Odwaga kobiet w XXI wieku. Konferencja o nauce, bezpieczeństwie i przywództwie

Prowadzący wydarzenie Marcin Kwaśny i Aleksandra Fabin-Jadczak przypomnieli, że konferencja stanowi także podsumowanie pięciu lat projektu wzmacniającego pozycję kobiet w życiu społecznym i zawodowym. Obok głównej sceny odbywały się warsztaty eksperckie i spotkania networkingowe. Ambicją organizatorów było również postawienie diagnozy dotyczącej sytuacji kobiet w Polsce w 2026 roku.

Polka aktywna, ambitna, ale przeciążona

Dr Jolanta Rzegocka, prezeska Fundacji Polka XXI wieku, oraz Ilona Peszko-Biskupska, wiceprezeska organizacji, przypomniały na wstępie o realizowanych projektach: mentoringowym programie „Zmiana”, klubie Board Ready Women’s Club przygotowującym kobiety do funkcji w zarządach i radach nadzorczych oraz inicjatywie „Powrót z Mocą”, wspierającej panie wracające do pracy po urlopach macierzyńskich i wychowawczych. Zapowiedziały również dalsze zaangażowanie fundacji w projekty europejskie, w tym udział w programie Horyzont Europa (Horizon Europe) wspierającym kobiece biznesy i projekty deep tech.

Natomiast z przedstawionych danych wyłania się obraz Polek coraz silniejszych ekonomicznie i edukacyjnie: rośnie liczba kobiet na kierunkach technicznych, dwie trzecie z nich jest aktywnych zawodowo, a jedna trzecia firm w Polsce prowadzona jest przez kobiety. Jednocześnie to kobiety nadal wykonują większość niewidzialnej pracy opiekuńczej i organizacyjnej — zarządzają codziennością, opieką nad dziećmi i starzejącymi się rodzicami, często po zakończeniu pełnoetatowej pracy. To napięcie między awansem a przeciążeniem stało się ważnym kontekstem całego wydarzenia.

Marta Nawrocka: odwaga nie zawsze widoczna

Ton inauguracji nadało wystąpienie małżonki Prezydenta RP Marty Nawrockiej. Mówiła ona o znaczeniu odwagi w życiu współczesnych kobiet. Podkreślała, że kluczowe decyzje często polegają na wyborze między oczekiwaniami otoczenia a własnymi wartościami.Jak zaznaczyła, najważniejsza bywa odwaga niewidoczna - ta, która nie trafia na pierwsze strony gazet, ale kształtuje codzienne decyzje i życiową konsekwencję. Jak definiowała, prawdziwa wolność wynika z wierności własnym przekonaniom, a odwaga polega nie na najgłośniejszym głosie, lecz na umiejętności pozostania sobą mimo presji i krytyki. Mówiła także o sile polskich kobiet, która ujawnia się przede wszystkim w codziennej pracy, ambicji i zdolności łączenia wielu ról.

Bezpieczeństwo ma nie tylko wymiar militarny

Pierwszy panel konferencji poświęcony był obronie cywilnej i roli kobiet w budowaniu odporności państwa. Moderujący dyskusję Mariusz Marszałkowski z Defence24 podkreślał, że bezpieczeństwo nie zaczyna się wyłącznie w instytucjach państwowych, lecz także w rodzinach, szkołach i lokalnych społecznościach. Punktem odniesienia były doświadczenia Ukrainy oraz pytanie o wnioski dla Polski.

Anna Maria Dyner z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych zwracała uwagę, że debata o bezpieczeństwie zbyt często koncentruje się wyłącznie na wymiarze militarnym. Tymczasem kluczowe jest przygotowanie społeczeństwa do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych - od chaosu informacyjnego po zakłócenia usług publicznych. Podkreślała znaczenie edukacji obywatelskiej i odporności na dezinformację, a także potrzebę przygotowania społeczeństwa na pierwsze 72 godziny kryzysu.

Ten wątek rozwijała ppłk Anna Czajkowska-Małachowska z Wojsk Obrony Terytorialnej, wskazując, że odporność musi być budowana lokalnie. WOT rozwija programy szkoleniowe dla obywateli obejmujące m.in. pierwszą pomoc, reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych czy cyberbezpieczeństwo. Zwróciła także uwagę na rosnącą obecność kobiet w formacji, stanowią one ok. 20 proc. żołnierzy i pełnią służbę na wszystkich szczeblach dowodzenia.

Obrona cywilna jako codzienny nawyk

Joanna Ryngwelska z Advanced Protection Systems mówiła o roli technologii w bezpieczeństwie, zwłaszcza w kontekście systemów przeciwdronowych, których znaczenie unaoczniła wojna w Ukrainie. Rozwój krajowego przemysłu obronnego - podkreślała - jest elementem suwerenności państwa.

Z kolei Anna Zapolska z inicjatywy „Miejski Survival Matki Polki” zwracała uwagę, że przygotowanie na kryzysy zaczyna się od prostych umiejętności: podstawowego wyposażenia, znajomości otoczenia czy pierwszej pomocy. Jej zdaniem odporność opiera się na trzech filarach: zaangażowaniu, umiejętnościach i wyposażeniu.

Karolina Łappo z Civil Defense PL podkreślała natomiast, że największym problemem jest dziś brak społecznego poczucia pilności. Dlatego potrzebny jest nowy język rozmowy o bezpieczeństwie - w mniejszym stopniu oparty na strachu, a bardziej na budowaniu sprawczości i odpowiedzialności.

Odwaga myślenia a nauka i technologie

Drugi panel, moderowany przez dr. Tomasza Rożka, poświęcony był kobietom w nauce, medycynie i nowych technologiach. Rozmowa dotyczyła nie tylko sukcesów, lecz także źródeł naukowej ciekawości, roli mentorów, przypadku i wytrwałości w badaniach.

Prof. Marta Miączyńska z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie wspominała, że na początku kariery słyszała, iż chemia nie jest dobrym wyborem dla kobiety. Ostatecznie wybrała biologię, kierując się ciekawością. Podkreślała znaczenie mentorów oraz konieczność elastyczności w nauce, gdzie odkrycia często wynikają z nieoczekiwanych zwrotów.

Dr Joanna Bagniewska z Polonium Foundation opowiadała o swojej drodze od fascynacji przyrodą do pracy łączącej badania z edukacją społeczną. Jednym z przykładów jest projekt mapowania bioróżnorodności na terenach szkolnych w Wielkiej Brytanii, w którym uczniowie współpracują z naukowcami przy identyfikowaniu gatunków obecnych wokół szkół.

Dorota Dardzińska z IQ BIOZOOM mówiła o pracy nad technologią testów ślinowych umożliwiających diagnostykę w czasie rzeczywistym. Podkreślała, że innowacje wymagają długotrwałej pracy, utrzymywania finansowania i zespołu oraz odporności psychicznej w momentach, gdy efekty badań nie są jeszcze widoczne.

O współpracy nauki i biznesu mówiła Karolina Jarosińska z ExecMind, wskazując na potrzebę rozwijania w Polsce kompetencji badawczo-rozwojowych w sektorze life science. Z kolei dr Justyna Małkuch-Świtalska podkreślała znaczenie komunikacji nauki — umiejętności opowiadania o projektach i kompetencjach w sposób zrozumiały dla różnych środowisk.

Kinga Gruszecka z Polish Space Professionals Association zwracała uwagę na pokoleniową zmianę w podejściu do technologii, podkreślając znaczenie współpracy i wsparcia w rozwijaniu nowych sektorów, w tym branży kosmicznej.

Wspólny mianownik: sprawczość

Choć panele dotyczyły różnych obszarów - bezpieczeństwa, nauki, biotechnologii czy nowych technologii - łączył je wspólny wniosek: kobiety są realnymi uczestniczkami procesów kształtujących państwo, gospodarkę i życie społeczne.

Z jednej strony bezpieczeństwo narodowe zaczyna się od przygotowania rodzin i lokalnych wspólnot, z drugiej - przełomy naukowe rodzą się z ciekawości, wytrwałości i odwagi zadawania pytań. W obu przypadkach odwaga rzadko jest spektakularnie widoczna. Najczęściej przejawia się w codziennej pracy, konsekwencji i gotowości do brania odpowiedzialności.

To właśnie ta definicja odwagi - bliższa sprawczości niż symbolice - stała się najważniejszym przesłaniem konferencji Fundacji Polka XXI wieku. Zwieńczeniem całodniowego wydarzenia była uroczysta Gala Konkursu Polka XXI wieku, podczas której wręczono nagrody Laureatkom i Finalistkom konkursu.

Krzysztof Ratnicyn