Co szósty Polak nie wie, co zrobić po kradzieży PESEL-u. Najgorzej wypada grupa, po której nikt by się tego nie spodziewał

Polacy nie wiedzą, co zrobić po kradzieży PESEL-u. Młodzi wypadają zaskakująco słabo

Utrata kontroli nad numerem PESEL może oznaczać poważne problemy, a mimo to wielu Polaków nie wiedziałoby, jak zachować się w takiej sytuacji. Z badań zrealizowanych na zlecenie ChronPESEL.pl i Krajowego Rejestru Długów wynika, że aż 16 proc. respondentów nie potrafiłoby podjąć odpowiednich działań po kradzieży lub wyłudzeniu danych. W praktyce oznacza to, że co szósty Polak mógłby stracić cenny czas dokładnie wtedy, gdy liczy się szybka reakcja.

Obawy związane z bezpieczeństwem danych nie są przypadkowe. Prawie dwie trzecie badanych deklaruje lęk przed skutkami przejęcia numeru PESEL. Częściej takie obawy zgłaszają kobiety niż mężczyźni. Co więcej, niemal jedna piąta ankietowanych twierdzi, że miała już styczność z próbą przejęcia swoich danych, a część potwierdza, że rzeczywiście padła ofiarą oszustwa.

Zobacz także

Rząd przyjął nową strategię cyberbezpieczeństwa

Zapisz na później

Pokolenie Z z niepokojącym wynikiem

Największe zaskoczenie przyniosły odpowiedzi najmłodszych uczestników badania. Choć osoby z pokolenia Z są zwykle postrzegane jako najbardziej oswojone z technologią, to właśnie one najczęściej deklarowały brak wiedzy o tym, jak reagować po kradzieży PESEL-u. W grupie osób w wieku 18–24 lata aż 40 proc. przyznało, że nie wiedziałoby, jakie kroki podjąć.

Dla porównania wśród seniorów po 65. roku życia taki problem zgłaszał mniej niż co piąty badany. Wyniki sugerują, że swobodne korzystanie z internetu nie zawsze idzie w parze ze świadomością zagrożeń i wiedzą o ochronie danych.

Równie interesująco wygląda kwestia wykształcenia. Dyplom uczelni wyższej nie przekładał się na wyraźnie większą wiedzę dotyczącą cyberbezpieczeństwa. Odsetek osób deklarujących niewiedzę był zbliżony niezależnie od poziomu edukacji. To pokazuje, że w praktyce większe znaczenie może mieć codzienna ostrożność niż formalne wykształcenie.

Największy strach? Długi i wykorzystanie danych

Najbardziej niepokojącą wizją dla Polaków pozostają konsekwencje finansowe. Wśród osób obawiających się kradzieży PESEL-u zdecydowana większość wskazuje ryzyko zaciągnięcia kredytu lub pożyczki na swoje dane. Wielu respondentów obawia się także zakładania kart SIM czy działalności gospodarczej przez oszustów.

Duży niepokój budzi również możliwość podszywania się pod ofiarę. Respondenci wskazują scenariusze związane z wysyłaniem fałszywych wezwań do zapłaty, wykorzystywaniem danych do przestępstw czy ich dalszą sprzedażą na nielegalnym rynku. Takie sytuacje mogą oznaczać nie tylko straty finansowe, ale również problemy z reputacją i poczuciem bezpieczeństwa.

Reagujemy dopiero po problemach

Większość badanych zna podstawowe działania, które należy podjąć po kradzieży danych. Najczęściej wskazywano zastrzeżenie numeru PESEL – na przykład w aplikacji mObywatel – oraz zgłoszenie sprawy policji. Część osób deklarowała również kontakt z bankiem, zgłoszenie do odpowiednich instytucji lub wymianę dokumentów.

Znacznie gorzej wygląda jednak kwestia działań zapobiegawczych. Tylko co trzeci respondent zadeklarował, że monitorowałby wykorzystanie swoich danych lub historię kredytową. Oznacza to, że wielu Polaków zaczyna działać dopiero wtedy, gdy szkody już się pojawią. Tymczasem szybka informacja o próbie użycia danych może pozwolić zatrzymać problem jeszcze przed podpisaniem umowy lub wypłatą pieniędzy. Gdy reakcja przychodzi zbyt późno, przewagę zyskują cyberprzestępcy.