NFZ bierze pod lupę recepty seniorów 65+. 200 lekarzy dostało specjalne pisma

Program bezpłatnych leków dla seniorów 65+ kosztuje państwo coraz więcej — jeszcze w 2022 r. wydatki wynosiły około 2 mld zł, a w 2025 r. przekroczyły już 9 mld zł. NFZ przekonuje, że chodzi o lepsze wykorzystanie publicznych pieniędzy, lekarze i pacjenci obawiają się jednak, czy zmiany nie przełożą się na częstsze zamiany leków w aptekach.

NFZ sprawdza recepty na leki 65 plus. Dlaczego rosną koszty darmowych leków dla seniorów?

W Narodowym Funduszu Zdrowia trwa dziś bardzo dokładne liczenie kosztów refundacji leków dla seniorów. Szczególnie tych, które trafiają na listę bezpłatnych preparatów dla osób po 65. roku życia. Z ustaleń portalu cowzdrowiu.pl wynika, że Fundusz wytypował 200 lekarzy, których recepty generowały największe różnice między kosztem droższych leków a ceną ich tańszych odpowiedników.

NFZ nie wysłał jednak kontroli ani wezwań do zwrotu pieniędzy. Lekarze otrzymali zestawienia pokazujące, gdzie — według Funduszu — można byłoby zastosować tańszy preparat z tą samą substancją czynną, dawką i postacią leku. Analiza obejmuje na razie głównie tabletki doustne.

W tle jest gigantyczny wzrost kosztów programu 65+. Jeszcze trzy lata temu wydatki wynosiły około 2,05 mld zł. Dziś przekraczają 9 mld zł rocznie. Dla NFZ to coraz większe obciążenie finansowe, zwłaszcza że liczba seniorów korzystających z darmowych leków stale rośnie.

Darmowe leki dla seniorów 65+ zostają. NFZ może częściej proponować zamienniki

Pacjenci najczęściej obawiają się jednego scenariusza — że darmowe leki znikną albo trzeba będzie do nich dopłacać. Na razie nic na to nie wskazuje. Program 65+ pozostaje bezpłatny dla uprawnionych pacjentów, a działania NFZ koncentrują się na wyborze tańszych odpowiedników refundowanych preparatów.

To ważne szczególnie dla seniorów przyjmujących po kilka lub kilkanaście leków dziennie. Wielu z nich zna swoje preparaty po kolorze opakowania albo nazwie handlowej. Nawet niewielka zmiana potrafi wywołać stres, zwłaszcza u osób starszych cierpiących na choroby przewlekłe czy zaburzenia pamięci.

Farmaceuci od lat tłumaczą pacjentom, że zamiennik może działać tak samo skutecznie, jeśli zawiera tę samą substancję czynną i tę samą dawkę. Problem pojawia się wtedy, gdy senior przyzwyczaja się do konkretnego preparatu albo jednocześnie stosuje wiele terapii. W takiej sytuacji każda zmiana wymaga ostrożności i dokładnego wyjaśnienia przez lekarza lub farmaceutę.

Zobacz także

Szpital rezygnuje z salowych od 1 czerwca. 62 pracownice boją się o przyszłość

Jakie leki 65 plus NFZ uznaje za najdroższe? Chodzi głównie o serce i cukrzycę

Z informacji przekazywanych lekarzom wynika, że największe różnice cenowe dotyczą leków stosowanych w najczęstszych chorobach przewlekłych seniorów. Chodzi przede wszystkim o preparaty

• kardiologiczne,
• przeciwcukrzycowe,
• obniżające cholesterol.

Największe kwoty „potencjalnych nadpłat” pojawiają się przy lekach przeciwzakrzepowych, statynach oraz preparatach stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Które leki dla seniorów generują najwyższe koszty refundacji?

Dla części pacjentów te nazwy brzmią abstrakcyjnie, ale chodzi o preparaty przyjmowane codziennie przez setki tysięcy seniorów w Polsce.

Czy lekarz musi przepisać tańszy zamiennik leku? Co mogą usłyszeć seniorzy w gabinecie

Nie. Lekarz nadal podejmuje decyzję terapeutyczną i odpowiada za leczenie konkretnej osoby. NFZ może rekomendować tańsze odpowiedniki, ale nie może automatycznie nakazać zmiany terapii wyłącznie z powodów finansowych. W praktyce oznacza to, że jeśli pacjent dobrze reaguje na konkretny preparat, lekarz może pozostać przy dotychczasowym leczeniu. Problem polega jednak na tym, że presja ekonomiczna w systemie ochrony zdrowia rośnie z roku na rok. Wielu medyków spodziewa się więc, że rekomendacje NFZ będą z czasem coraz bardziej stanowcze.

Zobacz także

ZUS zmienia terminy wypłat dodatku pielęgnacyjnego. Seniorzy dostaną 366,68 zł wcześniej

Lista leków 65 plus 2026. Kiedy senior dostanie lek za darmo?

Program bezpłatnych leków 65+ działa na podstawie listy refundacyjnej Ministerstwa Zdrowia. Obejmuje preparaty stosowane m.in. w leczeniu:

• nadciśnienia tętniczego,
• cukrzycy,
• niewydolności serca,
• POChP i astmy,
• choroby Parkinsona,
• choroby Alzheimera,
• osteoporozy,
• chorób tarczycy.

Żeby senior otrzymał lek bezpłatnie, recepta musi zawierać oznaczenie „S”. Pacjent musi też spełniać wskazania refundacyjne określone dla danego preparatu. To właśnie ten mechanizm powoduje, że dwa bardzo podobne leki mogą mieć zupełnie inne zasady refundacji.

Program darmowych leków 65 plus kosztuje miliardy. NFZ szuka nowych oszczędności

Eksperci rynku zdrowia od miesięcy zwracają uwagę, że refundacja leków staje się jednym z największych wydatków publicznej ochrony zdrowia. Starzenie się społeczeństwa sprawia, że liczba pacjentów korzystających z programu będzie rosła. Dziś politycznie bardzo trudno wyobrazić sobie ograniczenie programu 65+. Seniorzy traktują darmowe leki jako jedno z najważniejszych świadczeń zdrowotnych ostatnich lat. Dlatego NFZ szuka oszczędności inaczej — przez analizę recept, zamienniki i kontrolowanie kosztów refundacji. Dla pacjentów najważniejsze pozostaje jednak coś innego: bezpieczeństwo terapii i jasna informacja. Senior, który wychodzi z gabinetu z nową receptą, chce wiedzieć przede wszystkim, czy lek będzie działał tak samo i czy nadal dostanie go bezpłatnie.