Czy szkoła może wykluczyć ucznia z wycieczki, konkursu albo zawodów z powodu braku NWW?

Przepisy nie dają szkole podstawy do uzależniania udziału ucznia w krajowej wycieczce czy imprezie od tego, czy rodzic wykupił dla niego NNW. Ministerstwo Edukacji Narodowej wprost przypomina, że szkolne NNW jest dobrowolne.

NNW szkolne jest dobrowolne

Rodzic nie ma obowiązku wykupienia dla dziecka szkolnego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków. Nie ma też obowiązku przystępowania do polisy proponowanej przez szkołę. Potwierdza to Rzecznik Finansowy. Jak wskazuje, przepisy nie nakładają na rodziców ani na szkoły obowiązku ubezpieczania uczniów od NNW. Dotyczy to również ubezpieczenia NNW na krajową wycieczkę czy imprezę szkolną.

To ważne również dlatego, że rodzic może mieć już indywidualną polisę obejmującą dziecko. Może też świadomie zrezygnować z ubezpieczenia.

Brak polisy nie może zamknąć uczniowi drogi na wycieczkę

MEN wskazuje wprost, że szkoła nie jest uprawniona do żądania od rodziców zawarcia umowy NNW ani ubezpieczenia kosztów leczenia w przypadku krajowej wycieczki. Nie może również odmówić nieubezpieczonemu dziecku udziału w wycieczce krajowej czy klasowym wyjściu, np. do kina.

Ta sama zasada ma znaczenie przy innych organizowanych przez szkołę aktywnościach odbywających się w kraju. Sam fakt, że uczeń nie ma dobrowolnego NNW, nie stanowi podstawy do wyłączenia go z zajęć czy wydarzenia organizowanego przez szkołę.

A co z zawodami sportowymi?

Tutaj trzeba zachować ostrożność. Nie każde zawody można traktować tak samo. Jeżeli udział ucznia w określonym współzawodnictwie sportowym wiąże się z obowiązkiem ubezpieczenia wynikającym z odrębnych przepisów, wymaganie ochrony ubezpieczeniowej może mieć podstawę prawną. Nie oznacza to jednak, że szkoła może ogólnie wprowadzić zasadę, że każdy uczeń musi mieć szkolne NNW, jeśli chce uczestniczyć w zawodach. Znaczenie ma charakter konkretnej imprezy, jej organizator oraz przepisy regulujące daną formę współzawodnictwa.

Dlatego przed wykluczeniem ucznia z zawodów dyrektor powinien ustalić, czy obowiązek ubezpieczenia rzeczywiście wynika z przepisów lub regulaminu danej imprezy, a nie tylko z wewnętrznej praktyki szkoły.

Konkurs, przedstawienie, zajęcia dodatkowe – także nie trzeba mieć NNW

Nie ma podstawy do tworzenia przez szkołę uniwersalnej zasady, zgodnie z którą uczeń bez NNW nie może uczestniczyć w konkursie, przedstawieniu, zajęciach dodatkowych czy szkolnym wydarzeniu. Dobrowolne ubezpieczenie nie może być przekształcone przez szkołę w warunek korzystania przez ucznia z oferty edukacyjnej lub wychowawczej.

Jeżeli natomiast charakter konkretnego wydarzenia powoduje, że organizator ma obowiązek zapewnienia określonego ubezpieczenia na podstawie szczególnych przepisów, sytuacja może wyglądać inaczej. Wtedy podstawą nie jest jednak samo „szkolne NNW”, lecz konkretny przepis nakładający obowiązek ubezpieczenia.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo ucznia?

Brak polisy NNW nie oznacza, że szkoła jest zwolniona z odpowiedzialności za bezpieczeństwo dziecka. MEN przypomina, że dyrektor, nauczyciel lub opiekun grupy ponosi odpowiedzialność za skutki wypadków z udziałem uczniów podczas zajęć oraz wycieczek organizowanych przez szkołę. Odpowiedzialność ta istnieje niezależnie od tego, czy uczeń jest objęty ubezpieczeniem.

Ubezpieczenie NNW ma natomiast inny charakter. Jest umową z ubezpieczycielem, która może zapewnić świadczenie w razie zdarzenia objętego ochroną. Nie zastępuje obowiązków szkoły związanych z zapewnieniem uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków.

Wycieczka zagraniczna to wyjątek

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku wyjazdu zagranicznego. Zgodnie z przepisami dotyczącymi organizowania wycieczek przez szkoły, w przypadku wycieczki organizowanej za granicą szkoła ma obowiązek zawrzeć umowę ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz osób uczestniczących w wycieczce, o ile obowiązek taki nie wynika z innych przepisów.

Nie można więc przenosić zasad dotyczących zagranicznych wyjazdów na wszystkie szkolne aktywności odbywające się w kraju.

Szkoła może zachęcać, ale nie może straszyć wykluczeniem

Szkoła może informować rodziców o dostępnych ubezpieczeniach i przedstawiać ofertę polisy. Decyzja o zawarciu dobrowolnego ubezpieczenia należy jednak do rodzica. Problem zaczyna się wtedy, gdy informacja o dobrowolności zostaje zastąpiona komunikatem sugerującym obowiązek albo gdy brak polisy staje się podstawą odmowy udziału dziecka w wydarzeniu.

Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że rodzice często otrzymują na początku roku informację o „konieczności opłacenia składki”, choć szkolne NNW nie jest obowiązkowe.

• Źródła:
  https://rf.gov.pl/edukacja/baza-wiedzy/najczestsze-pytania-i-odpowiedzi-faq/ubezpieczenia-szkolne-pytania-i-odpowiedzi/
• https://www.gov.pl/web/edukacja/bezpieczny-poczatek-nowego-roku-szkolnego