Emerytury i renty

Dopiero 2 grudnia Trybunał Konstytucyjny zdecyduje o tym, czy przepisy odbierające osobom pobierającym emerytury mieszane prawo do przeliczenia podstawy wymiaru ich świadczeń, są zgodne z Konstytucją. Na rozstrzygnięcie czekają tysiące seniorów, głównie kobiet, z roczników 1949–1953, którzy przeszli na świadczenie w okresie przejściowym między starym a nowym systemem.

W rządzie trwa cicha, ale ostra gra o emerytury stażowe. Oficjalnie w przeglądzie emerytalnym nie ma o nich ani słowa, nieoficjalnie – ministrowie od miesięcy spierają się, czy Polacy powinni mieć prawo odejść na emeryturę nawet 5–10 lat wcześniej. Gotowy dokument leży już w Stałym Komitecie Rady Ministrów, a posłowie i związkowcy tracą cierpliwość. Kluczowe pytanie brzmi: ile takie świadczenia mogą wynieść i kto faktycznie zyska?

Choć od 6 sierpnia obowiązują przepisy ułatwiające kobietom po stracie dziecka dostęp do świadczeń z ZUS, zainteresowanie nimi jest niewielkie. W całym kraju złożono zaledwie 101 wniosków o zasiłek macierzyński i 50 o zasiłek pogrzebowy, na ok. 6,5 tys. uprawnionych

Prezydent Karol Nawrocki podpisał projekt ustawy pod hasłem „Godna emerytura”. Zakłada on wzrost najniższych świadczeń o 150 zł już od 2026 roku, podnosząc minimalną emeryturę do około 2 030 zł. Podwyżki mają objąć również 13. i 14. emeryturę.

Im nie śpiewa się dwieście lat. Przybywa Polaków, którzy przekroczyli magiczną granicę wieku. Coraz silniejsza staje się armia stulatków, a najnowsze dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dowodzą, że żyjemy coraz dłużej. Ci, którym udało się dożyć tak sędziwego wieku, otrzymują specjalne, comiesięczne świadczenie honorowe i to niezależnie od tego, czy mają rentę, czy emeryturę.

W dniu 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie ustawa, która dotyczy przeliczenia przez ZUS wysokości tzw. emerytur czerwcowych oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009-2019, z tego względu, że emerytury te zostały przyznane uprawnionym na poziomie niższym niż osobom, które wnioskowały o emeryturę w innych miesiącach roku. Ustawa ta uwzględnia jednak wyłącznie podwyżkę świadczeń bieżących, ale już nie – rekompensatę za nawet 7 lat wypłaty przez ZUS zaniżonych świadczeń, ani nawet zapowiadanego przez MRPiPS wyrównania za okres od 1 lipca 2025 r. do dnia, w którym zostanie ustalone świadczenie w nowej wysokości.

2150 zł miesięcznie na opiekę w domu seniora, tylko dla wybranych i tylko pod warunkiem, że dzieci pracują. Tak ma działać bon senioralny, którego projekt został wysłany na Stały Komitet Rady Ministrów. Minister Marzena Okła-Drewnowicz deklaruje przyjęcie ustawy jeszcze w tym roku. Ale im bardziej zaglądamy do rządowych dokumentów, tym bardziej widać, że ta ustawa to równanie z wieloma niewiadomymi - od progów dochodowych, przez algorytm oceny potrzeb, aż po… podlewanie kwiatków.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że późniejsze przejście na emeryturę naprawdę się opłaca – każdy dodatkowy rok pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego może znacząco zwiększyć świadczenie. Ile możesz zyskać?

ZUS przelewa nawet 654,48 zł miesięcznie, a mało kto wie, że to świadczenie przysługuje bez względu na wiek i dochód. Nie trzeba mieć emerytury, pracy ani statusu ucznia - wystarczy spełnić jeden, bardzo konkretny warunek. Pieniądze trafiają na konto razem z rentą, w pełnej kwocie - bez podatku i bez potrąceń.

Choć emerytura z definicji ma być czasem spokoju, w Europie dzieli ludzi bardziej niż kiedykolwiek. W jednych krajach seniorzy korzystają z życia, podróżują i nie martwią się rachunkami. W innych – liczą każdy grosz, odkładają kupno leków i walczą o godność. Polska, mimo poprawiającej się infrastruktury dla starszych osób, wciąż pozostaje na szarym końcu pod względem wysokości świadczeń. Dane z Eurostatu, Banku Światowego i Mercer CFA Institute pokazują przepaść, której nie przykryją nawet najlepsze programy opiekuńcze.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych szykuje się na historyczny rok pod względem wydatków. W 2026 r. na wypłatę emerytur i rent przeznaczy rekordowe 444 miliardy złotych. Choć świadczenia wzrosną, tempo waloryzacji będzie niższe niż w 2025 roku. Według prognozy ZUS przeciętna emerytura ma sięgnąć 4320 zł brutto, a z waloryzacji skorzysta ponad 8,5 miliona osób.

Dla części rolników, którzy przez lata opłacali składki zarówno w ZUS, jak i w KRUS, emerytura miała być podsumowaniem ich ciężkiej pracy. Zamiast tego spotykają się z rozczarowaniem i poczuciem niesprawiedliwości – jedni mogą pobierać dwa świadczenia, inni nie, choć przez dziesięciolecia pracowali w identycznych warunkach.

Od marca 2025 r. osoby niezdolne do pracy z powodu chorób wywołanych nadużywaniem alkoholu mogą liczyć na wyższe świadczenia z ZUS. Sprawdzamy, czym jest tzw. renta alkoholowa, kto może ją otrzymać i i co trzeba zrobić, żeby ZUS ją przyznał.

Już teraz możemy z dużą dokładnością można przewidzieć, ile będzie wynosiła trzynastka w 2026 roku. Wystarczy oprzeć się na danych udostępnianych przez GUS oraz aktualnych przepisach. Z artykułu dowiesz się, ile otrzymasz trzynastej emerytury w 2026 r. (dane szacunkowe, ale dokładne). Jako bonus, dostępna jest również informacja o czternastce w 2026 r.