Odmowa włączenia kamerki może być naruszeniem obowiązków

Czy można zwolnić pracownika za odmowę włączenia kamery podczas pracy zdalnej?

Czy można zwolnić pracownika za odmowę włączenia kamery podczas pracy zdalnej? Przed koniecznością odpowiedzi na to pytanie stanął jeden z holenderskich sądów, który rozpatrywał odwołanie zwolnionego pracownika. Zasądził od pracodawcy odszkodowanie w wysokości 75 tys. euro, uznając, że działanie pracodawcy było nadmiarowe. Warto jednak podkreślić, że w tym przypadku pracodawca oczekiwał od swoich pracowników włączonej kamery nie tyle na spotkaniach online, ile przez cały czas wykonywania pracy zdalnej w konkretnym dniu, tj. podczas udziału pracownika w internetowym kursie szkoleniowym. Oprócz włączonej kamery pracownik miał również udostępniać swój ekran. Możemy się jedynie domyśleć, że pracodawca chciał w ten sposób kontrolować udział pracownika w szkoleniu i zyskać pewność, że ten nie wykonuje podczas szkolenia innej pracy albo wręcz czynności z nią niezwiązanych. Nie był to zatem stały monitoring aktywności pracownika, lecz kontrola ograniczona do danego dnia. Pracownik odmówił udziału w szkoleniu, powołując się na swoją prywatność i dyskomfort pracy w takich warunkach. W odpowiedzi pracodawca zwolnił go ze skutkiem natychmiastowym, argumentując to odmową pracy. Na tle tego ciekawego przypadku pojawia się pytanie o uprawnienie pracodawcy w zakresie wymogu włączania kamerki internetowej na gruncie polskich przepisów. Odpowiadając na nie, należy na pewno odróżnić monitorowanie aktywności pracownika od wymogów dotyczących wykonywania pracy.

Nadzór i kontrola

Praca zdalna może wymagać jakiejś formy kontaktu. Może on być realizowany za pośrednictwem np. spotkań online z pracownikami z wykorzystaniem różnych komunikatorów internetowych. To samo dotyczy spotkań z klientami lub dostawcami. Spotkania online w dużej mierze uzupełniły inne formy komunikacji, takie jak e-mail lub telefon i wobec popularności pracy zdalnej, nawet w jej hybrydowej formie, zostaną z nami na długo.

Zasady internetowego savoir-vivre wymagają, aby uczestnik spotkania online miał włączoną kamerkę internetową. Jest to również wyraz szacunku dla innych uczestników spotkania. Nic tak bowiem nie deprymuje, jak poczucie, że to, o czym rozmawiamy, nie jest ważne dla uczestników spotkania. Wyłączona kamerka internetowa może być tego wyrazem. Oczywiście mogą występować przypadki, gdy nie jest to możliwe albo uzasadnione, jednak mają one charakter wyjątków, a nie stałej praktyki. Skoro jednak udział w takich spotkaniach jest elementem pracy pracownika, a pracownik realizuje w ten sposób swoje obowiązki pracownicze, to pracodawca może ustalić zasady wykonywania tej pracy. Ustalanie organizacji i porządku w procesie pracy należy bowiem do wyłącznych uprawnień pracodawcy. Co do zasady kwestie te pracodawca ustala w regulaminie pracy (art. 104 par. 1 kodeksu pracy) lub w poleceniach służbowych, jeżeli te są wymagane dla należytej realizacji zadań przez pracownika. Nie inaczej jest w przypadku pracy zdalnej. Obecnie praca ta nadal jest wykonywana na podstawie polecenia pracodawcy. Pracodawca może zatem ustalić i wymagać włączania przez pracowników pracujących zdalnie kamerek internetowych w celu uczestnictwa w spotkaniach. Odmowa włączenia kamery, jeżeli jest nieuzasadniona, może stanowić naruszenie wskazanego przez pracodawcę porządku i organizacji pracy. Pracownik musi się zatem liczyć z określonymi konsekwencjami, gdy kamerki nie włączy. Pracodawca z kolei może stosować wobec takiego pracowników różnorodne sankcje – od nałożenia kary porządkowej po, w określonych sytuacjach, rozwiązanie umowy o pracę.