Jakie zmiany w kodeksie pracy w 2026 roku?

2026 rok to czas wielu zmian w kodeksie pracy, które realnie wpłyną na sytuację pracowników. Obok tych, dotyczących jawności wynagrodzeń i neutralności płciowej, wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę i minimalnej stawki godzinowej, istotnych jest także szereg regulacji, które wpływają na urlop wypoczynkowy pracownika.

Zmiany, które systematycznie wchodzą w życie od 1 stycznia 2026 roku, obejmują zarówno sposób obliczania stażu pracy, który bezpośrednio wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego, jak i zasady wypłacania ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu. Warto także pamiętać o pilotażowym programie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który zakłada skrócenie czasu pracy.

Urlop 2026

Wśród najważniejszych zmian w przepisach, które wpłyną na urlop wypoczynkowy pracowników w 2026 roku, wymienić należy:

  • zasady obliczania stażu pracy,
  • sposób wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop,
  • skrócony czas pracy,
  • dni wolne dla urzędników.

Zasady obliczania stażu pracy a urlop

Zgodnie z art. 154 § 1 k.p. wymiar urlopu wypoczynkowego dla pracownika zatrudnionego krócej niż 10 lat wynosi 20 dni, zaś tego, który przepracował co najmniej 10 lat i więcej – 26 dni. Zatem na długość urlopu należnego pracownikowi wpływa to, jaki okres przepracował, czyli tzw. staż pracy. Przy czym nie chodzi o liczbę lat przepracowaną u danego pracodawcy, ale łącznie.

Zasady obliczania stażu pracy uległy zmianie w 2026. W myśl dodanego art. 3021 k.p. wlicza się do niego okres:

  • prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,
  • wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług,
  • wykonywania umowy agencyjnej,
  • współpracy z osobą wykonującą zadania na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej,
  • pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
  • wykonywania udokumentowanej pracy zarobkowej za granicą.

Co to oznacza dla pracowników i wymiaru ich urlopu wypoczynkowego? Wliczenie umów cywilnoprawnych do stażu pracy spowoduje, że wielu pracowników może jednorazowo zyskać prawo do sześciu dni urlopu.

Aby na nowo przeliczyć staż pracy, należy jednak pamiętać o odpowiednim potwierdzeniu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej i podleganiu ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. Pracownik, którego okresy mają zostać wliczonego do okresu zatrudnienia, musi uzyskać zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w razie niewykorzystania przez pracownika przysługującego mu urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy ma on prawo do ekwiwalentu. Ustawodawca nie określa jednak, kiedy powinien on zostać wypłacony. W praktyce rodzi to niekiedy trudności związane z tworzeniem dodatkowych list płac, a nawet wyliczaniem wysokości ekwiwalentu.

Nowelizacja kodeksu pracy, która wejdzie w życie 27 stycznia 2026 roku, zakłada uregulowanie terminu wypłaty ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu. W myśl dodanego art. 171 § 3 i 4 pracodawca dokonuje wypłaty w terminie ustalonym dla wypłaty wynagrodzenia za pracę. Jeżeli zaś termin taki wypada przed dniem rozwiązania umowy o pracę lub wygaśnięcia stosunku pracy, ekwiwalent wypłacany jest w terminie 10 dni od dnia rozwiązania umowy lub wygaśnięcia stosunku pracy.

Choć regulacja ta nie wpływa wprost na długość czy sposób odbywania urlopu wypoczynkowego, to jednak w istotny sposób oddziałuje na skutki jego niewykorzystania.

Skrócony czas pracy 2026

1 stycznia 2026 to także dzień rozpoczęcia pilotażowego programu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który zakłada wprowadzenie skróconego czasu pracy przy jednoczesnym zachowaniu wynagrodzenia, a także prawa do urlopu wypoczynkowego w takim samym wymiarze. Co to oznacza dla pracownika? Mimo przepracowania mniejszej liczby godzin, będzie mógł on skorzystać z dwudziesto- lub dwudziestosześciodniowego urlopu.

Zgodnie z danymi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w pilotażu uczestniczy 90 pracodawców, co daje ponad 5 tys. pracowników, którzy w 2026 roku będą cieszyli się większą liczbą dni wolnych.

Na czym polega skrócenie czasu pracy, które mogą testować pracodawcy? Pilotaż zakłada stosowanie jednego z trzech modeli:

  • zmniejszenie liczby dni pracy w tygodniu, czyli pracownicy zyskują jeden dzień wolny w tygodniu,
  • zmniejszenie liczby godzin pracy w poszczególne dni, czyli pracownicy zyskują krótszy dzień pracy,
  • zmniejszenie liczby godzin pracy przez dodatkowe dni wolne w miesiącu lub przez udzielenie pracownikom dodatkowych dni wolnych w postaci urlopu wypoczynkowego.

Warto także zaznaczyć, że dopuszczono zastosowanie innych modeli, które zaproponowane przez pracodawcę mają odpowiadać specyfice jego pracy.

Dofinansowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pilotaż jest kolejnym krokiem, który ma doprowadzić do poprawy równowagi pomiędzy życiem prywatnym a zawodowym, przy jednoczesnym zwiększeniu efektywności pracowników.

Dodatkowe dni wolne

W kontekście dni wolnych od pracy w 2026 roku warto też pamiętać o dwóch dniach, które mocą zarządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 stycznia 2026 roku wprowadzone zostały dla członków korpusu służby cywilnej. Zgodnie z zarządzeniem dni:

  • 14 sierpnia 2026 roku, z tytułu święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, który przypada 15 sierpnia 2026 roku tj. w sobotę,
  • 28 grudnia 2026 roku, z tytułu święta drugiego dnia Bożego Narodzenia, który przypada 26 grudnia 2026 roku tj. w sobotę,

są dla pracowników służby cywilnej, urzędników służby cywilnej oraz osób zajmujących wyższe stanowiska w służbie cywilnej wolnymi od pracy.

W praktyce oznacza to, że urzędnicy w 2026 roku będą mogli przedłużyć dwa weekendy w roku o wolne piątki.

FAQ

Jak staż pracy wpływa na urlop wypoczynkowy?

Długość stażu pracy, czyli okres jaki przepracował pracownik, wpływa na długość jego urlopu wypoczynkowego w taki sposób, że w razie stażu pracy krótszego niż 10 lat wynosi on 20 dni, zaś stażu w wymiarze 10 lat i więcej – 26 dni.

Co wlicza się do stażu pracy w 2026 roku?

Do stażu pracy od 2026 wliczane są także m.in. okresy wykonywania pracy na umowę zlecenia lub dzieło, a także wykonywania pracy za granicą.

Kiedy ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy?

Od 27 stycznia 2026 roku w razie z rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy i niewykorzystania urlopu wypoczynkowego ekwiwalent wypłacony powinien zostać w terminie ustalonym dla wypłaty wynagrodzenia za pracę lub w terminie 10 dni od dnia rozwiązania umowy lub wygaśnięcia stosunku pracy.

Źródła:

  1. gov.pl.
  2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy, Dz. U. 1974 nr 24 poz. 141.
  3. Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, Dz. U. 2026 poz. 25.
  4. Zarządzenie nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 stycznia 2026 roku w sprawie wyznaczenia dla członków korpusu służby cywilnej dni wolnych od pracy, Monitor Polski poz. 36.