Nie każdy pracodawca może kontrolować trzeźwość pracowników. Minęły już ponad 3 lata, a ta procedura wciąż budzi wątpliwości

Przepisy pozwalają kontrolować pracowników, ale nie każdy pracodawca chce

Choć minęły już ponad 3 lata od wejścia w życie przepisów dających pracodawcom możliwość przeprowadzania w zakładach pracy kontroli trzeźwości, to zagadnienie to wciąż budzi kontrowersje. W przestrzeni publicznej temat trzeźwości w pracy pojawia się najczęściej kontekście przypadków nietrzeźwych lekarzy, urzędników czy nauczycieli. Bywa również poruszany, jeśli w zakładzie pracy dojdzie przy udziale nietrzeźwego pracownika do poważnego w skutkach wypadku przy pracy. Jednak brak zainteresowania tą tematyką w kontekście innych branż i zawodów wcale nie oznacza, że w odniesieniu do nich ten problem nie występuje. Nie jest bowiem żadną tajemnicą to, że spożycie alkoholu w Polsce wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie i wciąż pozostaje powyżej średniej w Unii Europejskiej. Na tle prezentowanych co jakiś czas w przestrzeni publicznej statystyk dotyczących tej problematyki trudno zakładać, że taki poziom spożycia alkoholu pozostaje bez wpływu na trzeźwość pracowników stawiających się w zakładzie pracy w celu realizacji ich codziennych obowiązków. Bez wątpienia jednak, w zależności od charakteru wykonywanej pracy, nie zawsze stwarza to dla pracownika i jego otoczenia duże niebezpieczeństwo, a pracodawcy nie ukrywają, że w pewnych sytuacjach zwyczajnie przymykają oko na niewielkie przekroczenia pracowników w tym zakresie. Dodatkową kwestią jest to, że wobec wzrostu popularności pracy zdalnej, stan wielu pracowników pozostaje na co dzień poza możliwością zweryfikowania przez pracodawcę. Pomimo takiego często nadmiernie liberalnego podejścia pracodawców do trzeźwości pracowników, w wielu zakładach pracy wcześniej czy później nadchodzi dzień, w którym pracodawca dostrzega potrzebę przeprowadzenia kontroli trzeźwości pracowników. W takich przypadkach należy pamiętać o tym, że aby było to możliwe i zgodna z prawem, musi zostać spełniony szereg warunków.

POLECAMY: Samowolne przerwy na papierosa. Co grozi pracownikowi?

Warunki dopuszczalności kontroli trzeźwości

Jak wynika z obowiązujących przepisów, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia, pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników. Aby była ona zgodna z prawem, możliwość i sposób jej przeprowadzania, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli, czas i częstotliwość jej przeprowadzania, ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy. Jak widać, samo wprowadzenie do ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy przepisów art. 22^1c–22^1h określających ramy, w których pracodawcy mogą się w tym zakresie poruszać, nie jest wystarczające do tego, by pracodawca w razie potrzeby skontrolował swoich pracowników w omawianym zakresie. Pracodawca, który chce na terenie swojego zakładu pracy przeprowadzać takie kontrole, musi wcześniej podjąć wymagane w przepisach działania i wprowadzić odpowiednie regulacje w przepisach wewnątrzzakładowych, a także poinformować o tym pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy nie później niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem przeprowadzania kontroli.

POLECAMY: Młodzi potrzebują wsparcia. Kształcenie zawodowe wymaga zmian

Niemal każdy pracodawca ma coś, co musi chronić

Rozważając możliwość wprowadzenia w zakładzie pracy kontroli trzeźwości należy pamiętać o tym, że aby było to dopuszczalne, musi być niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia. Jeśli ten warunek nie jest spełniony, kontrola trzeźwości nie może zostać przez pracodawcę wprowadzona. Jednak biorąc pod uwagę brzmienie tej regulacji i brak wskazań ustawodawcy co do tego, jak rozumieć ochronę zdrowia pracowników i innych osób oraz jakie mienie można i należy chronić, trzeba dojść do wniosku, że wprowadzenie przedmiotowej kontroli będzie możliwe niemal w każdym zakładzie pracy. Pracodawca musi w tym celu jedynie wprowadzić odpowiednie regulacje wewnątrzzakładowe, w których określi m.in. zasady przeprowadzania tej kontroli, w tym co najmniej:
1) grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą
2) sposób przeprowadzania kontroli, w tym:
• rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli,
• czas i częstotliwość przeprowadzania kontroli.

Co niezmiernie istotne, zgodnie z wolą ustawodawcy kontrola trzeźwości przeprowadzana przez pracodawcę może obejmować jedynie badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie i nie może naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika.