Zwolnienie nauczyciela: Przy likwidacji szkoły nie obowiązują przepisy ochronne

Dyrektor szkoły rozwiązuje stosunek pracy z nauczycielem z końcem roku szkolnego, po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Oświadczenie w tej sprawie musi wręczyć do 31 maja, ponieważ angaż musi zostać rozwiązany 31 sierpnia, tj. z końcem roku szkolnego.

Zwolnienie dotyczy także nauczycieli zatrudnionych w szkole na podstawie okresowej umowy o pracę, bez klauzuli dopuszczającej jej wcześniejsze rozwiązanie na podstawie dwutygodniowego wypowiedzenia (por. wyroki SN z 11 stycznia 2005 r., sygn. akt I PK 159/04, OSNAPiUS 2005/15/230 oraz z 12 listopada 2008 r., sygn. akt I PK 79/08, OSNAPiUS 2010/9-10/111). Także w przypadku tych nauczycieli szef placówki stosuje trzymiesięczne wypowiedzenia, które w placówkach feryjnych upływają z końcem roku szkolnego, czyli 31 sierpnia.

Trzymiesięczny okres wypowiedzenia może być skrócony do jednego miesiąca, z tym że w takim przypadku nauczycielowi przysługuje odszkodowanie za pozostałą część wypowiedzenia w wysokości wynagrodzenia liczonego jak za urlop wypoczynkowy. Czas, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się nauczycielowi pozostającemu bez pracy do okresu zatrudnienia. Oświadczenie w sprawie skrócenia długości wypowiedzenia musi być złożone równocześnie z wypowiedzeniem stosunku pracy.

Warunek złożenia wypowiedzenia do końca maja nie dotyczy nauczycieli szkół, w których w organizacji pracy nie przewidziano ferii szkolnych, nauczycieli placówek kształcenia ustawicznego oraz nauczycieli szkół, w których zakończenie cyklu kształcenia następuje w trakcie roku szkolnego.

Pracownicy obsługi

W przypadku pracowników niepedagogicznych okres wypowiedzenia regulowany jest przez art. 36 par. 1 kodeksu pracy i wynosi:

• dwa tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż sześć miesięcy,

• jeden miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej sześć miesięcy,

• trzy miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej trzy lata.

Ponieważ likwidacja szkoły następuje z końcem roku szkolnego, wypowiedzenia pracownikom najdłużej zatrudnionym powinny być wręczane najpóźniej w końcu maja.

Przepisy dotyczące przyznawania i wypłaty odprawy dla nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę mają również zastosowanie w odniesieniu do pracowników niepedagogicznych.

Bez przeniesienia w stan nieczynny

Nauczycielom w sytuacji zamknięcia szkoły nie przysługuje prawo przeniesienia w stan nieczynny. Uzasadnione jest to tym, że stan nieczynny nie jest rozwiązaniem stosunku pracy. Nauczyciel nadal bowiem korzysta z praw pracowniczych. Jest to niemożliwe w sytuacji, gdy placówka, która te prawa miałaby zapewnić, została zlikwidowana.

Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w razie całkowitej likwidacji szkoły dopuszczalne jest wypowiedzenie stosunku pracy nauczycielowi przebywającemu na urlopie dla poratowania zdrowia (por. wyroki SN z 19 września 1996 r., sygn. akt I PRN 70/96, OSNAPiUS 1997/7/113 oraz z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II PK 204/11, Legalis nr 537096).

Prawo do odprawy

Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania (w stopniu awansu nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego) za utratę pracy dostaje odprawę w wysokości sześciu wynagrodzeń zasadniczych, tj. bez żadnych dodatków (stażowego, funkcyjnego, za warunki pracy i motywacyjnego). Świadczenia tego nie otrzyma, jeżeli zostanie przeniesiony do innej szkoły (wyrok SN z 20 sierpnia 2001 r., sygn. akt I PKN 591/00, OSNAPiUS 2003/16/374).

W przypadku zwolnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, który w chwili rozwiązania stosunku pracy z powodu całkowitej likwidacji szkoły miał ograniczony etat na podstawie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela (dalej: KN), odprawa przysługuje w wysokości przewidzianej dla pełnego etatu.

Nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę (kontraktowy; stażyści są zatrudniani na podstawie okresowych umów o pracę) otrzymuje odprawę określoną w art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. Jej poziom jest uwarunkowany okresem zatrudnienia w szkole i wynosi:

wjednomiesięczne wynagrodzenie – jeśli nauczyciel był zatrudniony w szkole krócej niż dwa lata,

wdwumiesięczne wynagrodzenie – jeśli nauczyciel był zatrudniony w szkole minimum dwa lata, ale krócej niż osiem lat,

wtrzymiesięczne wynagrodzenie – jeśli nauczyciel był zatrudniony w szkole ponad osiem lat.

Maksymalny pułap

Odprawa ekonomiczna ma górny limit. Jeden zainteresowany otrzymuje ją w kwocie nie wyższej niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli nie wyższej niż 26 250 zł (15 x 1750 zł). Wysokość odprawy obliczana jest na zasadach obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. W jej wysokości będą więc uwzględnione wszystkie składniki pensji, wypłacane w czasie urlopu wypoczynkowego, a więc nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale także dodatki, w tym za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa itd.

W sytuacji gdy po rozwiązaniu stosunku pracy z powodu likwidacji szkoły 31 sierpnia, nauczyciel podejmuje zatrudnienie w ramach nowego stosunku pracy już od 1 września (nawet w szkole prowadzonej przez tę samą jednostkę samorządu terytorialnego) odprawa i tak mu przysługuje (zob. wyrok SN z 13 czerwca 1995 r., sygn. akt I PRN 29/95, OSNAPiUS 1995/22/277).

Gdy nauczyciel odchodzi na emeryturę lub rentę, oprócz odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy z powodu likwidacji szkoły przysługuje mu odprawa emerytalna na podstawie art. 87 KN. Potwierdza to stanowisko SN w wyroku z 2 października 2008 r., sygn. akt I PK 54/08 (Legalis nr 483422). W orzeczeniu tym SN stwierdził, że nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1 KN, przechodzącemu na emeryturę lub rentę przysługują dwie odprawy: jedna na podstawie art. 20 ust. 2 KN w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia za pracę, druga na podstawie art. 87 ust. 1 lub ust. 2 w wysokości dwu- lub trzymiesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia.

Obowiązki kadrowe dyrektora

Czynność	Termin	Podstawa prawna
Wypowiedzenie stosunków pracy nauczycielom.	Do 31 maja 2015 r.	● Art. 20 ust. 1 i 3, art. 27 ust. 1 Karty nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.; dalej: KN). ● Art. 36 i 411 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 poz. 1502 ze zm.; dalej: k.p.) w zw. z art. 91c ust. 1 KN.
Wypowiedzenie stosunków pracy pracownikom niepedagogicznym.	31 maja – 15 sierpnia 2015 r. (zależnie od sposobu zatrudnienia)	● Art. 36 i 41[1] k.p. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202; dalej: u.p.s.).
Wypłata: ● odpraw, ● trzynastek, ● ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, ● świadczeń urlopowych, ● innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy nauczycielom i pracownikom niepedagogicznym.	Do 31 sierpnia 2015 r.	● Art. 8 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 192), ● art. 20 ust. 2, art. 22 ust. 2a, art. 53 ust. 1a, art. 66 ust. 2 KN, ● art. 5 ust. 3 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1144), ● art. 171 k.p.
Wydanie wszystkim pracownikom świadectw pracy.	31 sierpnia 2015 r.	● Art. 97 k.p. w zw. z art. 43 ust. 1 u.p.s., ● art. 91c ust. 1 KN.
Przekazanie organowi prowadzącemu listy emerytów i rencistów w celu wskazania innej szkoły, w której będą korzystać z ZFŚS.	31 sierpnia 2015 r.	● Art. 53 ust. 3a KN.