Funkcjonowanie TK w ocenie sędziego Zawistowskiego i prof. Safjana. Status sędziów wybranych przez Sejm

Dwa osobne obchody 40-lecia Trybunału Konstytucyjnego

Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa sędzia Dariusz Zawistowski ocenił w piątek, że jesteśmy w punkcie, który wymaga dość radykalnych działań po to, żeby Trybunał Konstytucyjny mógł realizować swoje zadania.

W Krajowej Radzie Sądownictwa w piątek odbyła się konferencja z okazji 40-lecia Trybunału Konstytucyjnego. Wzięli w niej udział członkowie Krajowej Rady Sądownictwa oraz m.in. byli prezesi TK: prof. Andrzej Zoll, prof. Marek Safjan, Jerzy Stępień, dr Bohdan Zdziennicki, a także sędziowie TK w stanie spoczynku - w tym prof. Ewa Łętowska.

KRS była gospodarzem dzisiejszej konferencji, która była bardzo ważna, ale miała trochę inny wymiar. Mniej w niej chodziło o świętowanie, a raczej bardziej o refleksję i zastanowienie się nad tym, jak może i powinien funkcjonować Trybunał Konstytucyjny - powiedział sędzia Zawistowski podczas popołudniowego briefingu podsumowującego konferencję w KRS.

Jak ocenił „jesteśmy w punkcie takim, który wymaga dość radykalnych działań po to, żeby Trybunał Konstytucyjny mógł (...) realizować swoje zadania”. - Bardzo ważne było to, co mówiła prof. Łętowska. Profesor podkreślała, że bez dialogu i normalnej pracy trudno będzie doprowadzić do sytuacji, w której TK będzie pełnił swoją ustrojową rolę - wskazał.

Gorzka ocena byłych prezesów: „Czas destrukcji i niszczenia”

Z kolei prezes TK w latach 1998–2006 Marek Safjan powiedział, że obecnie „jest niezwykle ważny moment do tego, aby spojrzeć na TK z perspektywy 40-lecia, pokazując jego miejsce, pokazując słabości regulacyjne, ale też bardzo pozytywne konsekwencje, które wynikały z jego funkcjonowania w ciągu 30 lat historii”. - Oczywiście wyłączam te ostatnie 10 lat, bo to jest czas destrukcji i niszczenia - zastrzegł.

Równolegle w piątek rocznica 40-lecia była obchodzona w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego. W tamtej konferencji, którą zorganizowano w siedzibie TK, głos zabierali m.in. prezes TK Bogdan Święczkowski i szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki.

Safjan był pytany przez dziennikarzy, dlaczego konferencja zorganizowana w gmachu KRS nie odbyła się w siedzibie TK, a jej uczestnicy nie brali udziału w obchodach zorganizowanych w Trybunale. - Dlatego, że uważamy, iż nie funkcjonuje rzeczywisty TK, więc byłby to udział w uroczystości mającej charakter w istocie rzeczy pozorny, skoro jest ona organizowana w ramach instytucji, która - trzeba to powiedzieć jasno - uzurpuje sobie funkcje sądu konstytucyjnego - odpowiedział były prezes TK.

Problem z publikacją wyroków i odbudową zaufania

Z kolei wybrany w marcu br. przez Sejm na sędziego TK Krystian Markiewicz, od którego prezydent Karol Nawrocki nie odebrał osobiście ślubowania, wyraził nadzieję, że przy okazji kolejnej rocznicy działalności Trybunału będzie można już powiedzieć, iż „TK jest w pełni niezależnym organem, do którego Polki i Polacy mają zaufanie”. - To zaufanie trzeba odbudować i można je odbudować tylko w ten sposób, że TK zacznie służyć obywatelom, a przestanie być organem politycznym - dodał.

W marcu 2024 r. uchwale Sejm podkreślił, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.

Spór o ślubowania sędziów przed prezydentem Karolem Nawrockim

Ponadto do 13 marca tego roku Sejm obecnej kadencji nie obsadzał powstających wakatów w Trybunale. W marcu jednak wybrał sześcioro sędziów TK. Dotychczas jednak do orzekania dopuszczonych zostało dwoje z nich, od których prezydent Karol Nawrocki odebrał ślubowanie. Pozostałych czworo do orzekania dopuszczonych nie zostało; 9 kwietnia podczas uroczystości w sejmowej Sali Kolumnowej złożyli ślubowanie z formułą, że robią to „wobec prezydenta”. Następnie przekazali pisemne roty ślubowań na biurze podawczym Kancelarii Prezydenta RP. Nie objęli jednak urzędów w TK, ponieważ prezes Trybunału Bogdan Święczkowski wskazał, iż wydarzenia w Sejmie z ich udziałem nie może uznać za ślubowanie „wobec prezydenta”.

Sytuacja tych czworga sędziów pozostaje wciąż przedmiotem sporu. W czerwcu też został wybrany na sędziego TK Sławomir Patyra, od którego prezydent odebrał ślubowanie. Natomiast niedawno na kolejnego sędziego Trybunału wybrany został Maciej Berek. (PAP)