Gdyby w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych częściej było możliwe zaspokojenie zadłużenia z tytułu odsetek, nie byłoby problemu. Jednak wierzyciele zwykle nie są zaspokajani w zakresie całej należności głównej, więc na dalszy plan schodzi też kwestia odsetek - pisze Paweł Lewandowski, Kancelaria Adwokata i Doradcy Restrukturyzacyjnego Paweł Lewandowski.
Jak wyliczać odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych w sytuacji ogłoszenia upadłości czy też otwarcia postępowań restrukturyzacyjnych dłużników? Jeszcze do niedawna nie było to takie oczywiste, a wręcz dochodziło do wielu sporów na tle interpretacji tego zagadnienia. Ustawodawca zauważył ten problem i w ustawie z 4 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych, która zacznie obowiązywać 8 grudnia br., przesądził o tym, które zdarzenie będzie skutkować wyłączeniem stosowania ustawy. W art. 3 pkt 1 nowelizacji postanowiono, że jej przepisów nie stosuje się do długów objętych postępowaniami prowadzonymi na podstawie prawa upadłościowego oraz prawa restrukturyzacyjnego odpowiednio od dnia ogłoszenia upadłości albo od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego.
Regulacje bez wątpliwości
Wspomniana nowelizacja była konieczna. Nowe brzmienie przywołanego wyżej przepisu ma spowodować usunięcie problemów z jego stosowaniem. Dzięki temu wierzyciele będą mieli pewność, do kiedy mogą naliczać odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych. Wydawać by się mogło, że przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji, w którym wskazywano, że ustawy nie stosuje się do długów objętych postępowaniem upadłościowym albo restrukturyzacyjnym, jasno określał zakres wyłączeń. Jednak zwięzłość tej regulacji nie szła w parze z precyzją, a w praktyce pojawiały się wątpliwości, czy dniem, od którego nie należy już stosować ustawy, jest dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, czy może uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Przepis nie wyznaczał bowiem zdarzenia, od którego zajścia ustawy nie należało stosować. Wierzyciele zachowują również prawo naliczania odsetek do dnia ogłoszenia upadłości albo wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Jeśli zatem majątek niesolidnego dłużnika pozwoli na zaspokojenie nie tylko wierzytelności głównych, to wprowadzona nowelizacja zwiększy zakres zaspokojenia wierzyciela.
Sądowa pomoc
Nie tylko ustawodawca w ostatnim czasie wziął w obronę wierzycieli. Również Sąd Najwyższy 5 października 2022 r. podjął uchwałę dotyczącą możliwości przyznania wierzycielowi odsetek ustawowych za opóźnienie z art. 481 par. 1 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) w sytuacji, gdy wnosił on o uznanie odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych (sygn. akt III CZP 101/22). Problem, z którym zmierzył się SN, sprowadzał się w istocie do oceny skutku wyłączenia stosowania przepisów ustawy w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Wątpliwości wzbudziło bowiem to, czy art. 481 par. 1 k.c. o odsetkach ustawowych za opóźnienie wchodzi w miejsce przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, czy wierzyciel traci uprawnienie do naliczenia jakichkolwiek odsetek. Sąd uznał, że jeśli wierzyciel w postępowaniu upadłościowym nie może się domagać zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, to ma prawo żądania uznania odsetek ustawowych za opóźnienie. I choć uchwała ta nie ma mocy zasady prawnej i zapadła w składzie trzyosobowym, to niewątpliwie mieć będzie istotne znaczenie dla praktyki upadłościowej i restrukturyzacyjnej.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.