TK

Koalicja do zeszłego piątku mogła uchodzić za obrońców praworządności. Dziś to niemożliwe, bo ludzie nie zajmują się aż tak szczegółowo skomplikowaną sytuacją w TK, ale widzą oddziały policji w pełnym rynsztunku – mówi w wywiadzie dla DGP prof. Marcin Matczak.

Proces przywracania właściwej pozycji TK powinien się odbywać na jasnych i niebudzących zastrzeżeń podstawach prawnych. W czasach, gdy każdy uważa, że zna się na prawie konstytucyjnym, należy korzystać z jednoznacznych konstrukcji prawnych, a nie tworzyć nowatorskie koncepcje odwołujące się do dyskusyjnych wartości pozaprawnych.

We czwartek na stronie Trybunału Konstytucyjnego opublikowano zarządzenie sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej, z którego wynika, że we wtorek 10 listopada o godz. 10:00 w Warszawie odbędzie się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Wśród tematów, którymi zajmą się sędziowie, ma być m.in. dokonanie zmian w Regulaminie TK.

„Proponuję, aby Trybunał Konstytucyjny – a dziś już wiemy, że chodzi o dwie instytucje, które bezpodstawnie roszczą sobie prawo do tego, by być Trybunałem Konstytucyjnym – zniknął” – mówi w rozmowie z DGP senator Kazimierz Michał Ujazdowski, który już jakiś czas temu przedstawiał propozycję tzw. resetu konstytucyjnego, zakładającego obsadzenie Trybunału od nowa.Zdaniem parlamentarzysty odpowiedzialność za kryzys wokół polskiego sądu konstytucyjnego spoczywa na szefie PiS Jarosławie Kaczyńskim, ale nie zmienia to faktu, że premier Donald Tusk popełnia w tej sprawie błąd. „Przekonywałem obóz rządzący, żeby powstrzymał się od tych działań, bo lepszy był stan nieistnienia Trybunału Konstytucyjnego niż eskalacja konfliktu” – mówi.

Deeskalacja sytuacji wokół Trybunału Konstytucyjnego jest konieczna, aby przywrócić obywatelom niezależny sąd konstytucyjny – twierdzi wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz. I przedstawia projekt zmian uzdrawiających sytuację wokół TK.

– Trybunał Konstytucyjny pogrążony jest w głębokim kryzysie instytucjonalnym od końca 2015 r. W obecnej sytuacji organ ten nie jest w stanie wykonywać swoich zadań w sposób niezależny i bezstronny, co negatywnie wpływa na poziom poszanowania praw człowieka i praworządności w Polsce – czytamy w opublikowanym przez Helsińską Fundację Praw Człowieka stanowisku w sprawie sytuacji wokół Trybunału Konstytucyjnego.

Zwołane przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską Zgromadzenie Ogólne sędziów TK zdecydowało, że może procedować w ośmioosobowym składzie. I rozlosowało składy, które mają zdecydować o tym, czy odsunięci od czynności Bogdan Święczkowski oraz Bartłomiej Sochański powinni być dalej zawieszeni.

Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego wszedł w etap, w którym coraz większe znaczenie mają nie kolejne interpretacje prawne, ale polityczna siła i "fakty dokonane". W „Komentarzu DGP” Daria Al Shehabi i Tomasz Pietryga rozmawiają o tym, dlaczego Karol Nawrocki może być zmuszony do kolejnego ruchu, czy kompromis wokół TK jest jeszcze możliwy i dlaczego 11 listopada może stać się w całej historii momentem kluczowym.

Jedyną osobą, której należałoby nie wliczać w ogólną liczbę sędziów Trybunału Konstytucyjnego, jest zaliczany do grona tzw. sędziów dublerów Jarosław Wyrembak – wskazują eksperci, z którymi rozmawiała DGP. Wykluczenie Bogdana Święczkowskiego oraz Bartłomieja Sochańskiego jest już dyskusyjne.

Sędzia Anna Korwin-Piotrowska orzeka od 27 lat. W piątek 30 października 2026 r. wydała zarządzenie o przerwie w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego, a następnie ogłosiła, że jako sędzia o najdłuższym stażu stoi teraz na czele Trybunału Konstytucyjnego.

W piątek 30 października po godzinie 18:00 na oficjalnej stronie Trybunału Konstytucyjnego pojawiła się informacja o przerwie w czynnościach służbowych prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Przejęcie kierowania instytucją ogłosiła Anna Korwin-Piotrowska, najstarszy stażem sędzia Trybunału. Zarządzenie o przerwie w czynnościach wydano na mocy artykułu 130 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Spór o ślubowanie sędziów TK, który od marca 2026 r. dzieli Sejm i prezydenta, nie jest przyczyną kryzysu, lecz jego ostatnim objawem. Przyczyna tkwi w samej konstytucji, która zapisuje równowagę władz jako zasadę, ale nie daje jej narzędzi. Zasada bez narzędzi przegrywa z większością, która narzędzia ma.