Czy nauczyciel klas I–III może sam wybrać sposób oceniania?

W klasach I–III sytuacja wygląda nieco inaczej niż w starszych klasach szkoły podstawowej. Śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych muszą mieć formę opisową. Natomiast inaczej jest w przypadku ocen bieżących.

Zgodnie z art. 44i ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, w klasach I–III oceny bieżące z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych ustala się w sposób określony w statucie szkoły. Oznacza to, że nauczyciel nie może dowolnie przyjąć własnego systemu oceniania, jeżeli statut szkoły określa już zasady obowiązujące w klasach I–III.

Oceny cząstkowe czy opisowe? To określa statut

Przepisy dopuszczają stosowanie w klasach I–III ocen bieżących w formie opisowej. Warunkiem jest jednak to, aby statut szkoły taką możliwość przewidywał. Wynika to wprost z art. 44i ust. 2 ustawy o systemie oświaty:

„W klasach I-III szkoły podstawowej oceny bieżące (...) mogą być ocenami opisowymi, jeżeli statut szkoły tak przewiduje”.

Jeżeli więc statut przewiduje np. bieżące ocenianie za pomocą stopni 1–6, nauczyciel powinien stosować tę formę. Jeżeli statut przewiduje ocenianie opisowe – nauczyciel nie powinien samodzielnie zastępować go ocenami cyfrowymi.

A co z oceną roczną i śródroczną?

Tutaj nauczyciel nie ma wyboru. Oceny śródroczne i roczne w klasach I–III są ocenami opisowymi. Tak stanowi art. 44i ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Dotyczy to zarówno obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych, jak i oceny zachowania.

Nie oznacza to jednak, że w ciągu roku nauczyciel nie może stosować żadnych ocen cząstkowych. Ocena bieżąca i ocena klasyfikacyjna to dwie różne kwestie. To właśnie sposób wystawiania ocen bieżących powinien wynikać ze statutu.

Nauczyciel ma swobodę w ocenianiu, ale w granicach statutu

Nauczyciel ma oczywiście określoną autonomię w zakresie metod pracy i sposobów monitorowania postępów ucznia. Nie może jednak pominąć zasad oceniania wewnątrzszkolnego obowiązujących w jego szkole. Ustawa o systemie oświaty wskazuje, że szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły.

Podobnie wynika to z art. 98 ust. 1 pkt 8 ustawy – Prawo oświatowe. Statut szkoły musi określać m.in. szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego uczniów.

Co jeśli nauczyciel chce zmienić sposób oceniania?

Jeżeli nauczyciel uważa, że w klasach I–III lepsze byłoby np. ocenianie opisowe zamiast ocen cyfrowych, nie powinien samodzielnie wprowadzać takiej zmiany. Najpierw trzeba sprawdzić statut szkoły. Jeżeli nie przewiduje on wybranej formy oceniania, konieczna może być zmiana statutu w odpowiednim trybie. Sam nauczyciel nie może zastąpić obowiązujących w szkole zasad własnym rozwiązaniem.