego.
5. Co jest najczęstszym błędem bezrobotnych?
Brak zgłoszenia zlecenia lub innej pracy zarobkowej w ustawowym terminie i założenie, że skoro to nie etat, to urząd nie musi o niczym wiedzieć.
Źródła informacji
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu