Polska na progu rewolucji? Nowe przepisy o marihuanie trafiły do Sejmu

Projekt ustawy przygotowany przez grupę posłów, w tym Ryszarda Petru i Ewę Szymanowską, przewiduje wprowadzenie jasnej granicy, poniżej której posiadanie marihuany nie będzie traktowane jako przestępstwo. W propozycji wskazano limit 15 gramów ziela konopi innych niż włókniste. Oznacza to, że osoby posiadające ilość równą lub mniejszą nie ponosiłyby odpowiedzialności karnej.

Drugim filarem zmian jest dopuszczenie uprawy jednej rośliny konopi na własny użytek. Warunkiem byłoby prowadzenie jej w miejscu prywatnym, niedostępnym dla osób trzecich i niewidocznym publicznie. Projekt przewiduje również konsekwencje wsteczne – postępowania wobec osób, które spełniałyby nowe kryteria, miałyby zostać umorzone.

Autorzy podkreślają, że obecny model prawny opiera się na represji nawet wobec użytkowników okazjonalnych, co ich zdaniem jest nieproporcjonalne do skali zagrożenia społecznego.

Obecne przepisy o posiadaniu marihuany – odpowiedzialność karna i sankcje

Obowiązujące regulacje wynikają z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Posiadanie marihuany – niezależnie od ilości – pozostaje czynem zabronionym. Zgodnie z art. 62 ustawy przewidziano trzy podstawowe typy odpowiedzialności.

W przypadku podstawowym grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności. Jeżeli sąd uzna, że sprawa dotyczy znacznej ilości narkotyku, sankcja wzrasta do przedziału od roku do 10 lat więzienia. Problemem pozostaje brak ustawowej definicji „znacznej ilości” – w praktyce przyjmuje się, że chodzi o ilość zdolną odurzyć co najmniej kilkadziesiąt osób.

Trzeci wariant to tzw. wypadek mniejszej wagi. W takiej sytuacji możliwe jest zastosowanie łagodniejszych środków, takich jak grzywna, ograniczenie wolności lub kara do roku więzienia. Sąd bierze pod uwagę m.in. ilość substancji, jej przeznaczenie oraz sytuację osobistą sprawcy.

Nieznaczna ilość marihuany – praktyka umorzeń i interpretacje sądów

Polskie prawo dopuszcza umorzenie postępowania, jeśli spełnione są trzy warunki: ilość była nieznaczna, substancja była przeznaczona na własny użytek, a kara byłaby niecelowa ze względu na niski stopień społecznej szkodliwości.

Brak precyzyjnej definicji powoduje, że każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie. W praktyce sądowej za ilość nieznaczną często uznaje się od 1 do 3 gramów marihuany. Decydujące znaczenie mają jednak również inne czynniki, takie jak sposób przechowywania czy okoliczności zatrzymania.

Istotne jest również rozumienie samego „posiadania”. W orzecznictwie przyjmuje się szeroką interpretację – obejmuje ono każde faktyczne władztwo nad substancją, nawet krótkotrwałe. Nie ma znaczenia, czy dana osoba jest właścicielem narkotyku ani jak długo go przechowywała.

THC i konopie włókniste. Granice legalnej uprawy w Polsce

W polskim prawie dopuszczalna jest uprawa konopi włóknistych, czyli odmian Cannabis sativa L. o niskiej zawartości substancji psychoaktywnych. Kluczowy jest poziom THC, który nie może przekraczać 0,3% w suchej masie rośliny.

Podwyższenie limitu z 0,2% do 0,3% w 2022 roku miało istotne znaczenie dla rolników. Wcześniej nawet niewielkie przekroczenia mogły skutkować koniecznością likwidacji plantacji, utratą dopłat i ryzykiem odpowiedzialności karnej. Obecnie takie przypadki należą do rzadkości.

Europa liberalizuje przepisy. Niemcy, Czechy i inne kraje UE

Polska nie jest odosobniona w debacie o zmianach prawa. W ostatnich latach wiele państw europejskich zdecydowało się na liberalizację przepisów dotyczących marihuany.

W Niemczech dopuszczono posiadanie do 50 gramów suszu, przy czym w przestrzeni publicznej limit wynosi 25 gramów. Legalna jest także uprawa do trzech roślin. W Czechach trwają prace nad przepisami pozwalającymi na przechowywanie do 100 gramów w domu oraz 25 gramów poza nim.

Podobne rozwiązania funkcjonują w Portugalii, Hiszpanii czy Belgii, gdzie nacisk położono na ograniczenie karania użytkowników na rzecz polityki zdrowotnej i profilaktyki.

Medyczne właściwości konopi. THC i CBD w terapii

Konopie mają również zastosowanie w medycynie, co zostało uwzględnione w polskich przepisach. Ziele konopi innych niż włókniste może być wykorzystywane jako surowiec farmaceutyczny.

THC, choć odpowiada za działanie psychoaktywne, wykazuje także właściwości przeciwbólowe, przeciwwymiotne i przeciwzapalne. Z kolei CBD nie działa odurzająco, a jego zastosowanie obejmuje m.in. leczenie padaczki lekoopornej, zaburzeń lękowych czy stanów zapalnych.

Rosnąca liczba badań naukowych wskazuje na potencjał terapeutyczny konopi, co stanowi jeden z argumentów zwolenników liberalizacji prawa.

Ryzyko uzależnienia od marihuany. Skutki zdrowotne i społeczne

Przeciwnicy zmian zwracają uwagę na zagrożenia związane z używaniem marihuany. Substancje psychoaktywne zawarte w konopiach mogą prowadzić do uzależnienia psychicznego, zwłaszcza przy regularnym stosowaniu.

Wśród objawów wymienia się rozwój tolerancji oraz zespół odstawienny, obejmujący m.in. drażliwość, bezsenność i lęk. THC wpływa także na układ krążenia, powodując przyspieszenie pracy serca i wahania ciśnienia.

Długotrwałe używanie może wiązać się z zaburzeniami nastroju oraz problemami poznawczymi. Istnieją również dane wskazujące na negatywny wpływ na rozwój płodu w przypadku stosowania przez kobiety w ciąży.

Konsultacje społeczne i możliwy termin wejścia w życie zmian

Projekt ustawy znajduje się obecnie na etapie konsultacji społecznych. Do tej pory wpłynęło blisko 20 tysięcy opinii, co pokazuje skalę zainteresowania tematem. Zbieranie stanowisk trwa do 29 kwietnia.

Zgodnie z założeniami, nowe przepisy miałyby wejść w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia. Ostateczny kształt regulacji zależeć będzie jednak od przebiegu prac parlamentarnych oraz stanowiska rządu.